Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Trường Chinh 5

(Đổi hướng từ Long March 5)

Trường Chinh 5 (Tiếng Anh: Long March 5; tiếng Trung: 长征五号; bính âm: Chángzhēng wǔ hào) hay Changzheng 5 (CZ-5), còn được gọi với biệt danh "Pang-Wu" (胖五, "Fat-Five"),[8] là tên lửa đẩy hạng nặng do Viện Công nghệ Tên lửa đẩy Trung Quốc phát triển. Đây là tên lửa mạnh nhất của Trung Quốc và mạnh nhất trong dòng Trường Chinh từng được chế tạo,[9] đồng thời cũng là phương tiện phóng quỹ đạo mạnh nhất đang hoạt động ngoài Hoa Kỳ. Lần phóng đầu tiên diễn ra năm 2016, và đây là tên lửa đẩy đầu tiên của Trung Quốc sử dụng hoàn toàn nhiên liệu lỏng không tự bốc cháy khi tiếp xúc (non-hypergolic).[10]

Trường Chinh 5
Tập tin:长征五号遥二火箭转场.jpg
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).Tên lửa đẩy hạng nặng
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).Học viện Công nghệ Tên lửa đẩy Trung Quốc
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).Trung Quốc
Chi phí phóng160 triệu USD[1][2]
Kích cỡ
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).56,97 m (186,9 ft) (standard)
63,2 m (207 ft) (có chụp bảo vệ tải trọng)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).5 m (16 ft)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).851.800 kg (1.877.900 lb)
Tầng tên lửa2
Tải đến Quỹ đạo Trái Đất tầm thấp
Độ cao200 km × 400 km (120 mi × 250 mi)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).25.000 kg (55.000 lb)[3][4]
Tải đến Quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).14.000 kg (31.000 lb)[3][4]
Tải đến TLI
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).8.800–9.400 kg (19.400–20.700 lb)
Tải đến Quỹ đạo địa tĩnh
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).5.100 kg (11.200 lb)
Tải đến Quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời
Độ cao700 km (430 mi)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).15.000 kg (33.000 lb)
Tải đến Quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời
Độ cao2.000 km (1.200 mi)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).6.700 kg (14.800 lb)
Tải đến Quỹ đạo Trái đất tầm trung
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).13.000 kg (29.000 lb)
Tải đến TMI
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).6.000 kg (13.000 lb)
Tên lửa liên quan
Họ tên lửaTrường Chinh
Các tên lửa tương đương
Lịch sử
Hiện tạiĐang hoạt động
Nơi phóngWenchang Space Launch Site, LC-1
Tổng số lần phóng
17
  • CZ-5: 10
  • CZ-5B: 7
Số lần phóng thành công
16
  • CZ-5: 9
  • CZ-5B: 7
Số lần phóng thất bại
1 (CZ-5)
Ngày phóng đầu tiên
  • CZ-5: 3/11/2016[5]
  • CZ-5B: 5/5/2020[6]
Các vật trong tên lửa
Tầng tách – CZ-5-300[7]
No. boosters4
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).27,6 m (91 ft)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).3,35 m (11,0 ft)
Khối lượng13.800 kg (30.400 lb)
Khối lượng tổng156.600 kg (345.200 lb)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).2 × YF-100
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).'Mặt đất: 2.400 kN
Chân không: 2.680 kN
Tổng lực đẩy9.600 kN (2.200.000 lbf)
Xung lực riêngMực nước biển: 300 s (2,9 km/s)
Chân không: 335,1 s (3,286 km/s)
Thời gian đốt173 giây
Nhiên liệuLOX / RP-1
Tầng First – CZ-5-500[7]
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).33,16 m (108,8 ft)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).5 m (16 ft)
Khối lượng tổng186.900 kg (412.000 lb)
Khối lượng nhiên liệu165.300 kg (364.400 lb)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).2 × YF-77
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).Mực nước biển: 1.036 kN (233.000 lbf)
Chân không: 1.400 kN (310.000 lbf)
Xung lực riêngMực nước biển: 316,7 s (3,106 km/s)
Chân không: 428 s (4,20 km/s)
Thời gian đốt492 giây
Nhiên liệuLOX / LH2
Tầng 2 (CZ-5) – CZ-5-HO[7]
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).11,54 m (37,9 ft)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).5 m (16 ft)
Khối lượng5.100 kg (11.200 lb)
Khối lượng tổng36.000 kg (79.000 lb)
Khối lượng nhiên liệu29.100 kg (64.200 lb)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).2 × YF-75D
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).176,72 kN (39.730 lbf)[chuyển đổi: số không hợp lệ]
Xung lực riêng442,6 s (4,340 km/s)
Thời gian đốt700 giây
Nhiên liệuLOX / LH2
Tầng Third – tầng đẩy quỹ đạo YZ-2 (tùy chọn)
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).3,8 m (12 ft)[chuyển đổi: số không hợp lệ]
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).2 × YF-50D
Lỗi Lua trong Mô_đun:WikidataIB tại dòng 522: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).13 kN (2.900 lbf)
Xung lực riêng316 s (3,10 km/s)
Thời gian đốt1.105 giây
Nhiên liệuN2O4 / UDMH

Hiện có hai biến thể: CZ-5 và CZ-5B. Tải trọng tối đa mà tên lửa có khả năng mang lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp LEO khoảng 25.000 kg (đối với CZ-5B)[11] và tải trọng đưa lên quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh khoảng 14.000 kg (đối với tên lửa CZ-5).[12][13] Điều này khiến Trường Chinh-5 đứng thứ năm thế giới về tải trọng lên quỹ đạo thấp và đứng thứ hai về tải trọng lên quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh,[14] với năng lực tương đương các tên lửa hạng nặng phục vụ các sứ mệnh phóng liên quan đến an ninh quốc gia của Mỹ như Vulcan Centaur.

Tầng lõi sử dụng nhiên liệu hydro–oxy lỏng (hydrolox) với hai động cơ YF-77, trong khi bốn tên lửa đẩy phụ sử dụng nhiên liệu kerosen–oxy lỏng (kerolox), mỗi tên lửa đẩy phụ được trang bị hai động cơ YF-100. Tầng hai hydrolox sử dụng hai động cơ YF-75D. Tầng ba Yuanzheng-2 (chỉ có trên biến thể CZ-5 ban đầu) dùng hai động cơ YF-50D sử dụng nhiên liệu hypergolic N2O4/UDMH.

Tính đến tháng 4 năm 2026, các phiên bản tên lửa Trường Chinh 5 đã thực hiện tổng cộng 17 vụ phóng, với 16 lần thành công, 10 lần với CZ-5 và 7 lần với CZ-5B. Lần phóng đầu tiên diễn ra tại Trung tâm phóng vũ trụ Văn Xương ngày 3 tháng 11 năm 2016. Sau sự cố tầng lõi trong lần phóng thứ hai vào tháng 6 năm 2017, chương trình tạm ngừng 28 tháng trước khi quay lại với các chuyến bay thành công.[15]

CZ-5 đã phóng nhiều tàu thăm dò cỡ lớn như Thiên Vấn-1 — sứ mệnh đầu tiên của Trung Quốc gồm tàu quỹ đạo, tàu đổ bộ và xe tự hành Sao Hỏa — cũng như Hằng Nga 5 và Hằng Nga 6, là các sứ mệnh mang mẫu vật Mặt Trăng về Trái Đất. Ngoài ra, nó còn phóng các vệ tinh quân sự thuộc chương trình Shijian, Tongxin Jishu Shiyan (quỹ đạo địa tĩnh) và Yaogan (quỹ đạo thấp). Biến thể CZ-5B, không có tầng trên Yuanzheng-2, được dùng để phóng các tải trọng lớn lên quỹ đạo thấp, bao gồm ba mô-đun của Trạm không gian Thiên Cung là Thiên Hòa, Vấn Thiên và Mộng Thiên (phóng trong các năm 2021–2022), nguyên mẫu tàu có người lái Mộng Chu (2020), và các cụm vệ tinh quỹ đạo cực của chòm vệ tinh internet Guowang.[16][9]

Trong tương lai, CZ-5 dự kiến sẽ phóng các sứ mệnh Hằng Nga 7 (2026) và Hằng Nga 8 (2029), sứ mệnh lấy mẫu Sao Hỏa Thiên Vấn-3 (2028), cũng như Thiên Vấn-4 (2029). Ngoài ra, còn có kế hoạch phóng các tàu thăm dò liên sao Thần Tố (Shensuo) bay qua Sao Mộc, Sao Hải Vương và Quaoar. Biến thể CZ-5B dự kiến phóng Kính viễn vọng không gian Tuần Thiên vào cuối năm 2026.

Lịch sử

Rendering of Long March 5 and 5B
Long March 5 và 5B

Đề xuất và phát triển

Kể từ năm 2010, các vụ phóng tên lửa đẩy Trường Chinh đã chiếm khoảng 15–25% tổng số vụ phóng tên lửa đẩy trên toàn cầu. Nhu cầu trong nước gia tăng đối với dịch vụ phóng vệ tinh cũng giúp nhà cung cấp dịch vụ phóng tàu vũ trụ thuộc sở hữu nhà nước của Trung Quốc duy trì danh sách nhiệm vụ dày đặc. Ngoài ra, Trung Quốc còn có thể dành được một số hợp đồng phóng quốc tế bằng cách đưa ra các gói dịch vụ kết hợp giữa tên lửa đẩy và vệ tinh Trung Quốc, qua đó lách các hạn chế từ lệnh cấm vận của Hoa Kỳ.[17]

Mục tiêu chính của Trung Quốc khi khởi động chương trình phát triển tên lửa Trường Chinh 5 vào năm 2007 là nhằm đáp ứng nhu cầu trong tương lai về khả năng mang tải trọng lớn hơn lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) và quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh (GTO) trong khoảng 20–30 năm tiếp theo. Chương trình Trường Chinh 5 được phê duyệt chính thức vào năm 2007 sau hai thập kỷ nghiên cứu khả thi, khi nguồn tài trợ cuối cùng được chính phủ Trung Quốc cấp. Khi đó, tên lửa mới dự kiến được chế tạo tại một cơ sở ở Thiên Tân,[11] trong khi các vụ phóng sẽ diễn ra tại Trung tâm phóng vũ trụ Văn Xương trên đảo Hải Nam.[11]

Tháng 7 năm 2012, Trung Quốc đã thử nghiệm động cơ LOX/kerosen mới có lực đẩy 1.200 kN dùng cho các tên lửa đẩy phụ của Trường Chinh 5.[12][18] Những hình ảnh đầu tiên của CZ-5 trong quá trình thử nghiệm được công bố vào tháng 3 năm 2015.[19] Tên lửa CZ-5 sản xuất đầu tiên được vận chuyển từ cảng Thiên Tân tới Văn Xương ngày 20 tháng 9 năm 2015 để chuẩn bị diễn tập phóng.[20]

Chuyến bay đầu tiên ban đầu dự kiến vào năm 2014 nhưng bị lùi đến năm 2016.[21] Việc chế tạo và thử nghiệm hoàn tất tên lửa CZ-5 đầu tiên dùng cho phóng quỹ đạo được hoàn thành vào khoảng ngày 16 tháng 8 năm 2016 tại cơ sở ở Thiên Tân, sau đó các bộ phận tên lửa được vận chuyển tới Hải Nam.[22]

Các chuyến bay đầu tiên

Vụ phóng đầu tiên dự kiến diễn ra vào khoảng 10:00 UTC ngày 3 tháng 11 năm 2016, nhưng do nhiều vấn đề liên quan đến xả oxy và làm lạnh động cơ, thời gian bị trì hoãn gần ba giờ. Quá trình đếm ngược cuối cùng bị gián đoạn ba lần do sự cố máy tính điều khiển bay và phần mềm theo dõi.[23] Cuối cùng, tên lửa được phóng lúc 12:43 UTC.[24]

Lần phóng thứ hai ngày 2 tháng 7 năm 2017 gặp sự cố ngay sau khi cất cánh và phải chuyển sang quỹ đạo thay thế ít khắc nghiệt hơn, nhưng vẫn bị tuyên bố thất bại sau 45 phút bay.[25][26] Điều tra xác định nguyên nhân nằm ở một trong các động cơ YF-77 của tầng lõi, cụ thể là bơm tuabin của chất oxy hóa.[15]

Nhiệm vụ Y3 của chương trình Trường Chinh 5 được phóng ngày 27 tháng 12 năm 2019 từ Văn Xương và được Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc tuyên bố thành công sau khi vệ tinh liên lạc Shijian-20 được đưa vào quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh, đánh dấu sự trở lại hoạt động của chương trình.[15]

Giới thiệu phiên bản Trường Chinh 5B

Chuyến bay thứ tư của chương trình cũng đánh dấu sự ra mắt biến thể CZ-5B. Biến thể này giữ lại tầng lõi và bốn tên lửa đẩy phụ của CZ-5, nhưng loại bỏ tầng hai (với hai động cơ YF-75D). CZ-5B được sử dụng để phóng các tải trọng lớn lên quỹ đạo thấp, chẳng hạn như các thành phần của Trạm vũ trụ Thiên Cung. Biến thể 5B cũng có thể được xem xét để phóng các chòm vệ tinh trong tương lai bằng cách sử dụng tầng đẩy quỹ đạo Viễn Chinh (Yuanzheng).[27]

Chuyến bay đầu tiên của biến thể này (sứ mệnh Y1, zh:长征五号B首飞) được phóng ngày 5 tháng 5 năm 2020 từ Văn Xương, mang theo nguyên mẫu không người lái của tàu vũ trụ có người lái không gian sâu trong tương lai của Trung Quốc, cùng với một tải trọng phụ là phương tiện quay trở lại chở hàng dạng bơm hơi linh hoạt. Nhiệm vụ được tuyên bố thành công khi các tải trọng được đưa vào quỹ đạo thấp.[28][29]

Tuy nhiên, phương tiện quay trở lại thử nghiệm đã gặp trục trặc khi trở về Trái Đất ngày 6 tháng 5 năm 2020.[30] Dù vậy, khoang quay về của tàu vũ trụ nguyên mẫu vẫn hạ cánh thành công tại Nội Mông ngày 8 tháng 5 năm 2020, sau khi hoạt động trên quỹ đạo 2 ngày 19 giờ và thực hiện nhiều thử nghiệm kỹ thuật.[31] Tầng lõi của nhiệm vụ này có thể là vật thể lớn nhất quay trở lại khí quyển không kiểm soát kể từ trạm Salyut 7 năm 1991 và Skylab năm 1979.[32][a][b]

Xây dựng trạm vũ trụ

Trường Chinh 5B đóng vai trò chủ lực trong quá trình xây dựng Trạm vũ trụ Thiên Cung. Nhiệm vụ thứ hai của CZ-5B là phóng mô-đun lõi Thiên Hòa, thành phần đầu tiên của trạm vũ trụ Trung Quốc.[35]

Thiết kế và đặc điểm kỹ thuật

Tập tin:YF-100 01 - NMC.jpg
Tập tin:YF-77 - NMC.jpg
Động cơ YF-100 và YF-77 sử dụng trên tên lửa đẩy Trường Chinh 5.

Tổng công trình sư thiết kế của Trường Chinh 5 là Lý Đông (tiếng Trung: 李东) thuộc Viện Công nghệ Tên lửa Đẩy Trung Quốc. Họ tên lửa CZ-5 bao gồm ba tầng lõi mô-đun chính có đường kính 5,2 mét (tối đa). Tổng chiều dài của phương tiện là 60,5 mét và khối lượng khi phóng là 643 tấn, với lực đẩy đạt 833,8 tấn. Các tên lửa đẩy phụ với nhiều cấu hình khác nhau và đường kính từ 2,25 mét đến 3,35 mét được lắp ghép từ các tầng lõi mô-đun và tầng phụ gắn ngoài. Tầng một và các booster có thể sử dụng các loại động cơ khác nhau với nhiên liệu lỏng: động cơ LOX/kerosen lực đẩy 1.200 kN hoặc động cơ LOX/LH2 lực đẩy 1.550 kN. Tầng trên sử dụng các phiên bản cải tiến của động cơ YF-75.

Việc phát triển động cơ bắt đầu từ giai đoạn 2000–2001, với các thử nghiệm do Cơ quan Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc chỉ đạo từ năm 2005. Đến giữa năm 2007, các phiên bản của hai loại động cơ mới YF-100 và YF-77 đã được thử nghiệm thành công.[cần dẫn nguồn]

Dòng CZ-5 có thể mang khoảng 23 tấn tải trọng lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) hoặc khoảng 14 tấn lên quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh (GTO).[36] Cấu hình cơ bản gồm một tầng lõi đường kính 5,0 mét và bốn booster đường kính 3,35 mét, cho phép đưa khoảng 22 tấn tải trọng lên LEO.

Ban đầu có kế hoạch phát triển sáu biến thể CZ-5,[37][38] tuy nhiên các biến thể hạng nhẹ đã bị hủy bỏ để nhường chỗ cho các tên lửa thuộc họ Trường Chinh 6 và Trường Chinh 7.

Các phiên bản đang hoạt động gồm CZ-5 và CZ-5B. Cả hai đều sử dụng bốn tầng đẩy phụ CZ-5-300 (mỗi booster có hai động cơ YF-100) và tầng đẩy trung tâm CZ-5-500 với hai động cơ YF-77. Biến thể CZ-5B không có tầng hai, trong khi CZ-5 có thể trang bị tầng đẩy quỹ đạo Viễn Chinh-2 (Yuanzheng-2). Lực đẩy tại mặt đất của cả hai đạt khoảng 10,62 MN. Khối lượng phóng của CZ-5 khoảng 851.800 kg, còn CZ-5B khoảng 837.500 kg.[39] Chiều cao lần lượt là 56,97 mét và 53,66 mét. Riêng CZ-5B có khả năng mang khoảng 25.000 kg[40] tải trọng lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp. Bảng sau thể hiện các phiên bản đề xuất của tên lửa Trường Chinh

Phiên bản Tầng đẩy tăng cường Tầng 1 Tầng 2 Tầng 3 Lực đẩy (mặt đất) Khối lượng phóng Chiều cao Tải trọng LEO (200 km) Tải trọng GTO
CZ-5-200 — CZ-5-200, YF-100 CZ-YF-73, YF-73 — 1,34 MN 82.000 kg 33 m 1.500 kg —
CZ-5-320 2 × CZ-5-200, YF-100 CZ-5-300, 2 × YF-100 CZ-5-KO CZ-5-HO, YF-75 7,2 MN 420.000 kg 55 m 10.000 kg 6.000 kg
CZ-5-522 2 × CZ-5-200, YF-100; 2 × CZ-5-300, 2 × YF-100 CZ-5-500, 2 × YF-77 CZ-5-HO, 2 × YF-75D — 8,24 MN 630.000 kg 58 m 20.000 kg 11.000 kg
CZ-5-540 4 × CZ-5-200, YF-100 CZ-5-500, 2 × YF-77 CZ-5-HO, 2 × YF-75D — 5,84 MN 470.000 kg 53 m 10.000 kg 6.000 kg

Các lo ngại về mảnh vỡ từ các vụ phóng tên lửa

Tập tin:Launching Tianhe Core Module.jpg
Phóng mô-đun lõi Thiên Hòa trên Trường Chinh 5B-Y2

Tầng một của biến thể Trường Chinh 5B, có thể đạt vận tốc quỹ đạo và có khối lượng 21,6 tấn, hiện chưa có khả năng tái xâm nhập khí quyển có kiểm soát, điều này đồng nghĩa với việc các mảnh vỡ có thể gây thiệt hại trên mặt đất khi quay trở lại.[41] Nếu không được cải tiến, dự kiến tất cả các lần phóng lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) của Long March 5B đều sẽ dẫn đến tái xâm nhập không kiểm soát.[42][43]

Biến thể 5B là trường hợp đáng chú ý do cấu hình LEO đặc biệt của nó. Tầng lõi của tên lửa (tầng một) được đưa trực tiếp vào quỹ đạo,[44] đồng thời đóng vai trò như tầng trên để thực hiện đưa tải trọng vào quỹ đạo.[45] Thông thường, tầng một của tên lửa không đạt vận tốc quỹ đạo, trong khi tầng trên nhỏ hơn sẽ cháy rụi trong khí quyển khi tái xâm nhập. Tuy nhiên, ở tên lửa Trường Chinh 5B, tầng một và tầng trên được hợp nhất thành một, khiến việc giảm thiểu rủi ro trở nên khó khăn hơn.[45]

Các giải pháp tiềm năng bao gồm tái khởi động động cơ trong quá trình tái xâm nhập để giảm vận tốc và xác suất va chạm, tương tự như trường hợp của Long March 2D. Trung Quốc cũng đã phát triển các cánh lưới (grid fins) trên các biến thể Trường Chinh khác để điều khiển tầng tên lửa khi tái xâm nhập.[46] Tuy nhiên, Trường Chinh 5B vẫn chưa chứng minh được các khả năng này.[45]

Các mảnh vỡ được tìm thấy tại Ivory Coast vào tháng 5 năm 2022 được cho là tàn dư của lần phóng Long March 5B đầu tiên (5B-Y1).[47][48] Mặc dù xác suất mảnh vỡ tên lửa rơi trúng khu dân cư là rất nhỏ về mặt toán học, một số nhà khoa học lo ngại rằng thái độ lỏng lẻo của nhiều quốc gia có thể cuối cùng dẫn đến thương vong.[49]

Trước các chỉ trích, China National Space Administration cho biết họ đã thực hiện các biện pháp nhằm đảm bảo tái xâm nhập an toàn. Từ Nham Tùng (Xu Yansong), cựu giám đốc hợp tác quốc tế của CNSA, cho biết trong buổi phát trực tiếp của CNSA về nhiệm vụ 5B-Y3 rằng quá trình tái xâm nhập đã được cải thiện bằng “quy trình thụ động hóa” (tiếng Trung: 钝化处理[50]), và tầng lõi được thiết kế bằng vật liệu nhẹ hơn để phần lớn các thành phần sẽ bị thiêu hủy khi quay trở lại bầu khí quyển Trái Đất.[51][52] Trước lần phóng 5B-Y4, Lưu Binh (Liu Bing), phó tổng công trình sư của Long March 5B, cho biết đã thực hiện một “đánh giá chi tiết” nhằm đảm bảo tái xâm nhập an toàn, dù không công bố chi tiết cụ thể.[53]

Tầng trung tâm của sứ mệnh Long March 5B-Y3 đã tái xâm nhập khí quyển Trái Đất vào ngày 30 tháng 7 năm 2022 trên khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.[48] Mảnh vỡ của 5B-Y4 đã rơi xuống khu vực trung nam Thái Bình Dương vào ngày 4 tháng 11 năm 2022.[54]

Ngày 16 tháng 12 năm 2024, Long March 5B Y6 được phóng cùng tầng trên Yuanzheng-2, đồng nghĩa với việc tầng lõi sẽ không vào quỹ đạo và do đó không tái xâm nhập không kiểm soát.[55] Hai lần phóng tiếp theo (5B-Y7 và Y8) cũng sử dụng tầng Yuanzheng-2, tuy nhiên nhiệm vụ 5B-Y5 theo kế hoạch có thể không sử dụng cấu hình này.

Thống kê phóng

Các tên lửa thuộc họ Long March 5 hiện đã thực hiện tổng cộng 17 lần phóng tính đến ngày 20 tháng 11 năm 2025. Trong đó có 16 lần thành công và 1 lần thất bại, tương ứng với tỷ lệ thành công tích lũy 94,1%

Ghi chú

  1. ^ A piece of debris up to 12-meters long, possibly originating from the reentry of the CZ-5B core stage from this launch, was found in the Ivory Coast's village of Mahounou on about 11 or 12 May 2020.[33]
  2. ^ The core stage of the CZ-5B Y2 mission also attained enough velocity to remain in low but declining Earth orbit for over a week, as did the core stage for the CZ-5B Y1 mission; the CZ-5B Y2 mission's core stage eventually reentered Earth's atmosphere many kilometers above the Arabian Peninsula during the early morning hours of 9 May 2021 (UTC) with a possible debris impact location off the Maldives in the Indian Ocean.[34]

Tham khảo

  1. ^ "A top-secret Chinese spy satellite just launched on a supersized rocket". ngày 16 tháng 12 năm 2023. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2023.
  2. ^ "weibo".
  3. ^ a b Mu, Xuequan. "China's largest carrier rocket Long March-5 makes new flight". Xinhua. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2020.
  4. ^ a b Lifang. "China to launch Long March-5B rocket in 2019". Xinhua. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2020.
  5. ^ Barbosa, Rui C. (ngày 3 tháng 11 năm 2016). "China conducts Long March 5 maiden launch". NASASpaceflight. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2021.
  6. ^ Jones, Andrew. "Successful Long March 5 launch opens way for China's major space plans". SpaceNews. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2019.
  7. ^ a b c Reich, Eugen (2020). Raketen: Die Internationale Enzyklopädie. Motorbuch Verlag. tr. 37. ISBN 978-3-613-04260-5.
  8. ^ 澎湃新闻记者, 张静-王心馨 (ngày 27 tháng 12 năm 2019). ""胖五"到底有多牛？一图了解". news.sina.cn. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2021. 时隔两年，"胖五"再出征，剑指苍穹！冲破云霄后，这枚采用超过200项核心关键新技术、新技术比例几乎达100%的火箭，未来将承担载人空间站、嫦娥五号月球探测器、火星探测器等一系列我国重大航天发射任务。
  9. ^ a b "In-Space Eavesdropping? – China's Shijian-17 completes High-Altitude Link-Up – Long March 5 – Maiden Launch | Spaceflight101". spaceflight101.com (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2026.
  10. ^ "Chinese Long March 5 rocket". AirForceWorld.com. ngày 12 tháng 6 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2016.
  11. ^ a b c "Long March 5 Will Have World's Second Largest Carrying Capacity". Space Daily. Xinhua. ngày 4 tháng 3 năm 2009. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2021.
  12. ^ a b "China Tests Powerful Rocket Engine for New Booster". Space.com. ngày 30 tháng 7 năm 2012. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2021.
  13. ^ Qin, Tong; Xu, Lijie; Li, Pingqi; Liu, Jiajia. "Development of China's New Generation Launch Vehicles" (PDF). Space Science Activities in China – National report 2016-2018. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 23 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2021.
  14. ^ Mosher, Dave (ngày 27 tháng 12 năm 2019). "China's wildly ambitious future in space just got a big boost with the successful launch of its new heavy-lift rocket". Business Insider. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2020.
  15. ^ a b c Jones, Andrew. "Successful Long March 5 launch opens way for China's major space plans". spacenews.com. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 5 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2019.
  16. ^ Foust, Jeff (ngày 2 tháng 7 năm 2017). "Long March 5 launch fails". SpaceNews. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 9 năm 2023. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2021.
  17. ^ Henry, Caleb (ngày 22 tháng 8 năm 2017). "Back-to-back commercial satellite wins leave China Great Wall hungry for more". SpaceNews.
  18. ^ Additional engine test-firings took place in July 2013.David, Leonard (ngày 15 tháng 7 năm 2013). "China Long March 5 Rocket Engine Test". Space.com. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2021. Chinese Rocket Engine Test a Big Step for Space Station Project
  19. ^ Errymath. "First released picture of Long March 5 (CZ-5) Heavy Rocket". Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2016.
  20. ^ "China to rehearse new carrier rocket for lunar mission". Xinhua News Agency. ngày 20 tháng 9 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 12 năm 2015.
  21. ^ spaceflightnow Lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2016 tại Wayback Machine, accessed 30 September 2016
  22. ^ "Chinese Long March 5 rocket ready to launch". AirForceWorld.com. ngày 17 tháng 8 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2016.
  23. ^ 罪恶大天使 (ngày 4 tháng 11 năm 2016). "长征五号首飞纪实" [The first flight of the Long March 5]. weibo.com (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2019.
  24. ^ "China launches Long March 5, one of the world's most powerful rockets". Spaceflight Now. ngày 3 tháng 11 năm 2016. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2021.
  25. ^ "Chinese rocket launch fails after liftoff". CNN. ngày 3 tháng 7 năm 2017. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2021.
  26. ^ Barbosa, Rui C. (ngày 2 tháng 7 năm 2017). "Long March 5 suffers failure with Shijian-18 launch". NASASpaceFlight. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 11 năm 2017. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2018.
  27. ^ @CNSpaceflight (ngày 25 tháng 10 năm 2022). "Deputy designer of Long March 5B says CZ5B is not only for launches of Tiangong modules, but also launches of constellation sats in future with Yuanzheng upper stage. That would be a lot and I'm curious how the core stage will be dealt with, hopefully they won't enter orbit" (Tweet). Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2022 – qua Twitter.
  28. ^ Clark, Stephen (ngày 5 tháng 5 năm 2020). "China's first Long March 5B rocket launches on crew capsule test flight". Spaceflight Now. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2021.
  29. ^ Clark, Stephen (ngày 24 tháng 1 năm 2020). "Prototypes for new Chinese crew capsule and space station arrive at launch site". Spaceflight Now. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2020.
  30. ^ Clark, Stephen (ngày 6 tháng 5 năm 2020). "Experimental Chinese cargo return capsule malfunctions during re-entry". Spaceflight Now. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2021.
  31. ^ "China Focus: Return capsule of China's experimental manned spaceship comes back successfully". Xinhua. ngày 8 tháng 5 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2021.
  32. ^ Clark, Stephen (ngày 9 tháng 5 năm 2020). "U.S. military tracking unguided re-entry of large Chinese rocket". Spaceflight Now. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2021.
  33. ^ "An out-of-control Chinese rocket may have dumped debris in Africa after falling from space". ngày 13 tháng 5 năm 2020. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 5 năm 2021. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2021.
  34. ^ Jones, Andrew. "Successful Long March 5B falls into Indian Ocean after world follows rocket reentry". spacenews.com. Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2021.
  35. ^ Jones, Andrew (ngày 18 tháng 2 năm 2021). "China assembling rocket to launch first space station module". SpaceNews.
  36. ^ Xiang, Meng; Tongyu, Li. "The New Generation Launch Vehicles In China" (PDF). International Astronautical Federation (FIA). Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2016. [liên kết hỏng vĩnh viễn]
  37. ^ Harvey, Brian (2013). China in Space: The Great Leap Forward. Springer Science & Business Media. tr. 364. ISBN 978-1-4614-5043-6. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2021.
  38. ^ Zhao, Lei (ngày 21 tháng 4 năm 2016). "6 versions of Long March 5 rocket inworks". usa.chinadaily.com.cn. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 5 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2016.
  39. ^ "La Chine lance une fusée porteuse Longue Marche-5B". french.peopledaily.com.cn (bằng tiếng Pháp). Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2020.
  40. ^ Kyle, Ed. "CZ-5 Data Sheet". Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2021.
  41. ^ Shepherd, Christian (ngày 25 tháng 7 năm 2022). "Debris from China rocket launch to crash-land — and no one knows where". The Washington Post. Washington, D.C. ISSN 0190-8286. OCLC 1330888409. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2022.
  42. ^ Clark, Stephen (ngày 10 tháng 5 năm 2021). "NASA chief criticizes China for uncontrolled rocket re-entry". Spaceflight Now. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2022.
  43. ^ Rabie, Passant (ngày 26 tháng 10 năm 2022). "Another Problematic Launch Expected as China Seeks to Complete Its Space Station". Gizmodo. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2022.
  44. ^ Jones, Andrew (ngày 30 tháng 4 năm 2021). "Huge rocket looks set for uncontrolled re-entry following Chinese space station launch". Space News.
  45. ^ a b c Jones, Andrew (ngày 26 tháng 7 năm 2022). "Massive Long March 5B booster predicted to re-enter on July 31". Space News.
  46. ^ Beil, Adrian (ngày 30 tháng 10 năm 2022). "China to launch Mengtian science module to Tiangong space station". NASA Spaceflight. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2022.
  47. ^ Tingley, Brett (ngày 4 tháng 11 năm 2022). "Whew! 23-ton Chinese rocket debris falls to Earth over Pacific Ocean". Space.com. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
  48. ^ a b "Long March 5B: Debris from Chinese rocket falls back to Earth". BBC News. ngày 29 tháng 7 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2022.
  49. ^ Barr, Kyle (ngày 11 tháng 7 năm 2022). "Deaths From Falling Rocket Debris Are Highly Unlikely—but That's Changing". Gizmodo. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2022.
  50. ^ "中国："长征五号"碎片造成危害的概率极低". Deutsche Welle (bằng tiếng Trung). ngày 5 tháng 7 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
  51. ^ Grush, Loren (ngày 28 tháng 7 năm 2022). "It's time for another round of anxiety over a Chinese rocket booster falling back to Earth". The Verge. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
  52. ^ "中国驳回对其运载火箭残骸的安全警告". Deutsche Welle (bằng tiếng Trung). ngày 6 tháng 5 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
  53. ^ David, Leonard (ngày 28 tháng 10 năm 2022). "Chinese launch next week will set the stage for another big space-junk crash". Space.com. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2022.
  54. ^ Wattles, Jackie (ngày 4 tháng 11 năm 2022). "China's rocket booster falls from space, crash lands in the Pacific Ocean". CNN. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2023.
  55. ^ Jones, Andrew (ngày 16 tháng 12 năm 2024). "China kicks off Guowang megaconstellation with Long March 5B launch". Space News.

Liên kết ngoài

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Trường_Chinh_5&oldid=7932420”