Bom Mark 84
Mark 84 hoặc BLU-117[8] là một loại bom đa chức năng của Mỹ có trọng lượng 2.000 pound (900 kg). Đây là loại lớn nhất trong dòng vũ khí Mark 80. Gia nhập biên chế trong Chiến tranh Việt Nam, nó đã trở thành một loại bom hạng nặng không dẫn đường phổ biến của Mỹ. Vào thời điểm đó, nó là loại bom lớn thứ ba theo trọng lượng trong kho vũ khí của Mỹ, đứng sau bom "Daisy Cutter" BLU-82 nặng 15.000 pound (6.800 kg) và bom "phá hủy" M118 nặng 3.000 pound (1.400 kg). Hiện nay, nó đứng thứ sáu về kích thước do có thêm bom GBU-28 nặng 5,000 lb (2,268 kg) vào năm 1991, bom GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast bomb (MOAB) nặng 22.600 lb (10.300 kg) vào năm 2003, và bom GBU-57A/B Massive Ordnance Penetrator (MOP) nặng 30.000 lb (14.000 kg).
| Mark 84 | |
|---|---|
| Tập tin:Mk-84 xxl.jpg | |
| Loại | Bom đa chức năng lực cản thấp |
| Nơi chế tạo | Hoa Kỳ |
| Lược sử hoạt động | |
| Phục vụ | Từ thập niên 1950 |
| Sử dụng bởi | Hoa Kỳ Israel Ả Rập Xê Út |
| Lược sử chế tạo | |
| Nhà sản xuất | General Dynamics Ordnance and Tactical Systems |
| Giá thành | US$16.000 |
| Các biến thể | |
| Thông số | |
| Chiều dài | 12 ft 7 in (3,84 m) |
| Đường kính | 18 in (460 mm) |
| Đầu nổ | Tritonal, H6 hoặc PBXN-109 |
| Trọng lượng đầu nổ | 946 lb (429 kg) |
| Tham khảo | Janes[1][2][3][4][5][6] và The War Zone[7] |
Phát triển và sử dụng
Mark 84 có trọng lượng danh định là 2.000 lb (907 kg), nhưng trọng lượng thực tế của nó thay đổi tùy thuộc vào cánh đuôi, các tùy chọn ngòi nổ và cấu hình hãm, từ 1.972 đến 2.083 lb (894 đến 945 kg). Đây là một lớp vỏ thép thuôn gọn chứa 945 lb (429 kg) thuốc nổ mạnh tritonal.[9]
Mark 84 có thể tạo ra một hố bom rộng 50 foot (15 m) và sâu 36 ft (11 m). Nó có thể xuyên thủng tới 15 inch (38 cm) kim loại hoặc 11 ft (3,4 m) bê tông, tùy thuộc vào độ cao mà nó được thả xuống, và gây ra các mảnh văng sát thương trong bán kính 400 foot (120 m).[10]
Nhiều quả Mark 84 đã được trang bị thêm các thiết bị ổn định và hãm để cung cấp khả năng dẫn đường chính xác. Chúng đóng vai trò là đầu đạn của nhiều loại vũ khí dẫn đường chính xác,[11] bao gồm các loại Bom dẫn đường bằng laser GBU-10/GBU-24/GBU-27 Paveway, bom quang-điện GBU-15, GBU-31 JDAM và Thủy lôi Quickstrike.[12] HGK là một bộ dẫn đường của Thổ Nhĩ Kỳ được sử dụng để chuyển đổi các quả bom Mark 84 nặng 2000-lb thành bom thông minh dẫn đường bằng GPS/INS.[13]
Theo một báo cáo thử nghiệm được thực hiện bởi Hội đồng Đánh giá An toàn Chất nổ Hệ thống Vũ khí (WSESRB) của Hải quân Hoa Kỳ, được thành lập sau vụ hỏa hoạn trên tàu USS Forrestal năm 1967, thời gian tự kích nổ (cooking off) đối với một quả Mk 84 là khoảng 8 phút 40 giây.
Triển khai trong các cuộc chiến tranh
MK 84 đã được lực lượng Mỹ sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam, Chiến tranh Vùng Vịnh,[14] Chiến tranh Iraq, Chiến tranh Afghanistan, cuộc ném bom Nam Tư,[15] và trong Chiến tranh Iran 2026[16] và bởi Israel trong Chiến tranh Gaza 2014 và cuộc chiến tranh Gaza đang diễn ra.[17][18]
Theo một cuộc điều tra pháp y của Human Rights Watch, bom MK 84 cũng được sử dụng trong cuôc can thiệp của Saudi Arabia vào nội chiến Yemen.[19]
Trong năm 2023 và 2024, Hoa Kỳ đã cung cấp hơn 14.000 quả bom Mark 84 cho Israel. Chúng đã được sử dụng rộng rãi ở Dải Gaza trong suốt cuộc chiến tranh Gaza. Ít nhất một trong số các quả bom đã được sử dụng trong cuộc Không kích al-Mawasi ngày 13 tháng 7 năm 2024 làm thiệt mạng chỉ huy hàng đầu của cánh quân sự Hamas, Mohammed Deif, và Chỉ huy Sư đoàn Quân sự Khan Yunis của Hamas, Rafa Salama, cùng hơn 90 người Palestine khác và làm bị thương hơn 300 người.[20][21][22]
Theo Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Mark Kelly, Israel đã sử dụng một quả bom loại này trong vụ ám sát Hassan Nasrallah, thủ lĩnh của Hezbollah, tại Lebanon vào ngày 27 tháng 9 năm 2024.[23]
Tham khảo
- ^ Janes (ngày 26 tháng 7 năm 2022), "Mk 80 general-purpose bombs (BLU-110/111/117/126/129)", Janes Weapons: Air Launched, Coulsdon, Surrey: Jane's Group UK Limited., truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2023
- ^ Janes (ngày 27 tháng 6 năm 2007), "Boeing AGM-130", Janes C4ISR & Mission Systems: Air, Coulsdon, Surrey: Jane's Group UK Limited., truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2025
- ^ Janes (ngày 29 tháng 11 năm 2022), "GBU-10/12/16/58 Paveway II", Janes Weapons: Air Launched, Coulsdon, Surrey: Jane's Group UK Limited., truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2023
- ^ Janes (ngày 21 tháng 11 năm 2022), "GBU-15 modular guided weapon", Janes Weapons: Air Launched, Coulsdon, Surrey: Jane's Group UK Limited., truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2023
- ^ Janes (ngày 1 tháng 12 năm 2022), "GBU-22, GBU-24, GBU-27 Paveway III, and Enhanced Paveway III", Janes Weapons: Air Launched, Coulsdon, Surrey: Jane's Group UK Limited., truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2023
- ^ Janes (ngày 29 tháng 11 năm 2022), "GBU-31/32/38 Joint Direct Attack Munition (JDAM)", Janes Weapons: Air Launched, Coulsdon, Surrey: Jane's Group UK Limited., truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2023
- ^ Newdick, Thimas; Rogoway, Tyler (ngày 15 tháng 12 năm 2022). "What Joint Direct Attack Munitions could do for Ukraine". The War Zone. Miami, New York & San Francisco: Recurrent Ventures. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2023.
- ^ "Fiscal Year 2011 Budget Estimate Procurement of Ammunition" (PDF). US Air Force. Bản gốc (PDF) lưu trữ 20 tháng 4 2012. Truy cập 29 tháng 12 2011.
- ^ "Mk84 General Purpose Bomb". Federation of American Scientists. ngày 23 tháng 4 năm 2000. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 11 năm 2010. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2010.
- ^ Hollway, Don (tháng 3 năm 1996). "Stealth Secrets of the F-117 Nighthawk: Its development was kept under wraps for 14 years, but by 1991, the F-117 nighthawk had become a household word". Aviation History. Harrisburg, Pennsylvania: Cowles Magazines. ISSN 1076-8858 – qua HistoryNet.
- ^ "Guidance kits for Mark 80 series air-delivered bombs - Armament Research Services (ARES)". armamentresearch.com (bằng tiếng Anh). ngày 11 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2025.
- ^ "Mk 65 Quick Strike Mine". Federation of American Scientists. ngày 8 tháng 12 năm 1998. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2010. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2010.
- ^ "Precision Guidance Kit (HGK)". TÜBİTAK-SAGE. 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2016.
- ^ "Aircraft History of the MK-84 Bomb". MotoArt. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2024.
- ^ Janačković, Branko (ngày 20 tháng 4 năm 2024). "U toku završne pripreme za uklanjanje bombe sa gradilišta u Nišu" [Trong quá trình chuẩn bị cuối cùng để di dời quả bom khỏi công trường xây dựng ở Niš]. Blic (bằng tiếng Serbia). Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 4 năm 2024. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2024.
- ^ "3 Americans Killed in Operation Against Iran as US Strikes with B-2 Bombers". Air & Space Forces Magazine (bằng tiếng Anh). ngày 1 tháng 3 năm 2026. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2026.
- ^ "Faulty, indiscriminate, lethal: Israel opts for Vietnam-era bombs in Gaza". www.middleeasteye.net. ngày 17 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2024.
- ^ "Press Release: New study shows Israel air-dropped 2000lb bombs within lethal and damage ranges of hospitals in Gaza". FXB Center for Health & Human Rights | Harvard University (bằng tiếng Anh). ngày 10 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2024.
- ^ "Yemen: US Bombs Used in Deadliest Market Strike". www.hrw.org. ngày 7 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2024.
Human Rights Watch conducted on-site investigations on March 28, and found remnants at the market of a GBU-31 satellite-guided bomb, which consists of a US-supplied MK-84 2,000-pound bomb mated with a JDAM satellite guidance kit, ...
- ^ "US has agreed to send more bombs and warplanes to Israel, sources say". www.reuters.com. ngày 29 tháng 3 năm 2024. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2024.
The new arms packages include more than 1,800 MK84 2,000-pound bombs and 500 MK82 500-pound bombs, said the sources, who confirmed a report in the Washington Post.
- ^ "Visual Evidence Shows Israel Dropped 2,000-Pound Bombs Where It Ordered Gaza's Civilians to Move for Safety". www.nytimes.com. ngày 21 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2024.
- ^ "US has sent Israel thousands of 2,000-pound bombs since Oct. 7". Reuters. ngày 30 tháng 6 năm 2024. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2024.
- ^ "Vụ ám sát Nasrallah: Thượng nghị sĩ Mỹ xác nhận việc sử dụng bom 900 kg do Mỹ sản xuất". www.today.lorientlejour.com. ngày 30 tháng 9 năm 2024. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2025.