Ngô Điền
Ngô Điền (13 tháng 9 năm 1921 – 12 tháng 11 năm 2005)[1] là một nhà ngoại giao, nhà báo người Việt Nam. Ông từng là nguyên Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Mali kiêm khu vực Tây Phi, Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí của Bộ Ngoại giao Việt Nam.
Ngô Điền | |
|---|---|
| Tập tin:Ngô Điền (đại sứ).jpg | |
Chức vụ | |
Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền | |
| Nhiệm kỳ | tháng 7 năm 1979 – tháng 11 năm 1991 |
| Thư ký | Nguyễn Chiến Thắng Bùi Hữu Nhân |
| Tiền nhiệm | Võ Đông Giang |
| Vị trí | Campuchia |
Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí | |
| Nhiệm kỳ | 1965 – 1978 |
| Vị trí | Việt Nam |
Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền | |
| Nhiệm kỳ | 1962 – 1965 |
| Vị trí | Mali và khu vực Tây Phi |
Thông tin cá nhân | |
| Quốc tịch |  Việt Nam |
| Sinh | 13 tháng 9 năm 1921 Quảng Nam, Liên bang Đông Dương |
| Mất | 12 tháng 11, 2005 (84 tuổi) Hà Nội, Việt Nam |
| Nghề nghiệp | Nhà báo, nhà ngoại giao |
| Đảng chính trị |  Đảng Cộng sản Việt Nam |
| Vợ | Trần Thị Tỳ |
| Con cái | 4, có GS. Ngô Việt Trung |
.jpg){kind=link}
Ông là nhà ngoại giao Việt Nam có thời gian công tác tại Campuchia lâu nhất với tổng thời gian 18 năm, trong đó có 12 năm làm Đại sứ.[2]
Tiểu sử
Ngô Điền sinh ngày 13 tháng 9 năm 1921 tại xã Gò Nổi, thành phố Đà Nẵng.[1] Vợ ông, Trần Thị Tỳ, từng là y tá quân đội.[3] Họ có bốn người con, con cả là Giáo sư Toán học Ngô Việt Trung, con trai thứ Ngô Mê Giang và con trai út Ngô Hướng Nam.[2][4] Ngô Điền là cậu ruột của nhà nghiên cứu Nguyễn Đình An, nguyên Phó Chủ tịch Uy an nhân dân tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng.[5]
Ông thông thạo tiếng Pháp, tiếng Anh và biết tiếng Trung, tiếng Nga.[6]
Sự nghiệp
Công tác khoa học, kỹ thuật
Ngô Điền từng đoạt giải cao nhất cuộc thi Toán toàn Đông Dương khi học lớp tú tài của trường Quốc học Huế.[6][7]
Nhưng vì có năng khiếu nói năng, diễn đạt nên thời kỳ Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông được giao làm Tổng thư ký Ủy ban Quân sự tỉnh Thừa Thiên; chủ nhiệm báo Chiến sĩ của Liên khu 4 đóng tại Huế.[1][6]
Ngô Điền tốt nghiệp khóa đầu tiên của Ban Khoa học, Đại học Đông Dương,[4] đầu năm 1947, Ngô Điền được điều động ra Nha Nghiên cứu kỹ thuật - Cục Quân giới (nay là Tổng cục Kỹ thuật Công nghiệp Quốc phòng) tại Việt Bắc trong thời gian ngắn cùng với Phạm Đồng Điện, Hoàng Xuân Tùy, Lê Khắc và Nguyễn Văn Thu do Giáo Sư Trần Đại Nghĩa phụ trách.[1][6] Ngô Điền sau đó được phụ trách tổ Hóa học.[1]
Sự nghiệp báo chí
Năm 1948, ông là một trong 10 cán bộ được cử ra nước ngoài làm công tác ngoại giao phục vụ tuyên truyền về cuộc kháng chiến của Việt Nam. Ngô Điền được phân công sang Thái Lan, sau đó phụi trách cải tiến tờ báo "Tin Việt Nam” của Phòng Thông tin Việt Nam tại Băng Cốc.[2] Khoảng tháng 6 năm 1947, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết thư và giao cho Ngô Điền trực tiếp làm chủ bút tờ báo Vệ quốc quân thuộc Bộ Tổng Tư lệnh. Tờ báo này đổi tên báo thành báo Quân đội nhân dân vào tháng 10 năm 1950.[6][8]
Tháng 6 năm 1950, Ngô Điền được cử làm Phó giám đốc Việt Nam thông tấn xã sang Trung Quốc kiêm trưởng phân xã tại Bắc Kinh.[6][9] Ông cũng là cộng tác viên mục “Thư Bắc Kinh” trên báo Nhân Dân.[8] Thời gian này ông tiếp tục viết báo, tin thời sự về tình hình chính trị của Việt Nam, quan hệ giữa Việt Nam - Trung Quốc. Các thông tin do ông viết được Việt Nam thông tấn xã, báo Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Đài tiếng nói Việt Nam sử dụng.[6] Ngô Điền tiếp tục được cử làm phóng viên tại Hội nghị Genève 1954 và Hội nghị Bangdung năm 1955.[8][10] Ông từng theo học lớp chính trị Mác - Lênin ở Bắc Kinh đã trưởng thành tại Đại sứ quán Việt Nam tại Bắc Kinh và Biện sự sứ ở Nam Ninh, sau năm 1951, từng có thời gian làm việc trong ngành ngoại giao Việt Nam tại Trung Quốc.[11]
Từ tháng 9 năm 1956 đến tháng 8 năm 1962,[9] Ngô Điền điều chuyển sang làm Trưởng đại diện Việt Nam thông tấn xã tại Campuchia.[2]
Sự nghiệp ngoại giao
Năm 1948, Ngô Điền, Lê Đức Chỉnh và Nguyễn Văn Hướng được cử sang Praha, Tiệp Khắc làm việc trong Liên hiệp Công đoàn và Liên hiệp Thanh niên dân chủ quốc tế theo lời mời của các tổ chức này.[12]
Từ năm 1962 đến 1965, ông được bổ nhiệm làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyết Việt Nam tại Cộng hòa Mali[13] - một quốc gia vùng Tây Phi sát với Algérie.[2] Sau khi hết nhiệm kỳ, ông về nước giữ chức Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí đến năm 1978.[1] Ông giữ chức Phó ban B68 (Tổng đoàn Cố vấn Việt Nam tại Campuchia).[14]
Tháng 7 năm 1979,[9] ông nhận quyết định vào Thành phố Hồ Chí Minh làm Phó trưởng ban B68/Tổng đoàn Cố vấn Việt Nam tại Campuchia rồi sang Campuchia làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyết thay thế ông Võ Đông Giang.[2][6] Tháng 11 năm 1991, Ngô Điền kết thúc nhiệm kỳ. Đến nay, ông vẫn là Đại sứ Việt Nam tại Campuchia có nhiệm kỳ dài nhất với 12 năm liên tục.[2][9]
Khi về nước, ông tiếp tục làm Cố vấn Bộ Ngoại giao cho đến khi nghỉ hưu vào tháng 10 năm 1992.[9]
Khen thưởng
Tháng 8 năm 2020, Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni ký Sắc lệnh truy tặng ông Huân chương Hoàng gia Sahametrei, hạng Đại sĩ quan.[2] Ông là người Việt Nam thứ hai được Chính phủ Campuchia truy tặng Huân chương này, sau Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện.[9][15]
Tác phẩm
- Ngô Giang sáng tác thơ với bút danh Hướng Nam[2]
- Campuchia – nhìn lại và suy nghĩ
- Hồi ký: Những mẩu chuyện tùy bút
Xem thêm
Tham khảo
- ^ a b c d e f Kiều Mai Sơn (ngày 13 tháng 9 năm 2021). "Chuyện ít biết về người chủ bút Báo Vệ Quốc quân". Báo Quân đội nhân dân. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.
- ^ a b c d e f g h i Kiều Mai Sơn (ngày 14 tháng 9 năm 2021). "Chuyện ít biết về người chủ bút Báo Vệ Quốc quân (tiếp theo và hết)". Báo Quân đội nhân dân. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.
- ^ Phạm Quang Đẩu (ngày 14 tháng 2 năm 2024). "Xuân năm ấy trên đất nước chùa tháp". Báo Quân đội nhân dân. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.
- ^ a b Nguyễn Liên (ngày 26 tháng 1 năm 2023). "Chuyện chưa kể về nhà toán học đạt giải thưởng Tạ Quang Bửu 2022". Báo điện tử Dân Trí. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.
- ^ Đặc san Khoa học và Phát triển thành phố Đà Nẵng – số 8 (PDF). Đà Nẵng: Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Đà Nẵng. tháng 3 năm 2024. tr. 69.
- ^ a b c d e f g h Nguyên Khôi (ngày 14 tháng 6 năm 2024). "Ngô Điền - Nhà báo, nhà ngoại giao xuất sắc". Báo Nhân Dân điện tử. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.
- ^ Hồ Tiến Nghị. "TTXVN có những cán bộ và truyền thống vô cùng quý báu". Thông tấn xã Việt Nam. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.
- ^ a b c Thanh Tâm (ngày 24 tháng 7 năm 2025). "Một nhà báo, nhà ngoại giao đặc biệt". Báo Nhân Dân điện tử. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.
- ^ a b c d e f Trần Long (ngày 14 tháng 8 năm 2020). "Vương quốc Campuchia truy tặng cố Đại sứ Ngô Điền Huân chương 'Mahasena'". Báo Tin tức và Dân tộc.
- ^ Linh Chi; Khánh Linh. "Bài I: Đường đến bàn đàm phán của những "lần đầu tiên"". Báo Công an Nhân dân điện tử. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.
- ^ Nguyễn Kim Nga; Cù Thúy Lan; Hoàng Thu Quỳnh (2015). Bộ Ngoại giao: 70 năm xây dựng và phát triển (1945-2015). Nhà xuất bản Chính trị quốc gia. tr. 94.
- ^ Nguyễn Kim Nga; Cù Thúy Lan; Hoàng Thu Quỳnh (2015). Bộ Ngoại giao: 70 năm xây dựng và phát triển (1945-2015). Nhà xuất bản Chính trị quốc gia. tr. 84.
- ^ "Nghị quyết số 110 NQ/TVQH". Wikisource tiếng Việt. Truy cập ngày 18 tháng 11 năm 2025.
- ^ Kiều Mai Sơn (ngày 11 tháng 6 năm 2019). "Một đại sứ, một văn nhân". Báo Nông nghiệp và Môi trường. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2026.
- ^ "Campuchia truy tặng Huân chương cho cố Đại sứ Ngô Điền". Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia. ngày 14 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2025.