Ngũ trí Như Lai
Ngũ Phật (còn được gọi là Ngũ Trí Như Lai, Ngũ Trí Phật, Ngũ Phương phật hay Ngũ Thiền Định Phật) là năm vị Phật trong Mật Tông lấy Đại Nhật Như Lai (Tỳ Lô Giá Na Như Lai) làm chủ tôn. Có sự khu biệt giữa Ngũ Phật giới Kim Cương và Ngũ Phật giới Thai Tạng.[1] Năm đức Phật này đại diện cho 5 phẩm chất của con người và tạo ra sự tuyệt mỹ và hay nhất để phá bỏ những sai trái trong 5 phẩm chất đó. Mỗi đức Phật là một con đường tuyệt diệu để đi đến cảnh giới Niết Bàn và Vô sanh. Tu theo những vị đó sẽ mau chóng vào được cung điện Niết Bàn.

Khái quát
Ngũ trí Như Lai là 5 vị Phật tối cao của Phật giáo Tây Tạng. Năm vị Phật Ngũ Phương có những phương hướng, màu sắc, thủ ấn, tọa kỵ khác nhau, tượng trưng cho năm loại trí tuệ, công đức hàng phục năm độc,[2] có thể cứu độ rộng khắp tất cả chúng sinh như ngạ quỷ.
- Đại Nhật Như Lai (Tỳ Lô Giá Na Như Lai, Vairochana)
- A Súc Bệ Như Lai (Akshobhya)
- Bảo Sanh Như Lai (Ratnasambhava)
- A Di Đà Như Lai (Amitabha)
- Bất Không Thành Tựu Như Lai (Amoghasiddhi)
| Danh hiệu | Phương vị | Hóa thân | Ngũ trí | Tọa kỵ | Màu đại diện Hán truyền | Màu đại diện Tạng truyền |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tỳ Lô Giá Na Phật | Trung ương (Mật Nghiêm tịnh độ) | Quảng Bác Thân Như Lai | Pháp giới thể tính trí | Sư tử[3] | Vàng | Trắng |
| A Súc Bệ Phật | Phương Đông (Diệu Hỷ thế giới) | Diệu Sắc Thân Như Lai | Đại viên cảnh trí | Voi[4] | Xanh lam (Thanh) | Bản mẫu:Coloredlink |
| A Di Đà Phật | Phương Tây (Cực Lạc thế giới) | Cam Lộ Vương Như Lai | Diệu quan sát trí | Khổng tước[5] | Trắng | Bản mẫu:Coloredlink |
| Bảo Sinh Phật | Phương Nam (Hoan Hỷ thế giới) | Bảo Thắng Như Lai | Bình đẳng tính trí | Ngựa[6] | Bản mẫu:Coloredlink | Vàng |
| Tập tin:Flag of Amoghasiddhi.svg Bất Không Thành Tựu Phật | Phương Bắc (Liên Hoa thế giới) | Ly Bố Úy Như Lai | Thành sở tác trí | Ca Lâu La[7] | Bản mẫu:Coloredlink | Bản mẫu:Coloredlink |
Ngũ Phật giới Kim Cương
Ngũ Phật giới Kim Cương gồm Phật Tỳ Lô Giá Na (Đại Nhật Như Lai) , Phật A Súc Bệ, Phật Bảo Sanh, Phật A Di Đà, Phật Bất Không Thành Tựu. Năm vị Phật này cư trú ở năm vòng giải thoát ở chính giữa Mạn Đà La của giới Kim Cương.
Mạn Đà La cửu Phật
Trong truyền thống Tạng Mật, Phật Vô Lượng Thọ là ứng Báo thân Phật của Phật A Di Đà, là tượng trưng của trường thọ và trí tuệ. Toàn thân Ngài có sắc đỏ hồng, như một ngọn núi quý được tạo thành bởi vô vàn đá quý màu đỏ, khoác thiên y đẹp đẽ có đủ 5 màu sắc, trang sức đủ cả tám loại chân bảo và 13 loại trang nghiêm, ngồi kiết già nguy nga, đoan chính trên Nguyệt Luân giữa tòa sen.
Ngũ Phật giới Thai Tạng
Là tên gọi của năm Như Lai: Đại Nhật Như lai, Bảo Tràng Như Lai (Ratnaketu), Khai Phu Hoa Vương Như Lai (Samkusumita –Ràjia – Ta thãgata), Vô Lượng Thọ Như Lai (Amitayus Budtha), Thiên Cổ Lôi Như Lai (Divyađumubhi Meghanirghosa), cũng chính là năm vị Phật ngồi trên đài sen 8 lá ở giữa Mạn Đà La của giới Thai Tạng. Trong đó, giới Kim Cương là Mạn Đà La kết quả, biểu thị trí; giới Thai Tạng là Mạn Đà La nguyên nhân, biểu thị lý. Tuy chủng tử tự và sắc tướng của năm vị Phật khác nhau, nhưng về bản chất thì không có nhiều khác biệt.
Xem thêm
Chú thích
- ^ Bogle (1999) pp. xxxiv-xxxv
- ^ "中華民國國立故宮博物院". Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2019.
{{Chú thích web}}: Đã bỏ qua tham số không rõ|dead-url=(gợi ý|url-status=) (trợ giúp) - ^ Norbu Wangden. Phật giáo Động thực vật Đồ văn Đại bách khoa. Tọa kỵ của Ngũ phương Phật: Sư tử tòa trong "Ngũ bộ tòa" của Mật giáo: NXB Tử Cấm Thành. tr. Trang 90. ISBN 9787800479427.
- ^ Norbu Wangden. Phật giáo Động thực vật Đồ văn Đại bách khoa. Tọa kỵ của Ngũ phương Phật: Tượng tòa trong "Ngũ bộ tòa" của Mật giáo: NXB Tử Cấm Thành. tr. Trang 92. ISBN 9787800479427.
- ^ Norbu Wangden. Phật giáo Động thực vật Đồ văn Đại bách khoa. Tọa kỵ của Ngũ phương Phật: Khổng tước tòa trong "Ngũ bộ tòa" của Mật giáo: NXB Tử Cấm Thành. tr. Trang 96. ISBN 9787800479427.
- ^ Norbu Wangden. Phật giáo Động thực vật Đồ văn Đại bách khoa. Tọa kỵ của Ngũ phương Phật: Mã tòa trong "Ngũ bộ tòa" của Mật giáo: NXB Tử Cấm Thành. tr. Trang 94. ISBN 9787800479427.
- ^ Norbu Wangden. Phật giáo Động thực vật Đồ văn Đại bách khoa. Tọa kỵ của Ngũ phương Phật: Kim xí điểu tòa trong "Ngũ bộ tòa" của Mật giáo: NXB Tử Cấm Thành. tr. Trang 98. ISBN 9787800479427.
Tham khảo
- Bogle, George; Markham, Clements Robert; and Manning, Thomas (1999) Narratives of the Mission of George Bogle to Tibet and of the Journey of Thomas Manning to Lhasa ISBN 81-206-1366-X
- Bucknell, Roderick & Stuart-Fox, Martin (1986). The Twilight Language: Explorations in Buddhist Meditation and Symbolism. Curzon Press: London. ISBN 0-312-82540-4
Liên kết ngoài
- Five Dhyani Buddhas Lưu trữ ngày 2 tháng 7 năm 2013 tại Wayback Machine - chart of the Five Buddhas and their associations.
- The Berzin Archives - Buddha-Family Traits (Buddha-Families) and Aspects of Experience
- Five Dhyani Buddhas Lưu trữ ngày 12 tháng 2 năm 2006 tại Wayback Machine - Painting of the Five Buddhas at Padmaloka.
- Symbolism of the five Dhyani Buddhas
- Color Symbolism In Buddhist Art
- Mark Schumacher: Godai Nyorai (Japanese) - Five Buddha of Wisdom Five Buddha of Meditation Five Jina | Five Tathagatas
- The Five Buddha Families Lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2007 tại Wayback Machine - From Journey Without Goal: The Tantric Wisdom of the Buddha by Chögyam Trungpa, Shambhala.org (archived 2007)