Nguyễn Kim Thản
Nguyễn Kim Thản (1927–1995) là phó giáo sư, nhà ngôn ngữ học Việt Nam, được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2005.
Phó Giáo sư, nhà ngôn ngữ học Nguyễn Kim Thản
Thông tin cá nhân | |
|---|---|
| Sinh | 6 tháng 7, 1927 Khương Thượng, Hà Nội |
| Mất | 18 tháng 10, 1995 (68 tuổi) Hà Nội |
| Quốc tịch |  Việt Nam |
| Nghề nghiệp | giảng dạy, nghiên cứu |
| Đảng phái chính trị |  Đảng Cộng sản Việt Nam |
| Học hàm | Phó Giáo sư |
Sự nghiệp khoa học | |
| Bút danh | Hồng Giao, Nguyên Kim, TKN, Khương Đình Nhân, Kim Thu, Hoàng Thanh, Nam Thắng |
| Lĩnh vực | ngôn ngữ học |
| Công trình nổi bật | Nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt (2 tập) |
| Nơi công tác | |
Giải thưởng Giải thưởng Nhà nước 2005 Khoa học Công nghệ | |
Tiểu sử
Nguyễn Kim Thản (các bút danh: Hồng Giao, Nguyên Kim, TKN, Khương Đình Nhân, Kim Thu, Hoàng Thanh, Nam Thắng) sinh ngày 6 tháng 7 năm 1927 tại Khương Thượng, Hà Nội (nay là phường Kim Liên, Hà Nội).[1]
Ông là đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1946. Từ năm 1946 đến 1950, ông là Huyện uỷ viên, sau đó là Bí thư Huyện uỷ Kim Thành rồi Chánh văn phòng Tỉnh uỷ Hải Dương, Uỷ viên Ban tuyên huấn Liên khu uỷ Khu 3.[1]
Năm 1950, ông được cử đi học Ngữ văn và sau đó làm chuyên gia Việt Nam giảng dạy tại các trường đại học ở Bắc Kinh (Trung Quốc) đến năm 1957. Ông lần lượt là giảng viên Đại học Tổng hợp Hà Nội (1957–1961), Đại học Tổng hợp Leningrad, Liên Xô (1961–1963).
Từ 1963 đến 1976, ông công tác tại Viện Văn học, rồi làm Phó Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học; Tổng biên tập Tạp chí Ngôn ngữ thuộc Viện Ngôn ngữ học (1969). Từ 1976 đến 1988, ông làm việc tại Viện Thông tin Khoa học xã hội; Phó Viện trưởng, Quyền Viện trưởng Viện Từ điển Bách khoa.
Năm 1992, ông làm Tổng biên tập Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống trực thuộc Hội Ngôn ngữ học Việt Nam.[1]
Như vậy, Nguyễn Kim Thản là người duy nhất hai lần làm Tổng biên tập đầu tiên cho hai tạp chí cùng chuyên ngành: Ngôn ngữ (thuộc Viện Ngôn ngữ học) và Ngôn ngữ và Đời sống (thuộc Hội Ngôn ngữ học Việt Nam).[1]
Ngày 18 tháng 10 năm 1995, khi đang chuẩn bị cho nội dung số tạp chí cuối năm, ông đã đột ngột qua đời sau một cơn nhồi máu cơ tim.[1]
Sự nghiệp
Nguyễn Kim Thản là một nhà nghiên cứu có nhiều đóng góp cho ngôn ngữ học Việt Nam.[1] Ông đã cống hiến cả đời mình để khám phá, phân tích và hoàn thiện hệ thống ngữ pháp tiếng Việt theo hướng khoa học hiện đại. Những nghiên cứu của ông là nền tảng cho các thế hệ nhà ngôn ngữ học về sau, góp phần phát triển và mở rộng tri thức về tiếng Việt.[2]
Năm 2005, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ với công trình Nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt: Tập 1 (1963), Tập 2 (1964).[3]
Công trình chính
- Cơ sở ngữ pháp tiếng Việt (1981)
- Động từ trong tiếng Việt (1977)
- Hội thoại thương mại Việt – Trung (1992),
- Khái luận ngôn ngữ học (1961)
- Nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt, tập 1 (1963)
- Nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt, tập 2 (1964)
- Sổ tay từ ngữ thường dùng (chính trị, kinh tế, văn hoá) (1980) [đồng tác giả]
- Tiếng Việt trên đường phát triển (1982) [đồng tác giả]
- Ngữ pháp tiếng Việt. (1983) [đồng tác giả]
- Tiếng Việt của chúng ta (1983)
- Lược sử ngôn ngữ học. (1984)
- Từ điển Hán – Việt hiện đại. (1994)
- Nghiên cứu ngữ pháp tiếng Việt (tái bản) (1997).
- Tuyển tập Nguyễn Kim Thản (2003)
Nguồn:[1]
Vinh danh
- Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2005
Tham khảo
- ^ a b c d e f g PGS. TS. Phạm Văn Tình (ngày 22 tháng 7 năm 2021). "NGUYỄN KIM THẢN - Chân dung một người khai phá". Viện nghiên cứu phát triển giáo dục Việt Mỹ. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2025.
- ^ thuykt (ngày 26 tháng 3 năm 2025). "PGS. NGUYỄN KIM THẢN ~ NGƯỜI KIẾN TẠO NỀN MÓNG NGỮ PHÁP TIẾNG VIỆT". Đại học Quốc gia Hà Nội. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2025.
- ^ "Giải thưởng Hồ Chí Minh và Nhà nước về KH&CN năm 2005". VUSTA. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2025.