Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Nguyễn Văn Châu

Nguyễn Văn Châu (? – ?), là sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa cấp bậc Trung tá, nổi bật với vai trò lãnh đạo trong lĩnh vực chiến tranh tâm lý và hoạt động của Đảng Cần lao Nhân vị dưới thời Tổng thống Ngô Đình Diệm. Ông là một trong những "đại công thần" thân cận với gia đình nhà Ngô từ thập niên 1940, nhưng dần thất vọng với chế độ và sau này ủng hộ phía Cộng sản.

Nguyễn Văn Châu
Tổng Thư ký Mặt trận Nhân dân chống Phiến Cộng
Nhiệm kỳ
1960–1963
Chủ tịch Quân ủy Trung ương Đảng Cần lao Nhân vị
Nhiệm kỳ
1957–1963
Giám đốc Nha Chiến tranh Tâm lý Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Nhiệm kỳ
1957–1963
Thông tin cá nhân
SinhKhông rõ
Quảng Bình, Trung Kỳ, Liên bang Đông Dương
MấtKhông rõ
Paris, Pháp
Quốc tịch Pháp
 Việt Nam Cộng hòa
Nghề nghiệpChính khách, sĩ quan, quân nhân

Tiểu sử

Thân thế

Nguyễn Văn Châu quê quán tại Quảng Bình thời Pháp thuộc,[1] sau Hiệp định Genève năm 1954 thì di cư vào Nam. Ngay từ năm 1946 ông theo chân Ngô Đình Diệm tham gia hoạt động chống thực dân Pháp và Việt Minh Cộng sản. Về trình độ học vấn thì ông có bằng tú tài nhờ Linh mục Cao Văn Luận giúp đỡ dù có nguồn tài liệu đã phủ nhận chuyện này.[2]

Binh nghiệp

Nguyễn Văn Châu thăng tiến nhanh trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa nhờ sự ủng hộ của phe Cần lao. Từ năm 1955 đến năm 1958, với cấp bậc thiếu tá, ông giữ chức Trưởng phòng 5 Bộ Tổng tham mưu, phụ trách thông tin báo chí và tâm lý chiến. Năm 1957, ông được thăng trung tá và bổ nhiệm làm Giám đốc Nha Chiến tranh Tâm lý[a][3] (tiền thân của Tổng cục Chiến tranh Chính trị), trực thuộc Bộ Tổng tham mưu với nhiệm vụ xây dựng ý thức chính trị trong quân ngũ và vận động dân chúng chống Cộng. Ông được coi là nhân vật có ảnh hưởng trong việc xây dựng bộ máy tâm lý chiến đầu thời Đệ Nhất Cộng hòa.

Sự nghiệp chính trị

Nguyễn Văn Châu còn là thành viên chủ chốt của Đảng Cần lao Nhân vị khi giữ chức Chủ tịch Quân ủy Trung ương Đảng Cần lao[b][4][1] từ năm 1957 đến năm 1963,[c] chịu trách nhiệm điều hành quân đội. Ông từng cư ngụ tại khu vực Tân Định và có mối quan hệ mật thiết với các những nhân vật quan trọng thời bấy giờ như Ngô Đình Cẩn và Ngô Đình Nhu, tích cực tham gia củng cố quyền lực nội bộ của chế độ đang trong giai đoạn phát triển lúc ban đầu. Có lúc Tổng thống bổ nhiệm ông dẫn đầu phái đoàn tham dự Hội nghị Phát triển Cộng đồng tại Baguio, Philippines.[5] Lúc xảy ra cuộc đảo chính ngày 11 tháng 11 năm 1960, ông bỏ trốn vào nhà dòng Chúa Cứu Thế đường Kỳ Đồng lánh nạn, đợi sau khi đảo chính thất bại mới vào trình diện Tổng thống Diệm, nhờ vậy mà được kiêm nhiệm thêm chức Tổng Thư ký Mặt trận Nhân dân chống Phiến Cộng.[d][6][7]

Năm 1961, ông cùng Phụ tá Giám đốc Nha Nghiên cứu Chính trị Lê Văn Thái, bác sĩ Lý Trung Dung và các chính khách ôn hòa vận động thành lập "Hội nghị Đại đoàn kết Toàn dân chống Cộng" tại tư gia bác sĩ Phan Huy Quát. Mục tiêu là công khai hóa các đảng phái, lập diễn đàn phê bình chính quyền, xét lại tù chính trị và tăng cường đoàn kết chống Cộng. Tuy nhiên, hội nghị này bị Ngô Đình Nhu bác bỏ vì lo ngại phá hoại chế độ, dẫn đến vụ bắt giữ và thủ tiêu Tạ Chí Diệp. Sang năm 1962, ông lại tiếp tục mở hội nghị này thêm lần nữa nhưng bất thành. Đầu năm 1963, ông nhận thấy chế độ này sớm muộn gì cũng suy vong nên vận động xin làm tùy viên quân sự Đại sứ quán Việt Nam Cộng hòa tại Mỹ[8] để tránh rủi ro.[1]

Đảo chính năm 1963

Từ sau vụ tấn công chùa chiền hồi tháng 8 năm 1963, Nguyễn Văn Châu lầm tưởng tình hình ổn định nên vội về nước tham quan vào tháng 10 cùng năm. Không ngờ lại xảy ra cuộc đảo chính ngày 1 tháng 11 năm 1963, khiến ông bị Hội đồng Quân nhân Cách mạng bắt giam tại Khám Chí Hòa vì là "công thần Cần lao". Ông được thả chỉ sau một tuần nhờ sự can thiệp trực tiếp của người bạn thân là Đại tá Đỗ Mậu với lý do ông không tham gia đàn áp Phật giáo.[1] Ông nhanh chóng rời khỏi Việt Nam sang Mỹ rồi ít lâu sau qua Pháp định cư.

Cuối đời

Tại Pháp, ông sống khá kín tiếng ở Orléans, chủ yếu dạy học và nghiên cứu lịch sử. Ông theo học và hoàn thành luận án tiến sĩ tại Đại học Paris-Sorbonne về lịch sử chế độ Ngô Đình Diệm, với luận văn gốc tiếng Pháp mang tên Ngo Dinh Diem en 1963: Une autre paix manquée. Luận án này được dịch sang tiếng Việt và xuất bản năm 1989 với tựa Ngô Đình Diệm và Nỗ lực hòa bình dang dở. Trong sách, ông ca ngợi nỗ lực đàm phán hòa bình bí mật của Diệm-Nhu với Hà Nội, đồng thời chỉ trích các tướng lĩnh đảo chính 1963 là "phản bội" và Mỹ là "kẻ chủ mưu".[1] Đây là một trong những tài liệu hiếm hoi bảo vệ hình ảnh Diệm từ góc nhìn nội bộ Cần Lao.

Về sau, ông dần "trở cờ", ủng hộ phía Cộng sản và cộng tác với các nhà xuất bản thân Cộng ở hải ngoại. Ông chỉnh sửa và viết lời giới thiệu cho cuốn Bên Dòng Lịch Sử của Linh mục Cao Văn Luận (1991) theo hướng phê phán chế độ Diệm mạnh mẽ hơn, dẫn đến tranh cãi gay gắt trong cộng đồng Việt kiều. Ông sống cô lập, ít giao du, và bị một số cựu đồng chí Cần lao coi là "kẻ cơ hội" vì sự thay đổi lập trường từ trung thành với Diệm sang thân Cộng. Không rõ ông qua đời vào lúc nào nữa.

Đời tư

Nguyễn Văn Châu không kết hôn và sống độc thân cho tới cuối đời.

Đánh giá

Nguyễn Văn Châu ít được nhắc đến trong nước, chủ yếu qua lăng kính lịch sử Đệ Nhất Cộng hòa như một sĩ quan tâm lý chiến. Ở hải ngoại, ông được đánh giá trái chiều: ban đầu là "trung thần" của chế độ Diệm, nhưng bị chỉ trích gay gắt vì "phản bội lý tưởng quốc gia" sau khi thân Cộng. Một số học giả coi ông là nhân chứng bi kịch của thời đại, với lập trường thay đổi phản ánh sự thất vọng sâu sắc với chính quyền Ngô Đình Diệm.

Ấn phẩm

Sách

  • Ngo Dinh Diem en 1963: Une autre paix manquée (1989, tiếng Pháp; bản dịch tiếng Việt: Ngô Đình Diệm và Nỗ lực hòa bình dang dở, Nhà xuất bản Xuân Thu, California, dịch giả Nguyễn Vy Khanh). Tác phẩm ca ngợi nỗ lực đàm phán hòa bình bí mật của Diệm-Nhu với Hà Nội, đồng thời chỉ trích các tướng lĩnh đảo chính và Mỹ.

Tạp chí

  • Chỉ Đạo, nguyệt san do Nguyễn Văn Châu làm chủ nhiệm, đặt trụ sở tại Nha Chiến tranh Tâm lý.[9]

Chú thích

  1. ^ Nha này được thành lập chính thức vào khoảng giữa thập niên 1950, bắt nguồn từ Phòng 5 – Tác động Tinh thần năm 1953, với chức năng chính là xây dựng ý thức chính trị trong quân ngũ, tuyên truyền chống Cộng thông qua truyền thanh, truyền hình, ấn loát và văn nghệ.
  2. ^ Còn gọi là Quân ủy Trưởng Quân ủy Trung ương Cần lao Nhân vị Cách mạng Đảng.
  3. ^ Quân ủy Đảng Cần lao được thành lập chính thức từ hạ bán niên 1955 tại Đại hội Đảng trong quân đội ở Nha Trang, với tên gọi ban đầu là Quân ủy Lê Lợi, nhưng ông Châu chỉ đứng đầu từ 1957 sau khi được Ngô Đình Nhu giao nhiệm vụ tổ chức đảng trong quân đội.
  4. ^ Danh xưng này ám chỉ cả lực lượng đảo chính và Việt Cộng lúc bấy giờ.

Tham khảo

  1. ^ a b c d e Hoành Linh Đỗ Mậu (1995). Hồi ký Hoành Linh Đỗ Mậu – Tâm sự tướng lưu vong. Hà Nội: Nxb. Công an Nhân dân. tr. 108, 308, 338, 339 và 340.
  2. ^ Lê Trọng Văn (1991). Lột mặt nạ những con thò lò chính trị. Mẹ Việt Nam. tr. 284.
  3. ^ Robert A. Silano (2024). Political Warfare in Republican Vietnam: Nexus of Army and State, 1955-1975. McFarland. tr. 85. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2025.
  4. ^ Cao Thế Dung (1991). Việt Nam ba mươi năm máu lửa. Alpha. tr. 528–534.
  5. ^ Trần Ðỗ Cung (2012). Tâm thư một dân Việt nhập cư Mỹ quốc. Xlibris.
  6. ^ Thích Nhật Từ; Nguyễn Kha (2013). Pháp nạn Phật giáo 1963: Nguyên nhân, bản chất và tiến trình. Tủ sách Đạo Phật Ngày Nay. Nxb. Hồng Đức. tr. 181.
  7. ^ Ronald Bruce Frankum, Jr. (2019). Elbridge Durbrow's War in Vietnam: The Ambassador's Influence on American Involvement, 1957-1961. McFarland. tr. 241.
  8. ^ Department of State (1962). Diplomatic List. Washington, D.C.: United States Government Publishing Office. tr. 62. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2025.
  9. ^ Từ An Tùng (1960). Niên lịch tài liệu 1960. Saigon: Hiệu sách Chinh Ky. tr. 38.

Liên kết ngoài

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Nguyễn_Văn_Châu&oldid=7910601”