Giáp long xương kết
Nodosauridae là một họ khủng long ankylosauria, sống từ đầu kỷ Jura tới cuối kỷ Creta, chúng từng sống ở nơi mà ngày nay là Bắc Mỹ, châu Á, Nam Cực và Châu Âu. Chúng không có đuôi trùy, thay vào đố là các gai nhọn ở đầu và vai.
| Nodosauridae | |
|---|---|
| Thời điểm hóa thạch: Cuối kỷ Jura - Cuối kỷ Creta, | |
| Tập tin:Edmontonia dinosaur.png Phục dựng lại Edmontonia | |
| Phân loại khoa học | |
| Giới (regnum) | Animalia |
| Ngành (phylum) | Chordata |
| (không phân hạng) | Dinosauria |
| Bộ (ordo) | †Ornithischia |
| Phân bộ (subordo) | †Thyreophora |
| Phân thứ bộ (infraordo) | †Ankylosauria |
| Họ (familia) | †Nodosauridae Marsh, 1890 |
| Các chi | |
Trong bài | |
| Danh pháp đồng nghĩa | |
Acanthopholididae Nopcsa, 1902 | |
Đặc điểm
Nodosauridae được dự đoán là có những đặc điểm sau: bướu lồi hình tròn trên ổ mắt, lỏi cầu chẩm derived from only the basioccipital and ornamentation present on the premaxilla. Đặc điểm thứ tư còn chưa rõ ràng: mỏm cùng vai, giống như một cái u. Tất cả các nodosauridae, giống như các ankylosauria khác, đều trông rất nặng nề, có kích cỡ từ trung bình đến lớn, đều là những khủng long ăn cỏ đi bằng bốn chânsở hữu hàm răng với những chiếc răng nhỏ và da xương (một loại áo giáp) được bao phủ trên bề mặt lưng dọc theo cơ thể.
Phân loại
Phân loại
Họ Nodosauridae được đề xuất bởi Othniel Charles Marsh vào năm 1890, và bao gồm chi Nodosaurus. Phân loại sau đây cua Thómson và các cộng sự, năm 2011.[1]
- Họ Nodosauridae
- ?Aletopelta (California, tây Bắc Mỹ)[2]
- Animantarx (Utah, tây Bắc Mỹ)
- Antarctopelta (James Ross Island, đông bắc Antarctic Peninsula)
- Edmontonia (Alberta, tây Bắc Mỹ)
- Glyptodontopelta (New Mexico, tây Bắc Mỹ)[2]
- Mymoorapelta (Colorado, trung tâm Bắc Mỹ)
- Niobrarasaurus (Kansas, tây Bắc Mỹ)
- Nodosaurus (Wyoming và Kansas, tây Bắc Mỹ)
- Panoplosaurus (Montana và Alberta, tây Bắc Mỹ)
- Pawpawsaurus (Texas, tây Bắc Mỹ)
- Peloroplites (Utah, tây Bắc Mỹ)[3]
- Propanoplosaurus (Maryland, đông Bắc Mỹ)
- Sauropelta (Wyoming và Montana, tây Bắc Mỹ)
- Silvisaurus (Kansas, tây Bắc Mỹ)
- Stegopelta (Wyoming, tây Bắc Mỹ)
- Tatankacephalus (Montana, tây Bắc Mỹ)
- Texasetes (Texas, tây Bắc Mỹ)
- Zhejiangosaurus (Chiết Giang, đông Trung Quốc)
- Phân họ Polacanthinae[4] Theo Kirkland và cộng sự (2013) tên chính thức là Polacanthidae.[3]
- Gargoyleosaurus (Wyoming, tây Bắc Mỹ)
- GastoniaGastonia (Utah, tây Bắc Mỹ)
- Hoplitosaurus (South Dakota, trung tâm Bắc Mỹ)
- Hylaeosaurus (Sussex, nam nước Anh)[3]
- Polacanthus (Isle of Wight và Sussex, nam nước Anh)
- Phân họ Struthiosaurinae (Châu Âu)[3]
- Anoplosaurus (Anh, tây bắc châu Âu)[3]
- Europelta (Tây Ban Nha, tây nam châu Âu)[3]
- Hungarosaurus (Hungary, Trung và Nâm Âu)[3]
- Struthiosaurus (Trung và Nâm Âu)[3]
- Dubious Nodosaurids
- Acanthopholis (Vương quốc Anh, Tây Âu)
- Palaeoscincus
Phát sinh loài
Nodosauridae được định nghĩa lần đầu tiên bởi Paul Sereno năm 1998, là "tất cả các ankylosauria có quan hệ họ hàng gần với Panoplosaurus hơn là với Ankylosaurus," một định nghĩa theo sau đó của Vickaryous, Maryanska, và Weishampel năm 2004. Hai chi nodosauridae: Struthiosaurus và Animantarx bị Vickaryous coi là những vị trí chưa chắc chắn (incertae sedis):, Cedarpelta được cho là thành viên nguyên thủy nhất của Nodosauridae.[5] Cây phát sinh loài dưới đây hầu hết dựa trên một phân tích từ năm 2011 bởi các nhà cổ sinh vật học như Richard S. Thompson, Jolyon C. Parish, Susannah C. R. Maidment và Paul M. Barrett.[1] Sắp xếp dưới đây của Polacanthinae dựa trên định nghĩa của Kenneth Carpenter, 2001.[4]
| Nodosauridae |
| ||||||||||||
Dòng thời gian phát hiện các loài
<timeline> ImageSize = width:1500px height:auto barincrement:15px PlotArea = left:10px bottom:50px top:10px right:10px
Period = from:1824 till:2100 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:50 start:1824 ScaleMinor = unit:year increment:10 start:1824 TimeAxis = orientation:hor AlignBars = justify
Colors =
#legends id:CAR value:claret id:ANK value:rgb(0.4,0.3,0.196) id:HER value:teal id:HAD value:green id:OMN value:blue id:black value:black id:white value:white id:1900s value:rgb(0.94,0.25,0.24) id:2000s value:rgb(0.2,0.7,0.79) id:2000syears value:rgb(0.52,0.81,0.91) id:1900syears value:rgb(0.95,0.56,0.45) id:1700s value:rgb(0.5,0.78,0.31) id:1700syears value:rgb(0.63,0.78,0.65) id:latecretaceous value:rgb(0.74,0.82,0.37) id:1800syears value:rgb(0.95,0.98,0.11) id:paleogene value:rgb(0.99,0.6,0.32) id:paleocene value:rgb(0.99,0.65,0.37) id:eocene value:rgb(0.99,0.71,0.42) id:oligocene value:rgb(0.99,0.75,0.48) id:1800s value:rgb(0.999999,0.9,0.1) id:miocene value:rgb(0.999999,0.999999,0) id:pliocene value:rgb(0.97,0.98,0.68) id:quaternary value:rgb(0.98,0.98,0.5) id:pleistocene value:rgb(0.999999,0.95,0.68) id:holocene value:rgb(0.999,0.95,0.88)
BarData=
bar:eratop bar:space bar:periodtop bar:space bar:NAM1 bar:NAM2 bar:NAM3 bar:NAM4 bar:NAM5 bar:NAM6 bar:NAM7 bar:NAM8 bar:NAM9 bar:NAM10 bar:NAM11 bar:NAM12 bar:NAM13 bar:NAM14 bar:space bar:period bar:space bar:era
PlotData=
align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25 shift:(7,-4) bar:periodtop from: 1824 till: 1830 color:1800syears text:20s from: 1830 till: 1840 color:1800syears text:30s from: 1840 till: 1850 color:1800syears text:40s from: 1850 till: 1860 color:1800syears text:50s from: 1860 till: 1870 color:1800syears text:60s from: 1870 till: 1880 color:1800syears text:70s from: 1880 till: 1890 color:1800syears text:80s from: 1890 till: 1900 color:1800syears text:90s from: 1900 till: 1910 color:1900syears text:00s from: 1910 till: 1920 color:1900syears text:10s from: 1920 till: 1930 color:1900syears text:20s from: 1930 till: 1940 color:1900syears text:30s from: 1940 till: 1950 color:1900syears text:40s from: 1950 till: 1960 color:1900syears text:50s from: 1960 till: 1970 color:1900syears text:60s from: 1970 till: 1980 color:1900syears text:70s from: 1980 till: 1990 color:1900syears text:80s from: 1990 till: 2000 color:1900syears text:90s from: 2000 till: 2010 color:2000syears text:00s from: 2010 till: 2020 color:2000syears text:10s from: 2020 till: 2030 color:2000syears text:20s from: 2030 till: 2040 color:2000syears text:30s from: 2040 till: 2050 color:2000syears text:40s from: 2050 till: 2060 color:2000syears text:50s from: 2060 till: 2070 color:2000syears text:60s from: 2070 till: 2080 color:2000syears text:70s from: 2080 till: 2090 color:2000syears text:80s from: 2090 till: 2100 color:2000syears text:90s
bar:eratop from: 1824 till: 1900 color:1800s text:19th from: 1900 till: 2000 color:1900s text:20th from: 2000 till: 2100 color:2000s text:21st
PlotData=
align:left fontsize:M mark:(line,white) width:5 anchor:till align:left
color:1900s bar:NAM7 at:1999 mark:(line,black) text:Animantarx color:1900s bar:NAM3 at:1879 mark:(line,black) text:Anoplosaurus color:1900s bar:NAM10 at:2006 mark:(line,black) text:Antarctopelta color:1900s bar:NAM2 at:1928 mark:(line,black) text:Edmontonia color:1900s bar:NAM8 at:2000 mark:(line,black) text:Glyptodontopelta color:1800s bar:NAM9 at:2005 mark:(line,black) text:Hungarosaurus color:1900s bar:NAM1 at:1833 mark:(line,black) text:Hylaeosaurus color:1900s bar:NAM1 at:1994 mark:(line,black) text:Mymoorapelta color:1800s bar:NAM2 at:1995 mark:(line,black) text:Niobrarasaurus color:1800s bar:NAM1 at:1889 mark:(line,black) text:Nodosaurus color:1900s bar:NAM1 at:1919 mark:(line,black) text:Panoplosaurus color:1800s bar:NAM4 at:1996 mark:(line,black) text:Pawpawsaurus color:1900s bar:NAM14 at:2011 mark:(line,black) text:Propanoplosaurus color:1900s bar:NAM2 at:1970 mark:(line,black) text:Sauropelta color:1800s bar:NAM1 at:1960 mark:(line,black) text:Silvisaurus color:1900s bar:NAM3 at:1905 mark:(line,black) text:Stegopelta color:1900s bar:NAM2 at:1871 mark:(line,black) text:Struthiosaurus color:1800s bar:NAM13 at:2009 mark:(line,black) text:Tatankacephalus color:1900s bar:NAM3 at:1995 mark:(line,black) text:Texasetes color:1900s bar:NAM11 at:2007 mark:(line,black) text:Zhejiangosaurus color:1900s bar:NAM5 at:1998 mark:(line,black) text:Gargoyleosaurus color:1800s bar:NAM6 at:1998 mark:(line,black) text:Gastonia color:1900s bar:NAM2 at:1902 mark:(line,black) text:Hoplitosaurus color:1900s bar:NAM12 at:2008 mark:(line,black) text:Peloroplites color:1900s bar:NAM1 at:1865 mark:(line,black) text:Polacanthus
PlotData=
align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25
bar:period from: 1824 till: 1830 color:1800syears text:20s from: 1830 till: 1840 color:1800syears text:30s from: 1840 till: 1850 color:1800syears text:40s from: 1850 till: 1860 color:1800syears text:50s from: 1860 till: 1870 color:1800syears text:60s from: 1870 till: 1880 color:1800syears text:70s from: 1880 till: 1890 color:1800syears text:80s from: 1890 till: 1900 color:1800syears text:90s from: 1900 till: 1910 color:1900syears text:00s from: 1910 till: 1920 color:1900syears text:10s from: 1920 till: 1930 color:1900syears text:20s from: 1930 till: 1940 color:1900syears text:30s from: 1940 till: 1950 color:1900syears text:40s from: 1950 till: 1960 color:1900syears text:50s from: 1960 till: 1970 color:1900syears text:60s from: 1970 till: 1980 color:1900syears text:70s from: 1980 till: 1990 color:1900syears text:80s from: 1990 till: 2000 color:1900syears text:90s from: 2000 till: 2010 color:2000syears text:00s from: 2010 till: 2020 color:2000syears text:10s from: 2020 till: 2030 color:2000syears text:20s from: 2030 till: 2040 color:2000syears text:30s from: 2040 till: 2050 color:2000syears text:40s from: 2050 till: 2060 color:2000syears text:50s from: 2060 till: 2070 color:2000syears text:60s from: 2070 till: 2080 color:2000syears text:70s from: 2080 till: 2090 color:2000syears text:80s from: 2090 till: 2100 color:2000syears text:90s
bar:era from: 1824 till: 1900 color:1800s text:19th from: 1900 till: 2000 color:1900s text:20th from: 2000 till: 2100 color:2000s text:21st
</timeline>
Niên đại địa chất phát hiện các loài
Sự xuất hiện gần như đồng thời của nodosauridae ở cả Bắc Mỹ và châu Âu là việc đáng phải quan tâm. Europelta là nodosauridae cổ nhất ở châu Âu, nó được tìm thấy dưới Thành hệ Escucha Albian. Nodosauridae cổ nhất ở tây Bắc Mỹ là chi Sauropelta, từ Little Sheep Mudstone Member tầng Albian của Thành hệ Cloverly, có độ tuổi của 108,5 ± 0,2 triệu năm. Hóa thạch ở đông Bắc Mỹ có vẻ có độ tuổi lâu hơn. Răng của Priconodon crassus ở Thành hệ Arundel Clay trong nhóm Potomac, Maryland, được xác định niên đại ở ranh giới Aptian–Albian. Propanoplosaurus từ tầng đáy của Thành hệ Patuxent, được xác định niên đaị từ cuối bậc Aptian, là nodosauridae cổ nhất được biết đến.[3]
Polacanthidae được biết đến bởi nó là động vật từ tiền tầng Aptian, đã từng xuất hiện ở cả châu Âu và Bắc Mỹ. Niên đại địa chất của nodosauridae trên cả hai châu lục chỉ ra rằng tổ tiên của chúng xuất hiện trước khi Bắc Mỹ và châu Âu tách khỏi nhau, đẩy niên đại tiến hóa của nhóm trở về ít nhất là từ giữa bậc Aptian. Việc tách họ Nodosauridae thành Struthiosaurinae ở châu Âu và Nodosaurinae Bắc Mỹ vào cuối tầng Aptian bởi hại lục địa này sẽ bị tách biệt khỏi nhau khi mà mực nước biển ngày càng dâng cao.[3]
Dưới đây là bảng về sự chênh lệch niên đại giữa các loài ở hai châu lục. Nodosauridae Bắc Mỹ là màu xanh mòng két, nodosauridae châu Âu là màu xanh lục, polacanthidae châu Âu là màu xanh lá mạ và polacanthidae Bắc Mỹ màu nâu. Nodosauridae hoặc polacanthidae khác có màu đen. Bảng này được xác định nhờ các nghiên cứu của Kirkland và cộng sự.. (2013).[3]<timeline> ImageSize = width:800px height:auto barincrement:15px PlotArea = left:10px bottom:50px top:10px right:10px
Period = from:-201 till:-45 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-200 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-201 TimeAxis = orientation:hor AlignBars = justify
Colors =
#legends id:CAR value:claret id:ANK value:rgb(0.4,0.3,0.196) id:HER value:teal id:HAD value:green id:OMN value:blue id:black value:black id:white value:white id:jurassic value:rgb(0.2,0.7,0.79) id:earlyjurassic value:rgb(0,0.69,0.89) id:middlejurassic value:rgb(0.52,0.81,0.91) id:latejurassic value:rgb(0.74,0.89,0.97) id:cretaceous value:rgb(0.5,0.78,0.31) id:earlycretaceous value:rgb(0.63,0.78,0.65) id:latecretaceous value:rgb(0.74,0.82,0.37)
BarData=
bar:eratop bar:space bar:periodtop bar:space bar:NAM1 bar:NAM2 bar:NAM3 bar:NAM4 bar:NAM5 bar:NAM6 bar:NAM7 bar:NAM8 bar:NAM9 bar:NAM10 bar:NAM11 bar:NAM12 bar:NAM13 bar:NAM14 bar:NAM15 bar:NAM16 bar:NAM17 bar:NAM18 bar:NAM19 bar:NAM20 bar:NAM21 bar:NAM22 bar:NAM23 bar:NAM24 bar:NAM25 bar:NAM26 bar:NAM27 bar:NAM28
bar:space bar:period bar:space bar:era
PlotData=
align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25 shift:(7,-4) bar:periodtop from: -201 till: -174 color:earlyjurassic text:Early from: -174 till: -163 color:middlejurassic text:Middle from: -163 till: -145 color:latejurassic text:Late from: -145 till: -100 color:earlycretaceous text:Early from: -100 till: -66 color:latecretaceous text:Late
bar:eratop from: -201 till: -145 color:jurassic text:Jurassic from: -145 till: -66 color:cretaceous text:Cretaceous
PlotData=
align:left fontsize:M mark:(line,white) width:5 anchor:till align:left
color:ANK bar:NAM1 from:-155 till:-150 text:Mymoorapelta color:ANK bar:NAM2 from:-154 till:-150 text:Gargoyleosaurus color:OMN bar:NAM3 from:-140 till:-136 text:Hylaeosaurus color:OMN bar:NAM4 from:-130 till:-129 text:Hoplitosaurus color:OMN bar:NAM5 from:-130 till:-125 text:Polacanthus color:ANK bar:NAM6 from:-126 till:-125 text:Gastonia color:HER bar:NAM7 from:-115 till:-114 text:Propanoplosaurus color:HER bar:NAM8 from:-113 till:-112 text:Priconodon color:HAD bar:NAM9 from:-112 till:-110 text:Europelta color:HER bar:NAM10 from:-108.5 till:-108 text:Sauropelta color:HER bar:NAM11 from:-108.5 till:-108 text:Tatankacephalus color:HER bar:NAM12 from:-104.46 till:-98.37 text:Animantarx color:HER bar:NAM13 from:-104.46 till:-98.37 text:Peloroplites color:HER bar:NAM14 from:-100.5 till:-98 text:Nodosaurus color:HER bar:NAM15 from:-100.5 till:-98 text:Stegopelta color:HAD bar:NAM16 from:-100 till:-99 text:Anoplosaurus color:black bar:NAM17 from:-100 till:-99 text:Dongyangopelta color:black bar:NAM18 from:-100 till:-99 text:Zhejiangosaurus color:HER bar:NAM19 from:-100 till:-99 text:Pawpawsaurus color:HER bar:NAM20 from:-100 till:-99 text:Texasetes color:HER bar:NAM21 from:-96 till:-93.5 text:Silvisaurus color:HER bar:NAM22 from:-87 till:-82 text:Niobrarasaurus color:HAD bar:NAM23 from:-86 till:-84 text:Hungarosaurus color:HAD bar:NAM24 from:-85 till:-66 text:Struthiosaurus color:black bar:NAM25 from:-83.6 till:-83 text:Antarctopelta color:HER bar:NAM26 from:-76.5 till:-66 text:Edmontonia color:HER bar:NAM27 from:-76 till:-75 text:Panoplosaurus color:HER bar:NAM28 from:-69 till:-66 text:Glyptodontopelta
PlotData=
align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25
bar:period from: -201 till: -174 color:earlyjurassic text:Early from: -174 till: -163 color:middlejurassic text:Middle from: -163 till: -145 color:latejurassic text:Late from: -145 till: -100 color:earlycretaceous text:Early from: -100 till: -66 color:latecretaceous text:Late
bar:era from: -201 till: -145 color:jurassic text:Jurassic from: -145 till: -66 color:cretaceous text:Cretaceous
</timeline>
- James Kirkland cho rằng Mymoorapelta, Gargoyleosaurus, Hylaeosaurus, Polacanthus, Hoplitosaurus and Gastonia thuộc Polacanthids, nằm ngoài Nodosauridae.[3]
Chú thích
- ^ a b Richard S. Thompson, Jolyon C. Parish, Susannah C. R. Maidment and Paul M. Barrett (2011). "Phylogeny of the ankylosaurian dinosaurs (Ornithischia: Thyreophora)". Journal of Systematic Palaeontology. Quyển 10 số 2. tr. 301–312. doi:10.1080/14772019.2011.569091.
{{Chú thích tạp chí}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết) - ^ a b Burns, Michael E. (2008). "Taxonomic utility of ankylosaur (Dinosauria, Ornithischia) osteoderms: Glyptodontopelta mimus Ford, 2000: a test case". Journal of Vertebrate Paleontology. Quyển 28 số 4. tr. 1102–1109. doi:10.1671/0272-4634-28.4.1102.
- ^ a b c d e f g h i j k l doi:10.1371/journal.pone.0080405
- ^ a b Carpenter K (2001). "Phylogenetic analysis of the Ankylosauria". Trong Carpenter, Kenneth (biên tập). The Armored Dinosaurs. Indiana University Press. tr. 455–484. ISBN 0-253-33964-2.
- ^ Vickaryous, M. K., Maryanska, T., and Weishampel, D. B. (2004). Chapter Seventeen: Ankylosauria. in The Dinosauria (2nd edition), Weishampel, D. B., Dodson, P., and Osmólska, H., editors. University of California Press.
Tham khảo
- Tập tin:Wikispecies-logo.svg Dữ liệu liên quan tới Giáp long xương kết tại Wikispecies
- Carpenter, K. (2001). "Phylogenetic analysis of the Ankylosauria." In Carpenter, K., (ed.) 2001: The Armored Dinosaurs. Indiana University Press, Bloomington & Indianapolis, 2001, pp. xv-526
- Osi, Attila (2005). Hungarosaurus tormai, a new ankylosaur (Dinosauria) from the Upper Cretaceous of Hungary. Journal of Vertebrate Paleontology 25(2):370-383, June 2003.
