ORSIS T-5000

ORSIS T-5000 (tiếng Nga: ОРСИС Т-5000) là một mẫu súng trường bắn tỉa vận hành theo cơ chế lên đạn khóa nòng bằng tay của Nga. Đây là dòng sản phẩm đầu tay được nghiên cứu tối ưu hóa bởi thương hiệu quân giới ORSIS, và được triển khai lắp ráp trực tiếp tại nhà máy của họ đặt ở thủ đô Moscow. Mẫu súng trường này được ra mắt công chúng lần đầu tiên vào năm 2011 trực thuộc khuôn khổ Triển lãm Quốc tế về Vũ khí Nga tổ chức tại thành phố Nizhny Tagil, bộc lộ một kết cấu cơ khí hoàn toàn nguyên bản và cam kết tuyệt đối không ứng dụng bất kỳ cụm linh kiện gia công từ bên thứ ba nào. Theo thông tin công bố từ Tổng Giám đốc Viện Nghiên cứu Chế tạo Máy chính xác Trung ương TsNIITochMash — ông Dmitry Semiozerov: "Tính đến cột mốc năm 2017, tổ hợp vũ khí bắn tỉa thế hệ mới nhất mang mã hiệu T-5000 "Tochnost" (Độ chính xác) đã chính thức được ban bố sắc lệnh nghiệm thu đưa vào danh mục trang bị của Cơ quan An ninh Liên bang, Cơ quan Bảo vệ Liên bang cùng Lực lượng Vệ binh Quốc gia (Rosgvardiya)".

ORSIS T-5000
Khẩu ORSIS T-5000 tại triển lãm Ngày Thợ Vũ khí
Loại	Súng trường bắn tỉa Súng trường công phá (Phiên bản ORSIS 12.7)
Nơi chế tạo	Nga
Lược sử hoạt động
Phục vụ	2018–nay
Sử dụng bởi	Xem mục Các quốc gia sử dụng
Trận	Nội chiến Syria Chiến tranh Iraq (2013–2017) Xung đột Nga – Ukraine Chiến tranh Nga-Ukraina
Lược sử chế tạo
Năm thiết kế	2011
Nhà sản xuất	ORSIS
Giai đoạn sản xuất	2011–nay
Các biến thể	Xem mục Các biến thể
Thông số
Khối lượng	.308: 6,3 kg (13,9 lb) .338: 6,5 kg (14,3 lb)
Chiều dài	.308: 1.230 mm (48,4 in) .338: 1.270 mm (50,0 in)
Độ dài nòng	.308: 673,1 mm (26,5 in) .338: 698,5 mm (27,5 in)
Đạn	6,5×47mm Lapua 7,62×51mm NATO (.308 Winchester) .300 Winchester Magnum .338 Lapua Magnum .375 CheyTac 12,7×108mm (Phiên bản ORSIS 12.7)
Cỡ đạn	Đa chủng loại
Cơ cấu lên đạn	Lên đạn thủ công
Tầm bắn hiệu quả	.308: 1.000 m (1.094 yd) .338: 1.500 m (1.640 yd)
Tầm bắn xa nhất	Vượt ngưỡng 2.000 m (2.187 yd)
Chế độ nạp	Hộp tiếp đạn tháo rời dạng khối hộp sức chứa 5 viên
Ngắm bắn	Kính ngắm quang học gắn trên ray Picatinny

Thiết kế

T-5000 sử dụng thiết kế thoi nạp đạn trượt lên đạn thủ công cũng như thoi nạp đạn xoay với hai móc khóa viên đạn cố định vào vị trí. Cơ chế bắn lên đạn thủ công khiến tốc độ bắn chậm hơn so với súng bán tự động, nhưng ưu điểm là giúp tăng độ chính xác của phát bắn. Súng có thể được làm thích hợp với người thuận tay phải hoặc tay trái tùy theo yêu cầu.

Hai phiên bản chính của loại súng này sử dụng loại đạn 7,62x51mm (.308 Winchester) cho tầm bắn ngắn và loại đạn .338 Lapua Magnum (8,6x70mm) cho tầm xa. 5 loại đạn sử dụng cho T-5000 đều là các loại đạn tiêu chuẩn của phương Tây chứ không phải đạn sử dụng trong quân đội Nga.

• 308 Win. (7.62x51 mm), tầm bắn tới 800 m
• 300 Win. Mag. (7.62x67 mm), tầm bắn tới 1000 m
• 338 Lapua Mag. (8.6x70 mm), tầm bắn tới 1200 m
• 260 Rem., tầm bắn tới 800 m
• 6.5х47 Lapua, tầm bắn tới 800 m

Các chi tiết của súng được làm bằng thép không gỉ, nòng súng được gắn một cách tự do và được khắc rãnh bên ngoài để tăng khả năng tản nhiệt, đầu nòng súng gắn bộ phận chống giật nhưng có thể tháo ra để gắn bộ phận chống giật khác hiệu quả hơn nếu có. Báng súng có thể điều chỉnh chiều dài và chiều cao để phù hợp với xạ thủ. Báng súng và ốp lót tay làm bằng nhựa tổng hợp và sợi thủy tinh để giúp giảm trọng lượng súng và nâng cao độ bền. Phôi gia công súng được cung cấp từ Mỹ và một số máy móc đã được thiết kế với sự hỗ trợ của các chuyên gia tư vấn từ Thụy Sĩ và Đức.

Tất cả các bộ phận quan trọng của súng như nòng súng, cò súng (đã xử lý nhiệt và xử lý hóa học đặc biệt), kim hỏa, bệ khóa nòng và thoi đẩy về đều được gia công từ thép cao cấp không gỉ, nắp hộp khóa nòng được làm từ hợp kim titan nhẹ, bền, chống ăn mòn tốt). Cấu trúc hình học bên trong của súng được tối ưu hóa và được chế tạo với kích thước cực kỳ chính xác (dung sai về độ sâu của rãnh xoắn chỉ là 0,0025 mm), công thức độc quyền bên trong súng (số rãnh xoắn, số vòng xoắn, chiều dài nòng, chiều dài ổ nạp đạn) không được nhà sản xuất nào trên thế giới sử dụng, nòng súng được sản xuất theo công nghệ ốp lát tay lưới mắt cáo đã được thay đổi (sản xuất bằng hợp kim cứng), cho phép nòng súng đạt được những đặc tính riêng biệt. Vì vậy súng đạt được độ chính xác và độ chụm ở mức rất cao. Áp lực lên cò súng có thể được điều chỉnh giữa 500-900 gram hoặc giữa 1.000-1.500 gram, để làm thay đổi độ nhạy cũng có thể điều chỉnh theo sở thích tự nhiên của xạ thủ. Báng súng được làm bằng hợp kim dura D16T thường được sử dụng trong ngành hàng không, cho phép đạt được độ bền cao nhất. Trên báng lắp một tấm thép tỳ má có rãnh trượt để điều chỉnh vị trí, tạo tư thế thoải mái và chắc chắn khi ngắm bắn. Kỹ thuật gấp báng với một chốt cơ khí ở vị trí gấp để có thể thu gọn chiều dài súng khi mang vác. Độ chính xác của T-5000 vượt trội so với phần lớn các loại súng trường tương tự của Nga cũng như của nước ngoài. Độ chính xác của súng rất cao, độ tản mát của đường đạn chỉ nhỏ hơn 0,5 MOA (chỉ số 1 MOA (phút-góc) tương ứng với độ lệch viên đạn trên bia là 2,9 cm ở khoảng cách 100 m) Với một số nỗ lực, độ chính xác 0,3 MOA là có thể đạt được.

Nắp hộp khóa nòng được cố định bằng 4 khớp, cho phép trong trường hợp cần thiết có thể tháo lắp hoàn toàn súng trong vòng 5-15 giây để sửa chữa và thay thế các bộ phận bên trong một cách nhanh chóng.

Hộp đạn của súng có thể chứa từ 5 đến 10 viên và làm bằng nhôm ép. Nút khóa an toàn nằm ở phía sau ngay trên thoi nạp đạn với ba chế độ là: Bắn, an toàn và an toàn khóa cố định thoi nạp đạn. Súng không có điểm ruồi nhưng có thanh răng để gắn các loại ống ngắm khác nhau. Súng có thể gắn thêm chân chống và các bộ phận khác để xạ thủ tác chiến dễ dàng hơn.

Khẩu súng đã được các đội bắn tỉa của Nga thử nghiệm ngoài trường bắn và cho kết quả rất chính xác. Lực lượng đặc nhiệm Alfa FSB ưu tú của Nga đã giành chiến thắng trong cuộc thi bắn tỉa quốc tế năm 2012 với những khẩu súng trường này.

Do áp dụng nhiều công nghệ hiện đại nên giá thành một khẩu súng T-5000 là không rẻ, lên tới 7.000 - 8.000 USD một khẩu (tùy phiên bản).

Sản xuất

Theo chuyên gia quân sự Alexander Vershinin, súng bắn tỉa T-5000 có tầm bắn trên 2 km, đạt độ chính xác cao ở khoảng cách xa. Súng sở hữu độ giật thấp, độ nặng cò súng có thể thay đổi, trang bị hệ thống kính ngắm và nòng súng được phủ vật liệu bí mật để đảm bảo độ chính xác. Nhưng nó vẫn còn nhiều hạn chế trước khi đưa vào biên chế đại trà. Việc nâng cấp súng có một số công nghệ mua của nước ngoài, khiến súng trường bắn tỉa ORSIS bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm vận của Mỹ và châu Âu. Công ty sản xuất cũng cần xác định rõ mẫu súng này sẽ biên chế cho lực lượng nào, bởi thông số chiến đấu của T-5000 không phù hợp với lính bắn tỉa trong quân đội, lực lượng thường tác chiến ở khoảng cách ngắn hơn so với tầm bắn của súng

Tổng giám đốc của ORSIS Alexei Sorokin trong một cuộc phỏng vấn cho biết cty của ông có sử dụng máy móc của Đức, Nhật, Hàn Quốc, cơ điện tử của Thụy Sỹ và máy cắt CNC của Mỹ. T-5000 được bán trên khắp thế giới và có thể được tìm thấy trong tay của những tay bắn súng nghiệp dư cũng như trong tay của các đơn vị đặc nhiệm trên khắp thế giới. Tuy nhiên, nó xuất hiện chủ yếu ở Trung Đông và Đông Nam Á, nơi các doanh nghiệp vũ khí của Nga có mối quan hệ chặt chẽ.

Ivan Alekseev, một cựu lính bắn tỉa của FSB, cho rằng "Những khẩu súng trường này đã chứng tỏ độ chính xác cao hơn khẩu SSG 08 từ hãng Steyr-Mannlicher của Áo đã được mua trước đây cho SpecOps của Nga. Không quá nhiều người biết rằng trong những năm 1990 và 2000, chúng tôi không có súng bắn tỉa chất lượng cao trong nước và chỉ huy quân đội phải mua chúng từ nước ngoài" Sergei Sumarokov, Chủ tịch Liên đoàn Bắn súng chính xác Nga, nói với Lenta.ru rằng "khoảng 90% những người bắn súng thường xuyên tham gia các cuộc thi sử dụng súng trường nhập khẩu". Những tay bắn súng hàng đầu thích vũ khí từ AWM của Anh, súng trường Sako TRG của Phần Lan, Brugger & Thomet APR của Thụy Sĩ hoặc Blaser của Đức. Và vũ khí được ưa chuộng nhất do tỷ lệ giá cả / chất lượng tốt là súng trường Remington 700 (Mỹ) và Tikka T3 (Phần Lan) Sergey Sumarokov giải thích: "Orsis, Lobaev, LOBAEV Arms và Kozhaev SKAT có những khẩu súng trường xuất sắc, nhưng họ chỉ làm một vài mẫu (thử nghiệm). Đối với Blaser hoặc Sako, tỷ lệ sản phẩm không đáp ứng các thông số đã công bố không vượt quá 2-3 phần trăm, đối với các nhà sản xuất của chúng tôi, con số này có thể là 20-50 phần trăm." Ngoài ra, thị trường có rất nhiều phụ kiện và linh kiện để điều chỉnh "súng ngoại" - Remington 700 được coi là người giữ kỷ lục về mặt này. Các chuyên gia cho rằng các nhà sản xuất súng trường chính xác cao trong nước (cả quốc doanh và tư nhân) đều có thể sản xuất các mẫu có đặc điểm riêng biệt, nhưng việc cố gắng mở rộng quy mô sản xuất hầu như luôn dẫn đến việc giảm chất lượng sản phẩm. Mặt khác, chi phí đầu tư cao và thị trường quy mô nhỏ không cho phép sản xuất hàng loạt các loại súng đắt tiền (ở Nga, chỉ có từ 1 tới 2 nghìn người thích bắn súng chính xác cao, và từ 500 đến 1000 người liên tục tập luyện và tham gia các cuộc thi bắn súng)

T-5000 thậm chí từng được xem xét đưa vào sử dụng trong quân đội để thay thế súng bắn tỉa SVD đã lỗi thời. Tuy nhiên, tình trạng quan liêu, vận động hành lang và xung đột lợi ích đã kết thúc khả năng này. Đối với các cơ quan chính phủ Nga, một yếu tố ngăn cản họ mua súng là việc T-5000 được chế tạo dành riêng cho cỡ đạn do nước ngoài sản xuất chứ không dùng cỡ đạn của quân đội Nga

Các vũ khí này đã chính thức được bán cho lực lượng an ninh Iraq và sau đó xuất hiện trong tay các chiến binh khủng bố IS chống lại Iraq.

Các biến thể

Vào năm 2017, Cơ quan An ninh Liên bang (FSB), Cơ quan Bảo vệ Liên bang (FSO) cùng Lực lượng Vệ binh Quốc gia Nga đã chính thức phê duyệt nghiệm thu một phiên bản cải tiến thế hệ mới của dòng ORSIS T-5000, đồng thời định danh quân dụng cho phân lớp này dưới tên gọi súng trường bắn tỉa Tochnost (Độ chính xác); hệ thống vận hành tương thích song hành cả hai kết cấu cỡ đạn 7.62×51mm NATO và .338 Lapua Magnum (8.6×70mm).

Một biên dạng súng trường bắn tỉa "Tochnost" thuộc phái hệ T-5000 thế hệ mới, sử dụng cỡ đạn cấu hình mạnh mẽ .375 CheyTac (9.5×77mm) và được nghiên cứu tối ưu chuyên dụng để chống chịu lại các điều kiện môi trường quăng quật thô bạo ngoài chiến trường, đã trải qua các đợt bắn kiểm định áp lực khắt khe tại Vùng ngoại ô Moscow. Dải tầm bắn hiệu quả của biến thể hoán cải này đạt thông số vượt ngưỡng cự ly 2.000 m (2.187 yd). Toàn bộ lộ trình thử nghiệm kiểm định nghiệm thu này đã xuất sắc được hoàn thiện thành công vào mốc năm 2019.

Bên cạnh đó, danh mục sản phẩm của nhà sản xuất còn ghi nhận một biến thể cấu hình cỡ lớn dùng dòng đạn đại liên 12.7×108mm mang danh pháp thương mại ORSIS 12.7, vươn lên đảm nhiệm vai trò chiến thuật chiến lược như một khẩu súng trường công phá. Biên dạng vũ khí hạng nặng thế hệ mới này đã có màn xuất hiện dã ngoại đối ngoại chính thức lần đầu tiên trước công chúng trực thuộc khuôn khổ Triển lãm Quốc phòng ARMY-2022 tổ chức rầm rộ tại Nga vào tháng 8 năm 2022.

Mẫu súng mang mã hiệu SBT-7,62M2 là một phân lớp phiên bản sao chép do các xí nghiệp quốc phòng Việt Nam tự chủ nghiên cứu gia công dựa trên nền tảng bệ cơ cấu của dòng T-5000, vốn lần đầu tiên được bộc lộ thông tin trực quan ra ánh sáng vào mốc năm 2024.

Các quốc gia sử dụng

• Azerbaijan
• Armenia – Được ghi nhận xuất hiện thực địa xuyên suốt giai đoạn nổ ra cuộc Chiến tranh Nagorno-Karabakh lần thứ hai và thời kỳ sau đó. Nhiều khả năng chỉ được lực lượng vũ trang sở tại huy động sử dụng với số lượng hạn chế.
• Belarus – Bộ Quốc phòng, Lực lượng Cảnh vệ Tổng thống.
• Trung Quốc – Biên chế trong hàng ngũ lực lượng Đặc nhiệm (SWAT) trực thuộc Cục Công an Thành phố Thiên Tân.
• Cameroon – Được huy động sử dụng bởi Lữ đoàn Can thiệp Nhanh và Lực lượng Cảnh vệ Tổng thống.
• Ai Cập – Trang bị dã ngoại cho Đơn vị 777 (Lực lượng Đặc nhiệm chống khủng bố) song hành cùng Lực lượng Lực lượng Sấm sét (Biệt động quân).
• Iran – Trang bị dã chiến cho lực lượng Bộ binh trực thuộc Lục quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) song hành cùng lực lượng Bộ binh trực thuộc Lục quân Quân đội Chính quy Cộng hòa Hồi giáo Iran (Artesh).
• Iraq – Biên chế phục vụ trong hàng ngũ Lực lượng Tác chiến Đặc biệt Iraq (ISOF) và Lực lượng Huy động Dân quân (PMF).
• Nga – Ghi nhận xuất hiện đặc thù trong các danh mục cấp phát cho một vài phân đội lực lượng tinh nhuệ thuộc Cơ quan An ninh Liên bang (FSB), Cơ quan Bảo vệ Liên bang (FSO) cùng Lực lượng Vệ binh Quốc gia (Rosgvardiya).
• Việt Nam

Lực lượng phi nhà nước

• Hezbollah

Liên kết ngoài

Tư liệu liên quan tới ORSIS T-5000 tại Wikimedia Commons

• World gun
• http://army-news.ru/2011/12/orsis-t-5000-vystrel-v-desyatku/ Lưu trữ ngày 29 tháng 6 năm 2012 tại Wayback Machine
• T-5000 trong triển lãm