Phác Bất Hoa
Phác Bất Hoa hay Piao Buhua (tiếng Trung: 朴不花; tiếng Hàn: Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value).; Hanja: Lỗi Lua trong Mô_đun:Unicode_data tại dòng 487: attempt to index field 'scripts' (a boolean value).; Chữ Mông Cổ: ᠪᠤᠬᠠ; ? – 1364) là một hoạn quan người Triều Tiên phục vụ cho Kỳ Hoàng hậu của Nhà Nguyên. Ông là hoạn quan người Triều Tiên đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc. Phác Bất Hoa đã hỗ trợ chiến dịch của Hoàng hậu Kỳ nhằm ép Nguyên Huệ Tông nhường ngôi cho con trai bà là Ái Du Thức Lý Đạt Lạp (Bắc Nguyên Chiêu Tông).[1]
Tiểu sử
Phác Bất Hoa sinh ra trong gia tộc Hải Châu Phác thị (해주 박씨, 海州朴氏) dưới thời trị vì của Trung Túc Vương và Trung Huệ Vương của Cao Ly.
Trong thời kỳ trị vì của Nguyên Văn Tông (1328–1332), Phác Bất Hoa được đưa đến triều đình Nhà Nguyên để trở thành tiểu hoạn quan khi mới bảy tuổi. Năm 1333, một người bạn thân của ông là Kỳ thị thuộc dòng họ Hạnh Châu Kỳ thị được gửi sang nhà Nguyên làm cống nữ, theo thông lệ các vua Cao Ly phải định kỳ tiến cống thiếu nữ xinh đẹp cho hoàng đế Nguyên mỗi ba năm.[2][3][4] Về sau bà trở thành sủng phi của thái tử Toghon Temür, rồi được đưa vào phủ của ông.
Khi Kỳ thị trở thành hoàng hậu, Phác Bất Hoa được chuyển đến Hưng Thánh cung để chăm sóc con trai bà là Biligtü Khan.[1] Nhờ mối quan hệ thân cận với Hoàng hậu Kỳ, ông lần lượt giữ nhiều chức vụ quan trọng và cuối cùng được phong làm Đồng tri Xu mật viện sự (同知樞密院事), có quyền chỉ huy quân đội nhà Nguyên. Sau đó ông tiếp tục giữ chức Vinh Lộc đại phu Tư Chính viện sứ (榮祿大夫資政院使). Ông còn được ban tên Mông Cổ là Buka (Chữ Mông Cổ: ᠪᠤᠬᠠ).
Về sau, ông được bổ nhiệm làm sứ giả của triều đình.[5] Phác Bất Hoa cũng nắm giữ chức vụ quan trọng về tài chính và dùng quyền lực để can thiệp vào việc bổ nhiệm, bãi miễn quan lại.[6][7]
Với sự hậu thuẫn của Hoàng hậu Kỳ, Phác Bất Hoa tham gia âm mưu đưa Ái Du Thức Lý Đạt Lạp, con trai và cũng là thái tử của Hoàng hậu Kỳ, lên nắm toàn bộ quyền lực nhưng thất bại.
Năm 1351, Cung Mẫn Vương lên ngôi ở Cao Ly và thực hiện chính sách chống nhà Nguyên, tiêu diệt các thế lực thân Nguyên như Ki Ch'ŏl, người đã lộng quyền nhờ uy thế của Hoàng hậu Kỳ. Đáp lại, Phác Bất Hoa liên kết với Hoàng hậu Kỳ và Thôi Du để phế truất Cung Mẫn Vương, đồng thời đưa Đức Hưng quân, con ngoài giá thú của Trung Tuyên Vương, lên ngai vàng. Năm 1364, Thôi Du và Đức Hưng quân đem 10.000 quân Nguyên xâm lược Cao Ly, nhưng bị quân Cao Ly đánh bại và kế hoạch phế truất thất bại.
Sau thất bại này, Phác Bất Hoa bị cuốn vào cuộc đấu đá giữa phe của thái tử Ái Du Thức Lý Đạt Lạp và phe đối lập trong triều đình. Cuối cùng ông bị thủ lĩnh Bột La Thiếp Mộc Nhi (孛羅帖木兒), cha của Bá Nhan Hốt Đô, giết chết vào năm 1364.
Bốn năm sau, vào năm 1368, Nhà Nguyên bị Nhà Minh lật đổ.
Trong văn hóa đại chúng
- Do Nam Young-jin thủ vai trong bộ phim truyền hình Shin Don của MBC (2005–2006).
- Do Choi Moo-sung thủ vai trong bộ phim truyền hình Hoàng hậu Ki của MBC (2013–2014).
Tham khảo
- ^ a b 袁闾琨 (1984). 太監史話 (bằng tiếng Trung). 河南人民出版社.
- ^ Kyung-Moon Hwang; A History of Korea, London: Palgrave, 2010 page 56
- ^ Winchester, Simon (2005). Korea : a walk through the land of miracles. New York: Harper Perennial. ISBN 0-06-075044-8. OCLC 57168742.
- ^ Kim, Jinwung (2012). A history of Korea : from "Land of the Morning Calm" to states in conflict. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-00078-1. OCLC 826449509.
- ^ 元史论丛 (bằng tiếng Trung). 中華書局. 1982.
- ^ 二十五史: 元史二百十卷 (bằng tiếng Trung). 藝文印書舘. 1956.
- ^ 西使記及其他三種 (bằng tiếng Trung). 商務印書館. 1936.