Quần đảo Ashmore và Cartier
Lãnh thổ Quần đảo Ashmore và Cartier (tiếng Anh: Territory of Ashmore and Cartier Islands) là một lãnh thổ bên ngoài không có dân cư sinh sống thường trú của Úc.[1] Lãnh thổ bao gồm bốn đảo nhỏ nhiệt đới thấp nằm trong hai ám tiêu san hô riêng biệt (ám tiêu Ashmore và đảo Cartier), cùng vùng lãnh hải 12 hải lý xung quanh.[2]
|
Lãnh thổ Quần đảo Ashmore và Cartier
|
|
|---|---|
| Tập tin:Coral reefs of the Kimberley region in Australia threatened by climate change (Copernicus).jpg Ảnh vệ tinh của rạn san hô Ashmore chụp vào ngày 26 tháng 8 năm 2021. | |
| Vị trí của Quần đảo Ashmore và Cartier so với Úc và Indonesia. | |
| Địa lý | |
| Vị trí | Ấn Độ Dương |
| Tổng số đảo | 4 |
| Đảo chính | Đảo West, Đảo Middle, Đảo East (thuộc ám tiêu Ashmore), Đảo Cartier |
| Diện tích | 5 km2 (1,9 mi2) |
| Hành chính | |
| Nhân khẩu học | |
| Dân số | 0 (tính đến Tháng 7 năm 2021) |
.jpg){kind=link}
.svg){kind=link}
Lãnh thổ này nằm trong Ấn Độ Dương, trên rìa thềm lục địa, cách bờ biển tây bắc nước Úc khoảng 320 km (199 mi) và cách đảo Rote thuộc Indonesia khoảng 144 km (89 mi) về phía nam.[2]
Ám tiêu Ashmore được ngư dân Indonesia gọi là Pulau Pasir và người Rote gọi là Nusa Solokaek, cả hai tên đều có nghĩa là "đảo cát".[3]
Lịch sử
Theo các nghiên cứu lịch sử và nhân học, các ngư dân truyền thống từ các đảo phía nam Indonesia (đặc biệt là đảo Rote) đã cập bến, thu gom hải sản và khai thác tài nguyên tại ám tiêu Ashmore từ đầu thế kỷ 18.[3]
- **Phát hiện của người châu Âu:** Thuyền trưởng Samuel Ashmore trên con tàu *Hibernia* đã phát hiện ra ám tiêu Ashmore vào năm 1811 và đặt tên theo chính mình. Đảo Cartier được Thuyền trưởng Nash phát hiện sau đó vào năm 1800 trên tàu *Cartier*.
- **Sáp nhập vào Anh:** Đế quốc Anh chính thức tuyên bố chủ quyền đối với ám tiêu Ashmore vào năm 1878 và đảo Cartier vào năm 1909. Trong giai đoạn cuối thế kỷ 19, khu vực này bị các công ty thương mại khai thác phân chim (guano) quy mô lớn.[4]
- **Chuyển giao cho Úc:** Ngày 23 tháng 7 năm 1931, Vương quốc Anh ký sắc lệnh chuyển giao quyền kiểm soát hai nhóm đảo này cho Thịnh vượng chung Úc. Đạo luật Quần đảo Ashmore và Cartier 1933 (Ashmore and Cartier Islands Acceptance Act 1933) chính thức có hiệu lực từ ngày 10 tháng 5 năm 1934, biến nơi đây thành lãnh thổ thuộc Úc.[4]
Địa lý và Môi trường
Lãnh thổ có tổng diện tích đất nổi khoảng 5 km² bao gồm các rạn san hô và đầm phá bên trong:
- **Ám tiêu Ashmore** (Ashmore Reef): Bao gồm ba đảo cát nhỏ có thảm thực vật thấp: Đảo West (0,37 km²), Đảo Middle (0,21 km²) và Đảo East (0,25 km²).
- **Đảo Cartier** (Cartier Island): Là một bãi cát nhỏ nhô lên khỏi mặt nước, diện tích khoảng 0,004 km², nằm cách ám tiêu Ashmore 54 km về phía đông nam.
Hệ sinh thái
Khu vực này sở hữu hệ sinh thái biển vô cùng đa dạng. Đây là bãi đẻ quan trọng của các loài rùa biển như vích và đồi mồi, đồng thời là điểm dừng chân nghỉ ngơi của hàng trăm ngàn loài chim biển di cư thuộc Hiệp định Chim di cư Siberia – Úc (CAMBA) và Hiệp định Chim di cư Nhật Bản – Úc (JAMBA).[4]
Để bảo vệ đa dạng sinh học, Chính phủ Úc đã thành lập:
- **Khu bảo tồn Thiên nhiên Biển Ám tiêu Ashmore** vào năm 1983.
- **Khu bảo tồn Biển Đảo Cartier** vào năm 2000.[4]
Hành chính và An ninh
Lãnh thổ không có chính quyền địa phương hay cư dân thường trú. Việc quản lý lãnh thổ do **Bộ Hạ tầng, Giao thông, Phát triển Vùng và Truyền thông Úc** phụ trách.[2] Pháp luật áp dụng tại đây là luật pháp của Lãnh thổ Thủ đô Úc.
Vấn đề di cư và Biên phòng
Do vị trí địa lý nằm gần Indonesia hơn lục địa Úc, khu vực này từng là điểm đến hàng đầu của các tàu chở người nhập cư trái phép và xin tị nạn bằng đường biển. Vào năm 2001, Chính phủ Úc dưới thời Thủ tướng John Howard đã thông qua sắc lệnh gạch tên quần đảo Ashmore và Cartier ra khỏi "vùng di trú Úc" (migration zone). Điều này đồng nghĩa với việc những người tị nạn đặt chân lên đảo sẽ không thể tự động xin thị thực tị nạn tại Úc.[5]
Hiện nay, Lực lượng Biên phòng Úc (Australian Border Force) và Hải quân Hoàng gia Úc thường xuyên duy trì sự có mặt của các tàu tuần tra tại vùng biển này để ngăn chặn đánh bắt hải sản trái phép và vượt biên.
Thỏa thuận với Indonesia
Năm 1974, Úc và Indonesia đã ký một Bản ghi nhớ (MOU), cho phép các ngư dân truyền thống Indonesia được tiếp tục truy cập và khai thác hải sản bằng các phương pháp thủ công không dùng động cơ trong một khu vực biển xác định gọi là **MOU Box** (bao gồm cả quần đảo Ashmore và Cartier).[3]
Tham khảo
- ^ The Central Intelligence Agency (2010). The World Factbook. Potomac Books, Inc. tr. 39. ISBN 978-1-59797-541-4.
- ^ a b c "Ashmore and Cartier Islands". Territories of Australia. Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts, Australian Government. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
- ^ a b c James J. Fox (2002). "A Study of Socio-Economic Issues Facing Traditional Indonesian Fishers Who Access the MOU Box" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 8 năm 2006.
- ^ a b c d "History of Ashmore Reef Marine Park". Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water, Australian Government. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.
- ^ "Australian Border Force Operations". Department of Home Affairs, Australian Government. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2024.