Tây Sơn, Gia Lai

Đối với các định nghĩa khác, xem Tây Sơn (định hướng).

Tây Sơn
Xã
Biểu trưng
Tượng đài vua Quang Trung
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên
Tỉnh	Gia Lai
Trụ sở UBND	Đường Trần Quang Diệu
Lịch sử hình thành
Thành lập	16/6/2025
Địa lý
Tọa độ: 13°54′34″B 108°55′07″Đ
Bản mẫu:MaplinkBản đồ xã Tây Sơn Tây Sơn Vị trí xã Tây Sơn trên bản đồ Việt Nam
Diện tích	97,70 km²
Dân số (31/12/2024)
Tổng cộng	48.945 người
Mật độ	500 người/km²
Khác
Mã hành chính	21808

Tây Sơn là một xã thuộc tỉnh Gia Lai, Việt Nam.

Địa lý

Khu vực xã Tây Sơn nhìn từ trên cao

Xã Tây Sơn là một xã ở phía Đông của tỉnh Gia Lai, cách phường Quy Nhơn khoảng 45 km về phía Tây Bắc, cách phường Pleiku khoảng 125 km về phía Đông, thuộc huyện Tây Sơn trước đây, có vị trí địa lý:

• Phía Bắc giáp với xã Bình An.
• Phía Tây Nam giáp với xã Canh Liên.
• Phía Đông Bắc giáp với phường Bình Định
• Phía Đông Nam giáp với xã An Nhơn Tây.
• Phía Tây giáp với xã Bình Phú.

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Tây Sơn sau sắp xếp có diện tích 97,70 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 48.945 người, mật độ dân số đạt 500 người/km²(số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

Xã nằm ở ngã ba sông Kôn và sông Phú Phong (còn được gọi là sông Kút), có Quốc lộ 19 và Quốc lộ 19B cũng như Đường cao tốc Quy Nhơn - Pleiku - Lệ Thanh chạy qua trên địa bàn.

Hành chính

Xã Tây Sơn được chia thành các thôn gồm: Phú Phong 1, Phú Phong 1A, Phú Phong 2, Phú Phong 3, Phú Phong 4, Phú Phong 5, Bình Nghi 1, Bình Nghi 2, Bình Nghi 3, Bình Nghi 4, Hòa Lạc, Phú Văn, Phú Xuân, Thuận Nghĩa, Đồng Sim, Phú An, Phú Hoà, Lai Nghi, Thủ Thiện Hạ, Thủ Thiện Thượng.

Lịch sử

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, hai tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định hợp nhất thành tỉnh Nghĩa Bình.

Khi này, địa bàn các xã Bình Nghi, Bình Thành và Bình Phú thuộc huyện Tây Sơn của tỉnh Nghĩa Bình.

Ngày 24 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 127-CP năm 1979 về việc điều chỉnh địa giới một số xã, thị trấn thuộc tỉnh Nghĩa Bình. Theo đó:

• Thành lập thị trấn Phú Phong trên cơ sở diện tích tự nhiên và quy mô dân số của thôn Phú Phong thuộc xã Bình Phú và thôn Kiên Mỹ thuộc xã Bình Thành.
• Đồng thời, đây là thị trấn huyện lị của huyện Tây Sơn thuộc tỉnh Nghĩa Bình.

Ngày 14 tháng 2 năm 1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 33A-HĐBT về việc chia một số xã của huyện Tây Sơn thuộc tỉnh Nghĩa Bình. Theo đó:

• Thành lập xã Tây Xuân trên cơ sở diện tích tự nhiên và quy mô dân số của xã Bình Phú.
• Thành lập xã Tây Phú trên cơ sở diện tích tự nhiên và quy mô dân số còn lại của xã Bình Phú.

Ngày 30 tháng 6 năm 1989, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc phân vạch địa giới hành chính các tỉnh Nghĩa Bình, Phú Khánh và Bình Trị Thiên. Theo đó:

• Tỉnh Quảng Ngãi gồm thị xã Quảng Ngãi và 10 huyện: Bình Sơn, Trà Bồng, Sơn Tịnh, Sơn Hà, Tư Nghĩa, Minh Long, Nghĩa Hành, Mộ Đức, Đức Phổ, và Ba Tơ.
• Tỉnh Bình Định gồm Thành phố Quy Nhơn và 10 huyện: Hoài Ân, An Lão, Phù Mỹ, Phú Cát, An Nhơn, Tây Sơn, Vĩnh Thạnh, Vân Canh, Tuy Phước và Hoài Nhơn.
• Từ đây, thị trấn Phú Phong và các xã Bình Nghi, Tây Xuân thuộc huyện Tây Sơn của tỉnh Bình Định.

Ngày 15 tháng 11 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 143/2005/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính, thành lập xã, thị trấn thuộc huyện Vĩnh Thạnh; mở rộng thị trấn Phú Phong thuộc huyện Tây Sơn và mở rộng thành phố Quy Nhơn của tỉnh Bình Định. Theo đó:

• Sáp nhập 41,3 ha diện tích tự nhiên cùng với quy mô dân số là 2.185 người thuộc xã Tây Phú; 126,87 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 450 người thuộc xã Tây Xuân; 161,25 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 1.662 người thuộc xã Bình Thành và 449 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 2.871 người thuộc xã Bình T­ường vào thị trấn Phú Phong.
• Sau khi điều chỉnh:
  1. Thị trấn Phú Phong có 1.157,42 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 20.812 người.
  2. Xã Tây Phú còn lại 5.870,70 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 10.087 người.
  3. Xã Tây Xuân còn lại 3.727,13 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 8.033 người.
  4. Xã Bình Thành còn lại 5.370,75 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 9.794 người.
  5. Xã Bình T­ường còn lại 3.321 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 10.227 người.

Ngày 25 tháng 6 năm 2015, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 748/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Phú Phong là đô thị loại IV.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Gia Lai và tỉnh Bình Định thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Gia Lai.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1664/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Phú Phong và các xã Tây Xuân, Bình Nghi (huyện Tây Sơn) thành xã mới có tên gọi là xã Tây Sơn.

Giao thông

Hiện nay, khu vực trung tâm xã có nhiều con đường được mở ra và mang tên các danh nhân của nhà Tây Sơn và của Việt Nam qua các thời kỳ như: Nguyễn Huệ, Bùi Thị Xuân, Mai Xuân Thưởng, Võ Văn Dõng, Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Trần Quang Diệu, Võ Xán, Đống Đa, Ngọc Hồi, Phan Đình Phùng, Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Lê Văn Duyệt, Đô Đốc Long, Đô Đốc Bảo, Trần Trọng Kim...

Kinh tế - xã hội

Quảng trường Trung tâm xã, đối diện là Bảo tàng Quang Trung

Trên địa bàn xã ngày nay sở hữu những địa danh du lịch nổi tiếng của Bình Định nhưng chưa được khai thác đúng tiềm năng như Bảo tàng Quang Trung, Đập Văn Phong, khu du lịch sinh thái Hầm Hô (thượng nguồn của sông Phú Phong hay sông Kút), Bảo Sơn Thiên Ấn (Đàn Kính thiên), Tháp chăm Dương Long...

Xã có trường THPT Quang Trung là trường trung học lâu đời ở tỉnh Bình Định. Có bệnh viên đa khoa cấp khu vực Phú Phong.