Việt Nam Dân chủ Cộng hòa xâm nhập Lào
Trong Nội chiến Lào và Kháng chiến chống Mỹ (từ năm 1958), Việt Nam Dân chủ Cộng hòa liên tục phối hợp với Pathet Lào mở các chiến dịch quân sự chống lại chính quyền Hoàng gia Lào thân Mỹ. Việc kiểm soát lãnh thổ Lào đã giúp VNDCCH xây dựng Đường mòn Hồ Chí Minh, tuyến tiếp tế chiến lược cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam và Quân đội Nhân dân Việt Nam. Do Khu phi quân sự (vĩ tuyến 17) bị kiểm soát nghiêm ngặt, việc mở tuyến đường qua Lào mang tính quyết định, giúp lực lượng cách mạng duy trì viện trợ để đi đến chiến thắng năm 1975 tại miền Nam, đồng thời hỗ trợ Pathet Lào giành chính quyền.
| Việt Nam Dân chủ Cộng hòa xâm nhập Lào | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Một phần của Chiến tranh Việt Nam và Nội chiến Lào | |||||||
| Tập tin:North Vietnamese invasion of Laos.svg | |||||||
| |||||||
| Tham chiến | |||||||
 Vương quốc Lào |
 Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Pathet Lào | ||||||
| Chỉ huy và lãnh đạo | |||||||
|
Souvanna Phouma Phoui Sananikone Vàng Pao |
Hồ Chí Minh Võ Nguyên Giáp Phạm Văn Đồng | ||||||
Mở đầu chiến dịch
Souvanna Phouma tuyên bố Chính phủ Hoàng gia Lào đã hoàn thành các nghĩa vụ theo Hiệp định Geneva sau khi tổ chức bầu cử, dẫn đến việc Ủy ban Kiểm soát Quốc tế (ICC) hoãn hoạt động vô thời hạn.[1] Tiếp đó, người kế nhiệm ông là Phoui Sananikone, với chính sách trung lập kém khéo léo hơn đã khiến Moskva và Hà Nội gia tăng phẫn nộ khi cho phép các đại diện ngoại giao từ Đài Bắc và Sài Gòn vào Lào.[1]
Liên Xô và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phản đối sự ra đi của ICC là cơ quan mà họ cho là có vai trò kiềm chế.[1] Trong khi đó, Mỹ thỏa thuận với Pháp để thu hẹp phái đoàn quân sự Pháp và mở rộng Văn phòng Đánh giá Chương trình (PEO), tạo điều kiện cho PEO nhanh chóng tăng cường nhân sự lẫn chức năng.[1]
VNDCCH và Pathet Lào kiểm soát các làng Lào (tháng 12 năm 1958)
Việc quân đội nhân dân Việt Nam và Pathet Lào tiến vào một số làng thuộc huyện Tchepone gần Khu phi quân sự năm 1958 đã gây ra căng thẳng ngoại giao.[1] Chính quyền Lào phản đối việc xuất hiện cờ VNDCCH tại đây,[1] trong khi phía Hà Nội khẳng định các làng này thuộc chủ quyền lịch sử của Việt Nam.[1]
Về mặt tiền lệ, đây là tuyên bố rất khiêm tốn. Tuy nhiên, nó lại là sự đơn phương diễn giải lại bản đồ của Pháp, vốn được Ủy ban Đình chiến Trung Giáp sử dụng mùa hè năm 1954 để phân định DMZ. Được chống lưng bởi quân sự, đây chẳng khác nào một hành động xâm lược.[1] Quốc hội đã trao quyền lực đặc biệt cho Phoui để xử lý cuộc khủng hoảng.[1] Dù vậy, việc không thu hồi được phần lãnh thổ đã mất đã làm sục sôi làn sóng phẫn nộ trong giới chủ nghĩa dân tộc Lào, những người đang trông chờ sự giúp đỡ mạnh mẽ hơn từ Mỹ.[1]
Một trong những lo ngại lớn nhất của Mỹ lúc bấy giờ là việc Quân đội Hoàng gia Lào sáp nhập lực lượng Pathet Lào mà thiếu các biện pháp "sàng lọc và tái giáo dục".[1] Đại sứ quán Mỹ đã được chỉ thị báo cáo chính quyền Lào rằng Quốc hội Mỹ khó lòng thông qua viện trợ nếu lực lượng cộng sản hiện diện trong Quân đội Hoàng gia.[1] Đến tháng 5 năm 1959, trước thời điểm sáp nhập 1.500 quân Pathet Lào (gồm hai tiểu đoàn) theo kế hoạch, phía Pathet Lào đã lấy lý do bất đồng về cấp bậc sĩ quan để trì hoãn lễ sáp nhập.[1]
Vào một đêm mưa gió mùa trên Đồng bằng Chum, hai tiểu đoàn lần lượt rút lui về gần Luang Prabang,[1] đánh dấu xung đột bùng phát trở lại.[1] Đến tháng 7, sau nhiều thảo luận, chính phủ Phoui quyết định bắt giữ các đại biểu LPF tại Vientiane như Souphanouvong, Nouhak, Phoumi Vongvichit... Riêng Tiao Souk Vongsak đã trốn thoát.[1]
Cuộc tấn công của quân đội VNDCCH và Pathet Lào (1959)
Từ ngày 28 đến 31 tháng 7 năm 1959,[1] giao tranh bùng nổ trên toàn tuyến biên giới với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.[1] Các đơn vị chủ lực của Quân đội Nhân dân Việt Nam trực tiếp dẫn đầu các đợt tiến công vào những căn cứ phòng thủ mạnh. Sau khi đập tan sự kháng cự, lực lượng Việt Nam rút lui để lực lượng Pathet Lào tiếp quản vị trí.[1] Chiến thuật này giúp tối ưu hiệu quả tác chiến và bảo mật sự hiện diện của quân đội Việt Nam.[1]
Mùa hè năm đó, những tin đồn về quân Việt Nam ở vùng núi tỉnh Hủa Phăn đã gieo rắc nhiều lo sợ.[1] Khi Đại úy Kong Le cùng hai đại đội thuộc Tiểu đoàn Nhảy dù 2 Quân đội Hoàng gia Lào kết thúc đợt tuần tra biên giới trở về Xiêng Khoảng,[1] họ phát hiện lực lượng đồn trú tại đây đã tháo chạy, bỏ lại thị trấn không người bảo vệ.[1]
Sau Hiệp định Genève năm 1954, theo yêu cầu của Lực lượng Pathet Lào, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã thành lập Đoàn 100 tại khu vực biên giới Thanh Hóa - Hủa Phăn (Ban Namèo). Đây là đơn vị cố vấn quân sự có nhiệm vụ giúp đỡ, hỗ trợ hậu cần và huấn luyện cho lực lượng Pathet Lào.[1]
Để đáp ứng yêu cầu chiến đấu mới,[1] Việt Nam và lực lượng cách mạng Lào đã thành lập Đoàn 959 (trụ sở tại Na Kay, Hủa Phăn) vào tháng 9 năm 1959,[1] đồng thời đẩy mạnh mở rộng lực lượng Pathet Lào.[1]
Theo một cuốn lịch sử chính thức xuất bản sau chiến tranh, đơn vị này có nhiệm vụ làm cố vấn cho Ủy ban Quân sự và Bộ Tư lệnh Tối cao Quân Giải phóng Nhân dân Lào, tiếp tế vật tư từ Việt Nam và trực tiếp chỉ huy các đơn vị tình nguyện Việt Nam tại Hủa Phăn, Xiêng Khoảng và Viêng Chăn.[1] Tuy nhiên, các hoạt động này đã vi phạm cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ của Lào mà chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từng ký kết tại Hiệp định Genève năm 1954.[1]
Giữa năm 1959, Đảng Lao động Việt Nam thông qua chiến lược mới đối với miền Nam,[1] đồng thời xác định vai trò của Đảng Nhân dân Lao động Lào (nay là Đảng Nhân dân Cách mạng Lào) trong việc hỗ trợ VNDCCH và lãnh đạo cách mạng Lào.[1] Trong bối cảnh đó, Hà Nội đã mở những tuyến đường đầu tiên qua địa hình hiểm trở tại huyện Seponh, tiền thân của Đường trường sơn.[1]
Tháng 10 năm 1959, Phó vương Phetsarath và Quốc vương Sisavang Vong lần lượt qua đời cách nhau chưa đầy 2 tuần.[1]
Xem thêm
Đọc thêm
Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag Dommen, Arthur J. (1995). "North Vietnamese Invasion". Trong Savada, Andrea Matles (biên tập). Laos: a country study (ấn bản thứ 3). Washington, D.C.: Federal Research Division, Library of Congress. tr. 42–44. ISBN 0-8444-0832-8. OCLC 32394600.
Bài viết này tích hợp văn bản từ nguồn này, vốn thuộc phạm vi công cộng.{{Chú thích bách khoa toàn thư}}: Quản lý CS1: postscript (liên kết)