Thảo luận:Hanoi's War

Về việc viết sai chính tả

@CalCoWSpiBudSu Bạn nên lược bỏ phần mà đề cập đến việc viết sai chính tả của cuốn sách được ghi trong báo Nhân Dân vì những lỗi nhỏ này không phải là cái mà người đọc nên quan tâm. Cái quan trọng hơn là luận điểm của nguồn đó, không thể hiện được qua chính tả. Tương tự với việc họ viết sai tên của Logevall ở trong bài viết và phần phụ chú của bức ảnh. Nhìn chung thì đây là một bài viết khá là kỳ công. Chúc mừng bạn đã hoàn thành nó. – ChopinTheChemist^{Trò chuyện} 01:59, ngày 24 tháng 6 năm 2025 (UTC)

Cảm ơn bạn nà, mình xin phép phản hồi tóm gọn ý chính nhé:

1. Theo các quy định tại WP:V, WP:NPOV, WP:OR đều không cấm đăng tải thông tin nếu có nguồn kiểm chứng và không suy diễn.

2. Theo quy định tại WP:SOURCEWRONG đề mục Approach 4, những lỗi sai có tính chất bách khoa, quan trọng và mang tính chất lặp lại ăn sâu phổ biến thì có thể trình bày ngay bằng văn xuôi, đặc biệt trường hợp này lại gắn với nguồn chính luận chính trị và có thể gây hiểu lầm lớn nếu không làm rõ.

Đã có thành viên phản hồi tương tự tại đây, bạn có thể đọc thêm chi tiết nhé. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 03:04, ngày 24 tháng 6 năm 2025 (UTC)

@CalCoWSpiBudSu Mình đã hiểu một phần quan điểm của bạn. Tuy nhiên, bạn vẫn không nên đề cập đến lỗi chính tả trong bài, từ cách viết tên sách cho đến cách viết tên tác giả, mà bạn chỉ nên để dưới dạng ghi chú để tránh bị nhấn mạnh vào lỗi chính tả. Còn về phần cố ý trích lược thông tin một cách sai lệch thì bạn nên giữ để đối chiếu. Thực sự những bài báo như này mà viết sai chính tả hay cố ý chắt lọc thông tin thì rất khó để người bình thường có thể phản biện trên một tờ báo đáng tin cậy nên đây là một cách thỏa hiệp chấp nhận được. – ChopinTheChemist^{Trò chuyện} 04:15, ngày 25 tháng 6 năm 2025 (UTC)

Cảm ơn phản hồi của bạn nà, thật ra trước khi viết mình đã cân nhắc đến vấn đề này nhiều lần, và dưới đây là những lý do vì sao, hơi dài nhưng mong bạn thông cảm đọc giúp mình nhé:

• Báo Nhân Dân không phải thiểu số:

WP:DUE nói rằng không nên nhấn mạnh quá mức quan điểm của thiểu số. Về mặt hình thức, Nhân Dân là cơ quan ngôn luận chính thức của Đảng Cộng sản, đại diện cho quan điểm chính thống của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tức là quan điểm đa số bao quát toàn phạm vi quốc gia, vượt ra khỏi ranh giới cộng đồng học thuật thuần túy. Báo chí dòng chính chẳng hạn như Chính Phủ, Thông tấn xã Việt Nam, Quân đội nhân dân, Hanoimoi, Văn kiện Đảng đã đồng loạt khẳng định cơ quan ngôn luận này là "tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân" nên không thể xem ý kiến của tờ báo là quan điểm thiểu số được. Trong chủ đề đón nhận phản hồi một cuốn sách sử học về Việt Nam, phản ứng truyền thông chính thống của quốc gia luôn là significant viewpoint về mặt chính trị xã hội, dù là thiểu số trong học giới quốc tế. Trọng lượng tờ báo này rất lớn, nó tương tự như quan điểm chính thức của Nhà Trắng tại Hoa Kỳ.

• Lỗi sai chính tả nằm trong chuỗi bản chất phản ứng, không phải chi tiết vụn vặt:

Đối với bài: Đừng nhân danh khoa học để xuyên tạc lịch sử

1. Viết sai chính tả tựa đề

2. Viết sai chính tả tên giáo sư Harvard

3. Trích dẫn cắt nghĩa lời của Fredrik Logevall

4. Gán lời của 1 nhân vật trong bài viết do Nick Turse thuật lại thành của ông ấy

5. Chuyển thể hoàn toàn sai cụm từ ruthless commitment

6. Không viết tên đầy đủ học giả: F. Logvall, N. Turse

7. Khi tra Google từ khóa Hanoi's war -international of war for peace in Vietnam sẽ trả kết quả không liên quan hoặc xuất hiện cuốn Hanoi's Road to the Vietnam War, 1954-1965 của Pierre Asselin.

Đối với bài: Họ tảng lờ sự thật, hay cố tình xuyên tạc sự thật?

1. Viết sai chính tả tựa đề

2. Không trích dẫn đầy đủ tựa đề

3. Thông tin báo đề cập tìm không thấy trong sách của Liên Hằng.

Chỉ trong 1 bài viết đã xuất hiện ít nhất 7 vấn đề, bản tin tiếp theo dù chỉ nhắc đến cuốn sách trong 1 câu nhưng vẫn tiếp tục phát sinh thêm 3 sự cố nữa. Điều quan trọng là toàn bộ văn bản viết đúng ngữ pháp, nhưng 3 lỗi sai chính tả lại nhằm vào ngay tên người đánh giá và tên tựa đề trong 2 bài viết của 2 tác giả khác nhau đăng cùng 1 năm, đây không còn là sự trùng hợp ngẫu nhiên hay vô tình. Theo WP:SOURCEWRONG, sự kiện này không còn là lỗi nhỏ nhặt có thể bỏ qua mà nó gây ảnh hưởng trực tiếp đến tính bách khoa, sự toàn vẹn của sự thật và sẽ gây ảnh hưởng đến nhận thức người đọc. Sai tên tác giả (Logevall), sai tên sách, sai cả ngữ pháp tiếng Anh cơ bản là lỗi ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và định danh học thuật. Nếu Wikipedia không nói rõ, người đọc có thể hiểu lầm rằng lỗi này do cuốn sách, chứ không phải do báo trích sai. Nếu chuyển xuống ghi chú, độc giả phổ thông sẽ không nhận ra mức độ nghiêm trọng và tính hệ thống của vấn đề, từ đó dễ đánh giá sai bản chất tranh cãi.

Bạn nói đúng, không phải mọi lỗi sai chính tả đều quan trọng, nhưng trong trường hợp này, nó là:

+ Cơ quan ngôn luận đại diện cho nhà nước

+ Sai trong phản hồi chính trị chính thống

+ Sai về tên sách – tên người, là trụ cột học thuật

+ Sai một cách lặp lại và phản ánh cách tiếp cận không tôn trọng nguồn đối lập.

+ Một thập kỷ đã trôi qua, lỗi này vẫn còn nguyên vẹn, bản tin cũng không bị gỡ, và điều quan trọng là nó đã được ban biên tập tờ báo duyệt tận 2 lần ở 2 thời điểm khác nhau.

+ Các lập luận trong bài viết này vẫn được các trang thân nhà nước bên VN trích dẫn lại, mới nhất là 1 tháng trước. Bài viết này 10 năm sau vẫn có tầm ảnh hưởng định hướng dư luận nên không thể xem nhẹ hoặc bỏ qua.

• Không đúng với chính sách Wikipedia và thực tế:

1. Theo WP:V, chỉ cần có nguồn kiểm chứng reliable là đăng được, và đối với Wikipedi Vi, Nhân Dân nằm trong danh sách nguồn đáng tin cậy nên càng không thể bỏ qua. Ngoài ra trong bài viết mình đã đăng hết toàn bộ tất cả những gì uy tín được phía VN phản hồi về cuốn sách này, thông tin ít và sai sót nhiều là do bản chất thực tế có sao viết vậy ấy. Ngay cả giáo sư Lịch sử Việt Nam tại Đại học Quốc gia Seoul Martin Grossheim cũng khẳng định tờ báo "công kích kịch liệt" thì mọi chuyện ko hề đơn giản.

2. WP:UNDUE còn quy định "How much detail is required depends on the subject". Nếu chủ đề đang gây tranh cãi lớn, nguồn chính thống phạm lỗi hệ thống thì mức chi tiết về các lỗi này là cần thiết để độc giả hiểu đúng bản chất tranh cãi.

3. Việc được đẩy xuống ghi chú sẽ ảnh hưởng đến tính chất sự việc, vô tình giảm nhẹ sự thật một cách không trung lập và vi phạm WP:NPOV, trong đó đã nêu rõ "miêu tả một cách công bằng và có phân tích về tất cả các mặt có liên quan của một cuộc tranh cãi".

4. Mình ko đặt tựa đề phần này là đánh giá học thuật mà là "Đánh giá và phản hồi", một bên là cộng đồng học thuật, phía còn lại là quan điểm chính trị từ phía chủ thể mà cuốn sách đề cập đến.

Cảm ơn lời khuyên của bạn ChopinTheChemist nhiều lắm ạ, thực tế nếu đây ko phải là Nhân Dân và lỗi sai ko đến mức độ này thì mình cũng bỏ qua cho rồi, nhưng thực tế lại phức tạp và cũng ko thể vi phạm chính sách được nà. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 09:04, ngày 25 tháng 6 năm 2025 (UTC)

@ChopinChemist ơi, sau khi tham khảo thêm ý kiến vài thành viên thì mình đã quyết định chuyển lỗi sai chính tả vào phần ghi chú, bạn nghĩ còn phần nào trong bài có thể cải thiện nữa không? Có thời gian thì cho mình biết với nhé. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 04:17, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

@CalCoWSpiBudSu: Cảm ơn bạn đã tiếp thu ý kiến. Mình nghĩ rằng bạn nên bỏ phần trong ngoặc mà miêu tả cách diễn đạt sai như nào vì phần đấy người đọc tự suy ra và đối chiếu được.

Bạn nên đổi tiêu đề Việt Nam trong phần đánh giá thành Chính quyền Việt Nam, vì tờ Nhân Dân là "cơ quan trung ương của ĐCSVN" và từ Việt Nam nghe hơi chung chung và có thể khiến người đọc lầm tưởng là của người dân VN (nhưng thực ra thì chưa chắc là vậy và cũng khó xác nhận khi chỉ có 1 nguồn chỉ trích cuốn sách này.

Một số luận điểm mà mình định đưa ra thêm cho bạn:

- Nguồn báo Nhân Dân là quan điểm thiểu số vì chỉ có tờ báo là phản ứng gay gắt nội dung trong bài, nên việc nhấn mạnh quá mức vào dấu câu hay chính tả chưa phù hợp. Cuốn sách này không xuất bản ở Việt Nam nên bạn không cần lo về quan điểm của người đọc tại Việt Nam (nói thật là quan điểm ntn mà được đăng tải thì cũng sẽ bị định hướng phải tiêu cực này nọ thôi)

- Việc viết sai chính tả thì ngay cả mấy tờ báo lề trái cũng xuất hiện, mức độ đáng tin cậy của tờ báo đó vẫn không đổi mà quan trọng là luận điểm và thái độ trung lập của bài viết.

- Về việc báo Nhân Dân nằm trong danh sách nguồn đáng tin cậy thì danh sách này thực ra là những nguồn được thảo luận thường xuyên, mà wiki tiếng Việt thì ít khi tranh luận về nguồn theo kiểu RfC (tìm đồng thuận). Sau này nếu được thì mình muốn thấy một đồng thuận về những nguồn tiếng Việt nhưng có thiên hướng cực đoan đối với những chủ thể bất đồng chính kiến.

Vì mình thấy rằng bài viết có khả năng trở thành BVT nên mình mới quan tâm như vậy. Cảm ơn bạn đã lắng nghe. – ChopinTheChemist^{Trò chuyện} 13:38, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Cảm ơn bạn đã phản hồi và quan tâm bài mình nà.

+ Việc đổi tiêu đề thì ban đầu mình đặt gần giống bạn ấy, rồi tình cờ sau đó phát hiện có thêm 2 nhân vật khác, 1 hiệu trưởng 1 phó giáo sư của VNU-USSH bình luận cuốn sách theo hướng học thuật nên đặt chính quyền VN ko ổn, mà phân ra thêm 1 mục con nữa là phản ứng chính trị và học thuật thì càng rối hơn nên gom luôn VN cho rầu.

+ Bỏ phần trong ngoặc mà miêu tả cách diễn đạt sai như nào Y => Mình đã xóa rồi nà.

+ Bạn nói đúng phần nhấn mạnh quá mức và ngay từ đầu mình biết có khả năng sẽ gây tranh cãi, mình thì do phát hiện ra định hướng của tờ báo nên để vào, nhưng nghĩ lại nếu đề cử thì khả năng cao sẽ có thành viên khác vào ý kiến nữa nên thôi chuyển xuống ghi chú luôn như bạn đề cập. Y

+ Danh sách nguồn đáng tin cậy mình thấy thiếu nhiều lắm bạn ơi, vụ RfC thì nói thật là mình không lạc quan lắm, nếu mở đồng thuận thì ko chỉ Nhân Dân mà còn phải xét luôn 1 loạt tờ khác như Quân Đội Nhân Dân, Công An Nhân Dân, Sài Gòn Giải Phóng.... mà bạn biết ấy, hầu như tờ nào cũng như nhau.

Cảm ơn bạn ChopinChemist nhiều lắm lắm nà, nếu có lỗi sai nào cần sửa thì cứ báo với mình nhé. ^0^ – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 14:20, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Danh sách nguồn đáng tin cậy thì không bao giờ có thể đầy đủ được vì có quá nhiều nguồn bằng tiếng Việt. Nhiều trong số đó thì là nguồn ko đáng tin cậy nên đã bị blacklist từ lâu.

Còn việc mở đồng thuận thì cứ gom tất mấy tờ báo đấy vào và tạo đồng thuận vì đều như nhau cả. – ChopinTheChemist^{Trò chuyện} 00:06, ngày 2 tháng 7 năm 2025 (UTC)

@ChopinChemist: Thảo luận này đã được đề cập bên bài Nguyễn Thị Liên Hằng rồi bạn ơi. Billcipher123 (thảo luận) 14:29, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Mình đề cập lại để tạo đồng thuận chung thôi. Với cả nói ra để đỡ cảm thấy bí. – ChopinTheChemist^{Trò chuyện} 23:51, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Về ý kiến trong nước

@CalCoWSpiBudSu: Tôi vẫn thấy phần này bấp bênh kiểu gì ấy. Ba đoạn lèm bèm về Nhân Dân trong khi duy nhất một đoạn nói về ý kiến của các sử gia khác trong nước. Nó cứ bị lấn át kiểu nào ấy. Liệu bạn có thể thêm đề mục cấp 4 phân biệt rạch ròi 2 phần này được không =)) Billcipher123 (thảo luận) 14:53, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Also, bạn tìm được bản nào của Quan Hệ Tam Giác của Phạm Quang Minh (2018) mà có số trang không? Bản trên Google Books không có trang. Billcipher123 (thảo luận) 15:17, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Bạn truy cập vào đây giúp mình nhé. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 22:15, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

@CalCoWSpiBudSu: Ok, tks bạn. Billcipher123 (thảo luận) 22:16, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Về vấn đề "đánh máy lỗi/sai" và "lỗi/sai chính tả"

CalCoWSpiBudSu: Tạm thời chưa nói về việc Nhân Dân cố tình hay vô tình viết sai tên, nhan đề tùm lum hết cả (nhiều khả năng là cố tình như đã được chỉ ra ở thảo luận trước giữa tôi với bạn, cũng như giữa bạn và DHN). Ở đây tôi thấy bạn đang lạm dụng từ "sai chính tả" thôi.

Sai chính tả là khi người Bắc viết nhầm ra thành da chẳng hạn (do phương ngữ Bắc không khu biệt r/d-), hay khi người Nam viết nhầm chả thành chã, bắt thành bắc chẳng hạn (do phương ngữ Nam không khu biệt thanh hỏi và ngã, phụ âm câm -t/k ở cuối âm tiết bị đồng hóa không phân biệt, v.v.), etc. Cách viết lệch khỏi chính tả, tiêu chuẩn được quy định của văn ngôn đó thì người ta mới gọi là sai chính tả. Billcipher123 (thảo luận) 23:20, ngày 5 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Xin cảm ơn bạn Billcipher123 đã trả lời, xét thấy thực tế từ khi bài viết còn chưa xong cho đến giai đoạn hiện tại đã hơn 1 tháng kể từ ngày 23 tháng 5 năm 2025, bạn là người có nhiều ý kiến tập trung vào mục "Đón nhận" nhất, nên mình xin phép tổng kết lại một số điểm như sau:

1. Bài viết của báo Nhân Dân bằng tiếng Việt, nhưng lỗi 100% nằm ở các phần trích dẫn bằng tiếng Anh (tên sách, tên người). Mình chưa rõ vì sao bạn nhiều lần gọi đó là "lỗi đánh máy", đồng thời các ví dụ về phương ngữ bạn nêu (như r/d hay hỏi/ngã) thuộc phạm vi tiếng Việt chứ không thể áp dụng cho chính tả tiếng Anh. Nếu mình có hiểu sai ý bạn đang muốn nói đến misspelling trong tiếng Anh thì mong bạn chỉ rõ thêm giúp.

2. Nếu trong bài có lỗi chính tả nào bằng tiếng Việt do ảnh hưởng phương ngữ vùng miền như bạn mô tả, bạn cứ nêu để mình sửa lại cho đúng nhé.

3. Theo từ điển Cambridge Dictionary do Nhà xuất bản Đại học Cambridge phát hành, misspelling có nghĩa là "the act of spelling a word wrongly", còn Oxford Learner’s Dictionaries của Nhà xuất bản Đại học Oxford cho biết misspelling chính là "a wrong spelling of a word", viết sai Logevall thành Logvall, Hanoi's War thành Hanois wa là misspelling đúng nghĩa đen nên nên các nguyên nhân như vô tình, cố ý, đánh máy, sơ suất... đều không làm thay đổi bản chất cốt lõi – đó là sai chính tả đúng theo định nghĩa từ điển.

4. Trích nguyên văn từ Typographical error cho biết "Technically, the term includes errors due to mechanical failure or slips of the hand or finger, but excludes errors of ignorance, such as spelling errors, or changing and misuse of words such as "than" and "then"."

Vậy suy ra:

+ Logvall thay vì Logevall: Không phải do trượt tay, mà là viết sai tên người ==> Misspelling (sai chính tả)

+ Hanois wa thay vì Hanoi's War: Không phải do máy móc hỏng, mà là sai cụm từ có chủ ý ==> Misspelling

Những lỗi này không phải là "typo" đúng nghĩa, mà rơi vào phạm vi orthographic/spelling errors, đúng như Oxford/Cambridge đã định nghĩa.

5. Nếu bạn có nguồn học thuật hoặc từ điển nào uy tín cho rằng đây là lỗi đánh máy theo đúng nghĩa (do trượt tay, máy móc hỏng, v.v.) thì mong bạn chia sẻ, mình sẵn sàng cân nhắc lại.

6. Trong phiên lùi sửa 73660670, bạn viết rằng "chính tả (orthography) có định nghĩa riêng của nó, thường áp dụng trong ngữ cảnh tiếng Việt", tuy nhiên Oxford English Dictionary cho biết orthography chính là "the system of spelling in a language", còn Wikipedia EN thì truyền thông "An orthography is a set of conventions for writing a language". Điều này cho thấy Orthography là khái niệm của mọi ngôn ngữ có chữ viết, không chỉ riêng tiếng Việt và trong ngữ cảnh bài viết này, những lỗi như Logvall (thay vì Logevall), Hanois wa (thay vì Hanoi's War) đều là orthographic misspellings – tức lỗi chính tả trong tiếng Anh, không liên quan gì đến lỗi phương ngữ Việt như r/d hay hỏi/ngã.

7. Về mặt thực tế, mình đã hỏi bảo quản viên DHN – một thành viên kỳ cựu am hiểu tiếng Anh – và anh ấy cũng xác nhận đây là lỗi sai chính tả.

Trong trường hợp chưa có nguồn đáng tin cậy nào cho rằng đây là "lỗi đánh máy", mình xin phép khôi phục nội dung đã bị lùi – để phản ánh đúng bản chất sai sót như đã nêu. Cảm ơn bạn vì đã theo dõi bài từ khi nó còn sơ khai nhé. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 00:55, ngày 6 tháng 7 năm 2025 (UTC)

@CalCoWSpiBudSu: Bạn vẫn chưa hiểu ý tôi. Tôi không tranh cãi cái chỗ "trượt tay" (tức vô tình) hay không. Việc nó vô tình hay cố tình chả liên quan gì ở đây. "Lỗi đánh máy" mà tôi nói hoàn toàn có thể là cố tình. Nói về chữ "sai chính tả" trong tiếng Việt thì không nên lôi cái mớ định nghĩa tiếng Anh ra làm gì, mặc dù tôi đã cố ánh xạ khái niệm ở phần summary sửa đổi (có lẽ không hoàn toàn đúng). Mời bạn tham khảo những link sau đây: 1, 2, 3 Billcipher123 (thảo luận) 21:48, ngày 6 tháng 7 năm 2025 (UTC)

@Billcipher123 Các lỗi của báo là liên quan đến cách viết tiếng Anh của tờ báo. Họ chép không đúng văn phạm tiếng Anh là sai chính tả chứ còn gì? NHD (thảo luận) 21:52, ngày 6 tháng 7 năm 2025 (UTC)

@DHN: Từ "sai chính tả" ở đây đang bị lạm dụng. Nó có thể là "lỗi đánh máy cố tình" nhưng "lỗi chính tả" thường được áp dụng trong cảnh huống phương ngữ tiếng Việt lẫn lộn với quốc ngữ. Với lại bỏ từ "chính tả" ở đây cũng chẳng ảnh hưởng đến nội dung của bài viết nên tôi thấy việc bé đang bị xé ra to. Billcipher123 (thảo luận) 21:57, ngày 6 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Xin cảm ơn câu trả lời của mọi người ạ, xét thấy trọng tâm thảo luận đang lạc đề nên mình xin phép phản hồi chốt lại sự việc như sau:

🔹 Về ba lỗi sai cơ bản:

Ba lỗi sai cơ bản trong 2 bài viết: Hanoi's war -international of war for peace in Vietnam, Hanois wa và Logvall

• Billcipher123 cho rằng đây là "Lỗi đánh máy" và sau đó nhận định có thể đây là hành vi "cố tình", đồng thời thực hiện phiên chỉnh sửa 73658184 bao gồm xóa cụm từ "chính tả" trong note, còn phần note ẩn thì chuyển từ "sai chính tả" sang "lỗi đánh máy".

Theo WP:BURDEN, "Trách nhiệm chứng minh tính kiểm chứng thuộc về thành viên thêm hoặc khôi phục nội dung".

Xin phép lặp lại câu hỏi lần thứ hai ạ, theo quy định từ chính sách của Wikipedia, phiền Billcipher123 vui lòng cung cấp nguồn học thuật uy tín hoặc xác nhận từ phía Nhân Dân cho thấy 3 chi tiết trên là "lỗi đánh máy", khi có nguồn kiểm chứng, mọi người sẽ chấp thuận. Trường hợp nếu không, phiên sửa đổi này đã vi phạm chính sách WP:OR.

🔹 Về lập luận “đây không phải là lỗi sai chính tả”:

• Billcipher123 cho biết "Nói về chữ "sai chính tả" trong tiếng Việt thì không nên lôi cái mớ định nghĩa tiếng Anh ra làm gì".

Phiền bạn chứng minh 3 cụm từ Hanoi's war -international of war for peace in Vietnam, Hanois wa và Logvall là đang viết sai chính tả tiếng việt chứ không phải tiếng anh giúp mình. Khi có nguồn uy tín khẳng định 3 cụm từ này đang sai chính tả chữ quốc ngữ thì cuộc thảo luận sẽ dừng tại đây.

• Trong phiên sửa đổi 73660670, Billcipher123 đã đưa ra 3 khái niệm liên tiếp là "lỗi đánh máy" (typo), "lỗi chính tả" (orthographical misspelling) và Chính tả (orthography). Ngoài ra trong trang thảo luận này, Billcipher123 đã khẳng định "Cách viết lệch khỏi chính tả, tiêu chuẩn được quy định của văn ngôn đó thì người ta mới gọi là sai chính tả"

Xin phép nhắc lại và dịch ra tiếng việt, định nghĩa Typographical error cho biết đây là lỗi "xảy ra trong quá trình đánh máy tài liệu in hoặc điện tử. Về mặt kỹ thuật, thuật ngữ này bao gồm các lỗi do trục trặc cơ học hoặc do trượt tay hay trượt ngón, nhưng không bao gồm các lỗi do thiếu hiểu biết, chẳng hạn như lỗi chính tả, hoặc việc thay đổi và dùng sai từ như 'than' và 'then'."

====> Theo WP:BURDEN, bạn vui lòng cung cấp nguồn tin khẳng định nó là lỗi đánh máy, lỗi do trục trặc cơ học hoặc do trượt tay hay trượt ngón giúp mình. Đồng thời chứng minh giúp mọi người 3 lỗi này không hề "viết lệch khỏi chính tả, tiêu chuẩn được quy định của văn ngôn đó" nào. Ngoài ra phiền bạn đọc lại khái niệm "sai chính tả" là gì qua 3 từ điển Cambridge, Oxford và từ điển bách khoa Việt Nam

🔹 Về ví dụ từ báo Việt:

• Billcipher123 đã đưa dẫn chứng sai chính tả qua liên tiếp 3 cơ quan truyền thông Việt Nam là Tiền Phong, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam và Nam Định, tuy nhiên:

Tạp chí Giáo dục Việt Nam viết “Đậu que” thay vì “Đậu cô ve” là sai chính tả.

Tiền Phong cho biết "Sa mạc" bị biến thành "xa mạc"; "xương rồng" bị biến thành "sương rồng" là sai chính tả

Nam Định thì khẳng định "ra nhập" thay vì "gia nhập", "lổi tiếng" thay vì "nổi tiếng", "ghái đẹp" thay vì "gái đẹp", "lước lào" thay vì "nước Lào" là sai chính tả

====> Áp dụng trong 2 bài viết của Nhân Dân theo như ý kiến 2 bài náo này do Billcipher123 trích dẫn, Logevall viết thành Logvall, Hanoi's War viết thành Hanois wa là sai chính tả hoàn toàn.

🔹 Về hậu quả và trách nhiệm:

• Billcipher123 tiếp tục khẳng định "bỏ từ "chính tả" ở đây cũng chẳng ảnh hưởng đến nội dung của bài viết nên tôi thấy việc bé đang bị xé ra to".

Xin phép viện dẫn bằng chứng từ Billcipher123 đưa ra, Nam Định truyền thông "Sai chính tả là vi phạm chuẩn mực ngôn ngữ. Nó chứng tỏ sự thiếu hụt tri thức văn hóa của người viết. Viết sai chính tả là không tôn trọng mình và không tôn trọng người khác, làm giảm hiệu quả thông tin, nhiều khi làm người đọc hiểu sai ý định của người viết và gây phản cảm khi tiếp nhận văn bản."

====> Như vậy với 3 lỗi Hanoi's war -international of war for peace in Vietnam, Hanois wa và Logvall, xét trong bối cảnh tác giả là giáo sư trường đại học Columbia - một thành viên thuộc nhóm Ivy League, thì ngay cả tựa đề cũng thiếu dấu sở hữu cách, thiếu mạo từ sai ngữ pháp căn bản thì người đọc bài Nhân Dân sẽ nhìn nhận tác giả như thế nào? Trong văn bản báo chí mà tên của giáo sư đại học Harvard đoạt giải Pulitzer cũng sai sót thì liệu đây có được xem là "không tôn trọng người khác" và "gây phản cảm"? Gần 1 thập kỷ trôi qua, các trang "hội cờ đỏ" vẫn tiếp tục trích dẫn bài báo để tố cáo tác giả "xuyên tạc lịch sử" thì nó sẽ gây ảnh hưởng đến tính chính danh của học giả đến đâu?

🔹 Về chính sách Wikipedia:

====> Trách nhiệm của biên tập viên là trình bày sự thật một cách trung lập, kiểm chứng được, và không thiên vị theo đúng WP:N, WP:V, WP:NPOV, việc phản ánh sai thực tế sẽ vi phạm chính sách WP:NPOV. Các lỗi sai bách khoa lớn mang tính lặp lại cần trình bày đầy đủ bằng văn xuôi theo WP:SOURCEWRONG. Trường hợp chưa đồng ý với những điều này, bạn có thể gửi ý kiến lên ban quản trị, khi quy định đã được cập nhật, mình sẽ chấp hành.

• Ngoài việc đã cung cấp đối chiếu nguồn từ nhân dân/tên sách/tên người trong bài viết và định nghĩa "sai chính tả" qua từ điển trong phần thảo luận này, thì "sai chính tả" cũng không yêu cầu nguồn cho điều hiển nhiên theo WP:BLUE

Thông tin thêm, theo WP:PEDANTRY, "Sometimes a citation request seems motivated more by idiosyncrasy than by material need." Cũng giống như không ai cần dẫn nguồn để chứng minh rằng mặt trời mọc đằng Đông hoặc 2+2=4, việc viết sai tên "Logevall" là một lỗi chính tả hiển nhiên theo đúng định nghĩa từ điển cả tiếng anh và tiếng việt, không cần thêm nguồn thứ ba.

🔹 Về ngôn từ trong tranh luận:

• Billcipher123 sử dụng những cụm từ "ám ảnh", "bấp bênh", "lèm bèm", "lạm dụng" để mô tả CalCoWSpiBudSu, và gọi ý kiến đóng góp của bảo quản viên DHN là "không có thẩm quyền (authority) gì về lĩnh vực liên quan".

Đây là những cụm từ đã vi phạm quy tắc WP:UX, WP:VANMINH và WP:NPA, trường hợp nếu BQV không có thẩm quyền thì tất cả mọi người trong phiên thảo luận này không ai còn đủ điều kiện để tiếp tục cuộc thảo luận vì "không phải nhà ngôn ngữ học".

🔹 Về tính học thuật:

• Trường hợp không ai "có thẩm quyền", vậy mình xin phép trích dẫn một bài viết xuất bản từ tập san học thuật bình duyệt ngang hàng System do Elsevier phát hành nhé.

Cụ thể bài viết cho thấy hai loại lỗi Performance errors (lỗi thực hiện) và Competence errors (lỗi năng lực) đều gọi chung là Misspellings (sai chính tả) bất kể nguyên nhân là gì.

🔹 Kết luận: Theo WP:TLCD, khi có tranh chấp thì yêu cầu thành viên đó phải đi tìm đồng thuận qua thảo luận cộng đồng, ở đây đã có 2 thành viên, trong đó bao gồm 1 bảo quản viên không đồng ý với nhận định của Billcipher123. Xin mời Billcipher123 cung cấp nguồn uy tín chứng minh rõ 3 lỗi của Nhân Dân là do "đánh máy" theo quy định từ WP:BURDEN, khi thuyết phục thì mình sẽ sẵn sàng sửa đổi lại.

• • • Xét thấy sự việc đã kéo dài hơn 1 tháng, trường hợp nếu không nhận được bằng chứng và ngôn từ vẫn tiếp diễn theo hướng không mong muốn, mình xin phép dừng lại tại đây và không phản hồi để tránh mất thêm thời gian của các bên. Và khi bạn đã không có sự đồng thuận, mình xin phép hoàn nguyên lại lượt sửa đổi theo WP:TLCD trong vòng 24h tiếp theo. Xin cảm ơn.

Tái bút: Rất xin lỗi anh @DHN vì sự việc không đáng có này ạ, vì em không nghĩ mọi chuyện lại đi xa như thế, mong anh đừng bận tâm nhé. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 01:59, ngày 7 tháng 7 năm 2025 (UTC)

@CalCoWSpiBudSu: Thiếu mạo từ không phải là sai chính tả, nó là sai ngữ pháp. Logevall viết thiếu ký tự thì có thể coi là "cố tình" viết sai tên gọi, hoặc nếu muốn compromise thì nó sẽ là sai chính tả tiếng Anh. Tôi vẫn bảo toàn quan điểm, cho rằng từ "chính tả" được bạn sử dụng một cách hết sức bừa bãi. Billcipher123 (thảo luận) 05:26, ngày 8 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Việc bỏ từ "chính tả" có thể bao trùm cả hai ý sai chính tả lẫn sai ngữ pháp – Billcipher123 (thảo luận) 05:34, ngày 8 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Những từ như "ám ảnh", "bấp bênh", "lèm bèm", "lạm dụng" được sử dụng để miêu tả nội dung bài viết, không phải những từ công kích bạn. Đừng sử dụng WP:VANMINH để lòe tôi. Việc cho rằng DHN không có thẩm quyền gì với ngôn ngữ học là hoàn toàn đúng. Ông ấy không phải là nhà ngôn ngữ học và tất nhiên không có thẩm quyền gì với lĩnh vực đang được đề cập đến ở đây. Chấm hết. Billcipher123 (thảo luận) 05:30, ngày 8 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Với lại DHN nói tiếng Anh vì ông ấy là Việt kiều, chứ không phải nhà ngôn ngữ học, nên tôi thấy khẳng định đó không có thẩm quyền (authority) gì về lĩnh vực liên quan hết. Billcipher123 (thảo luận) 21:51, ngày 6 tháng 7 năm 2025 (UTC)

Điểm sách

@CalCoWSpiBudSu Trong bài có dùng một mục điểm sách từ Journal of Vietnamese Studies với tên tác giả là Liên Hằng. Tôi thấy hơi kỳ vì làm sao mà tác giả quyển sách lại viết bài đánh giá sách của mình? Xem kỹ lạ thì là do lỗi metadata. Tác giả của mục điểm sách đó là Mark Atwood Lawrence chứ không phải Liên Hằng. NHD (thảo luận) 22:24, ngày 5 tháng 11 năm 2025 (UTC)

wow, anh phát hiện hay ghê ấy, em cũng thấy kì kì là sao bà ấy lại tự khen chê sách của mình, đã sửa lại rồi ạ, cảm ơn anh nhiều. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 02:52, ngày 6 tháng 11 năm 2025 (UTC)

"Vietnamese"

@CalCoWSpiBudSu Tôi chưa tiếp cận được nguồn Dixon 2014, nhưng tôi đoán nguyên văn tiếng Anh của đoạn bạn dịch ra thành "văn khố tiếng Việt" là "Vietnamese archives". Tùy theo ngữ cảnh, chữ "Vietnamese" có thể chỉ đến tiếng Việt, hoặc là một tính từ nghĩa là "thuộc về Việt Nam"; khi nói về văn khố thì có lẽ tác giả muốn nói về cái gì thuộc về chính quyền Việt Nam, còn khi muốn nói đến tiếng Việt có lẽ họ sẽ viết là "Vietnamese-language archives". NHD (thảo luận) 08:45, ngày 10 tháng 11 năm 2025 (UTC)

dạ em đã sửa lại cho sát với nguồn rồi ạ, chuyển từ ko bị lặp xong 1 hồi chuyển nghĩa mà ko biết, trích "Nguyen has exploited hitherto-ignored sources, held in rarely used archives of the former Republic of Vietnam, to provide a wealth of detail about the roles played by these two pivotal figures". – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 16:27, ngày 10 tháng 11 năm 2025 (UTC)

Cô đọng phần "Đánh giá và phản hồi"

@CalCoWSpiBudSu: Bạn cân nhắc cô đọng lại phần "Đánh giá và phản hồi" lại thật ngắn gọn súc tích, khát quát ý chính và đi vào những lời nhận xét tổng thể (cuốn sách hay hoặc dở) hơn là nêu quá chi tiết dẫn chứng cụ thể, đồng thời loại bỏ chi tiết vụn vặt như bắt bẻ sai chính tả gì (quá tiểu tiết và rời rạc). Bạn có thể gom các học giả có cùng quan điểm vào một câu (ví dụ: "Các học giả phương Tây như Marr, Gardner và Greenberg đều đánh giá cao việc sử dụng gì gì đó..."). Bài viết hiện tại trông giống như một bài tổng hợp review sách trước khi mua ở sàn thương mại điện tử (do lạm dụng câu trích dẫn) hoặc diễn đàn tán gẫu về sách hơn là một bài viết bách khoa, nên có thể vi phạm WP:NPOV và WP:COAT. – Squirrel ^(talk) 08:20, ngày 28 tháng 1 năm 2026 (UTC)

Tôi cũng đồng ý với ChopinTheChemist phía trên là nên bỏ hẳn bắt bẻ sai chính tả đi vì thông tin tiêu cực này như "muỗi đốt inox" so với tầm cỡ quan trọng của cuốn sách. Giá trị cuốn sách mang lại thực tế rất lớn và được hoan nghênh hơn nhiều. Việc bạn viết quá kỹ thì nó lại nhấn mạnh quá mức (WP:UNDUE), nên không được trung lập. Người đọc sẽ thấy thành viên viết bài có tính nhỏ nhen và thiếu nghiêm túc: Việc bắt bẻ này tạo cảm giác bài viết đang cố tình "dìm hàng" nguồn tin đối lập bằng các lỗi kỹ thuật vặt vãnh thay vì đối thoại sòng phẳng về mặt tư tưởng.– Squirrel ^(talk) 08:28, ngày 28 tháng 1 năm 2026 (UTC)

@TheSquirrel1432 xin chào Sóc, mình đã nhận thông tin của bạn nà. Tạm thời mình chỉnh bài tờ báo xong rồi qua đây phản hồi sau, mong bạn chờ giúp mình nhé. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 11:26, ngày 28 tháng 1 năm 2026 (UTC)

@CalCoWSpiBudSu OK bạn cứ thong thả sửa nốt bài báo kia cho ổn rồi quay lại đây sửa tiếp bài này cũng được. –  Jimmy Blues ^♪ 12:11, ngày 28 tháng 1 năm 2026 (UTC)

@CalCoWSpiBudSu Bài Tuổi trẻ thủ đô bạn Sóc đã sửa xong giúp bạn, bây giờ bạn quay lại bài để sửa bài theo những review phía trên của bạn Sóc nhé. –  Jimmy Blues ^♪ 09:51, ngày 1 tháng 2 năm 2026 (UTC)

xin chào Jimmy, thời gian qua mình không thể truy cập vào Wiki vì kết nối cứ sập liên tục lúc được lúc không, mình đang tìm cách xử lý và sẽ cố gắng xem có thể sửa được trong tuần này không nhé. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 22:40, ngày 2 tháng 2 năm 2026 (UTC)

mình sẽ thu xếp chỉnh sửa vào tuần sau vì không đơn giản chỉ là cắt tỉa mà ko làm ảnh hưởng đến chất lượng, bài này mình viết hơn nửa năm rồi nên cần xem lại hệ thống nguồn nà. – CalCoWSpiBudSu (thảo luận) 14:53, ngày 8 tháng 2 năm 2026 (UTC)

@CalCoWSpiBudSu Thực ra tôi thấy phần cắt gọt cũng không khó lắm đâu, có thể gợi ý cho bạn nhé. Ở phần "đánh giá và phản hồi": không cần chia "phương Tây", "Việt Nam" hay "chính trị", "học giả" nữa. Chọn giữ lại một đoạn ngắn về phương Tây, một đoạn ngắn về VN (bao gồm luôn cả mảng chính trị và học giả), mỗi đoạn tầm 5-6 câu gì đấy. Chung quy sao cho làm cho phần text cân bằng, tương đương như mục "Nội dung" là được. Mấy cái nguồn tài liệu mà không dùng đến nữa thì đẩy hết xuống phần "đọc thêm". –  Jimmy Blues ^♪ 16:20, ngày 8 tháng 2 năm 2026 (UTC)

Tết Bính Ngọ 2026

Năm Bính Ngọ đã đến, tui xin chúc CalCoWSpiBudSu một năm mới luôn dồi dào sức khỏe, tinh thần lạc quan và sự nghiệp bứt phá như ngựa phi nước đại 😊❤️ Hongkytran (thảo luận) 15:12, ngày 17 tháng 2 năm 2026 (UTC)