Thuyết gắn bó
Thuyết gắn bó (Attachment theory) là một khuôn khổ tâm lý và tiến hóa liên quan đến mối quan hệ giữa con người, đặc biệt là tầm quan trọng của mối liên kết từ sớm giữa trẻ sơ sinh và người chăm sóc chính. Thuyết gắn bó được bác sĩ tâm thần và nhà phân tâm học John Bowlby phát triển nên, lý thuyết này đặt ra giả thiết rằng trẻ sơ sinh cần hình thành mối quan hệ gần gũi với ít nhất một người chăm sóc chính để đảm bảo sự sống còn và phát triển chức năng xã hội và cảm xúc lành mạnh.[1][2] Các khía cạnh quan trọng của lý thuyết gắn bó bao gồm việc quan sát thấy trẻ sơ sinh tìm kiếm sự gần gũi với những người gắn bó, đặc biệt là trong những tình huống căng thẳng.[2][3] Sự gắn bó an toàn được hình thành khi người chăm sóc nhạy cảm và phản ứng tích cực trong các tương tác xã hội, và luôn hiện diện, đặc biệt là trong độ tuổi từ sáu tháng đến hai tuổi. Khi trẻ lớn lên, chúng sử dụng những hình mẫu gắn bó này như một nền tảng an toàn để khám phá thế giới và tìm về sự an ủi.
Các tương tác với người chăm sóc (kể cả bảo mẫu) hình thành nên các mô hình gắn bó lẫn nhau, từ đó tạo ra các mô hình hoạt động nội bộ ảnh hưởng đến các mối quan hệ sẽ hình thành trong tương lai.[4] Lo lắng khi xa cách hoặc đau buồn sau khi mất đi một người gắn bó được coi là phản ứng bình thường và thích nghi đối với trẻ sơ sinh được gắn bó.[5] Nghiên cứu của nhà tâm lý học phát triển Mary Ainsworth trong những năm 1960 và 1970 đã mở rộng công trình của Bowlby, giới thiệu khái niệm về "cơ sở an toàn", tác động của khả năng phản ứng và sự nhạy cảm của người mẹ đối với sự đau khổ của trẻ sơ sinh và xác định các kiểu gắn bó ở trẻ sơ sinh gồm gắn bó an toàn, tránh né, lo lắng (sau này là một dạng của hình thức gắn bó lo âu) và không có tổ chức.[6][7] Vào những năm 1980, lý thuyết gắn bó đã được mở rộng sang các mối quan hệ của người lớn và sự gắn bó ở người lớn, khiến nó có thể áp dụng vượt ra ngoài thời thơ ấu.[8] Lý thuyết của Bowlby tích hợp các khái niệm từ sinh học tiến hóa, lý thuyết quan hệ đối tượng, lý thuyết hệ thống kiểm soát, thuyết hành vi và tâm lý học nhận thức và đã được diễn đạt, trình bày đầy đủ trong bộ ba tác phẩm của ông mang tên Sự gắn bó và mất mát (1969–82).[9] Thuyết gắn bó giải thích sự gắn bó về mặt cảm xúc trong các mối quan hệ của con người, đặc biệt là những mối quan hệ lâu dài. Thuyết này áp dụng cho cả mối quan hệ giữa bố mẹ với con cái, lẫn mối quan hệ yêu đương, gồm 4 kiểu: Gắn bó an toàn, gắn bó lo âu, gắn bó né tránh và gắn bó lo âu - né tránh.
Chú thích
- ^ Cassidy J (1999). "The Nature of a Child's Ties". Trong Cassidy J, Shaver PR (biên tập). Handbook of Attachment: Theory, Research and Clinical Applications. New York: Guilford Press. tr. 3–20. ISBN 1-57230-087-6.
- ^ a b Abrams, David B.; Turner, J. Rick; Baumann, Linda C.; Karel, Alyssa; Collins, Susan E.; Witkiewitz, Katie; Fulmer, Terry; Tanenbaum, Molly L.; Commissariat, Persis; Kupperman, Elyse; Baek, Rachel N.; Gonzalez, Jeffrey S.; Brandt, Nicole; Flurie, Rachel; Heaney, Jennifer; Kline, Christopher; Carroll, Linda; Upton, Jane; Buchain, Patrícia Cardoso; Vizzotto, Adriana Dias Barbosa; Martini de Oliveira, Alexandra; Ferraz Alves, Tania C. T.; Cordeiro, Quirino; Cohen, Lorenzo; Garcia, M. Kay; Marcano-Reik, Amy Jo; Ye, Siqin; Gidron, Yori; Gellman, Marc D.; Howren, M. Bryant; Harlapur, Manjunath; Shimbo, Daichi; Ohta, Keisuke; Yahagi, Naoya; Franzmann, Elizabeth; Singh, Abanish; Baumann, Linda C.; Karel, Alyssa; Johnson, Debra; Clarke, Benjamin L.; Johnson, Debra; Millstein, Rachel; Niven, Karen; Niven, Karen; Miles, Eleanor; Turner, J. Rick; Resnick, Barbara; Gidron, Yori; Lennon, Carter A.; DeMartini, Kelly S.; MacGregor, Kristin L.; Collins, Susan E.; Kirouac, Megan; Turner, J. Rick; Singh, Abanish; Gidron, Yori; Yamamoto, Yoshiharu; Nater, Urs M.; Nisly, Nicole; Johnson, Debra; Johnston, Derek; Zanstra, Ydwine; Johnston, Derek; Kim, Youngmee; Matheson, Della; McInroy, Brooke; France, Christopher; Fukudo, Shin; Tsuchiya, Emiko; Katayori, Yoko; Deschner, Martin; Anderson, Norman B.; Barrett, Chad; Lumley, Mark A.; Oberleitner, Lindsay; Bongard, Stephan; Ye, Siqin; Marcano-Reik, Amy Jo; Hurley, Seth; Hurley, Seth; Patino-Fernandez, Anna Maria; Phillips, Anna C.; Akechi, Tatsuo; Phillips, Anna C.; Marcano-Reik, Amy Jo; Brandt, Nicole; Flurie, Rachel; Aldred, Sarah; Lavoie, Kim; Harlapur, Manjunath; Shimbo, Daichi; Jansen, Kate L.; Fortenberry, Katherine T.; Clark, Molly S.; Millstein, Rachel; Okuyama, Toru; Whang, William; Al’Absi, Mustafa; Li, Bingshuo; Gidron, Yori; Turner, J. Rick; Pulgaron, Elizabeth R.; Wile, Diana; Baumann, Linda C.; Karel, Alyssa; Schroeder, Beth; Davis, Mary C.; Zautra, Alex; Stark, Shannon L.; Whang, William; Soto, Ana Victoria; Gidron, Yori; Wheeler, Anthony J.; DeBerard, Scott; Allen, Josh; Mitani, Akihisa; Mitani, Akihisa; Pulgaron, Elizabeth R.; Mitani, Akihisa; Carter, Jennifer; Whang, William; Schroeder, Beth; Hicks, Angela M.; Korbel, Carolyn; Baldwin, Austin S.; Spink, Kevin S.; Nickel, Darren; Richter, Michael; Wright, Rex A.; Thayer, Julian F.; Richter, Michael; Wright, Rex A.; Wiebe, Deborah J. (2013). "Attachment Theory". Encyclopedia of Behavioral Medicine. New York, NY: Springer New York. tr. 149–155. doi:10.1007/978-1-4419-1005-9_939. ISBN 978-1-4419-1004-2.
Bowlby (1969, 1988) described an attachment as an emotional bond that is characterized by the tendency to seek out and maintain proximity to a specific attachment figure, particularly during times of distress.
- ^ Brimhall, Andrew S.; Haralson, David M. (2017). "Bonds in Couple and Family Therapy". Encyclopedia of Couple and Family Therapy. Cham: Springer International Publishing. tr. 1–3. doi:10.1007/978-3-319-15877-8_513-1. ISBN 978-3-319-15877-8.
Bond is an emotional attachment between one or more individuals. To be considered an attachment bond, the relationship must have four defining characteristics: proximity maintenance, separation distress, safe haven, and secure base.
- ^ Bretherton I, Munholland KA (1999). "Internal Working Models in Attachment Relationships: A Construct Revisited". Trong Cassidy J, Shaver PR (biên tập). Handbook of Attachment:Theory, Research and Clinical Applications. New York: Guilford Press. tr. 89–114. ISBN 1-57230-087-6.
- ^ Prior & Glaser 2006, tr. 17.
- ^ Bernard, Kristin; Meade, Eb; Dozier, Mary (tháng 11 năm 2013). "Parental synchrony and nurturance as targets in an attachment based intervention: building upon Mary Ainsworth's insights about mother–infant interaction". Attachment & Human Development (bằng tiếng Anh). 15 (5–6): 507–523. doi:10.1080/14616734.2013.820920. ISSN 1461-6734. PMC 3855268. PMID 24299132.
- ^ Bretherton I (1992). "The Origins of Attachment Theory: John Bowlby and Mary Ainsworth". Developmental Psychology. 28 (5): 759–775. doi:10.1037/0012-1649.28.5.759.
- ^ Hazan C, Shaver P (tháng 3 năm 1987). "Romantic love conceptualized as an attachment process". Journal of Personality and Social Psychology. 52 (3): 511–24. doi:10.1037/0022-3514.52.3.511. PMID 3572722. S2CID 2280613.
- ^ Simpson JA (1999). "Attachment Theory in Modern Evolutionary Perspective". Trong Cassidy J, Shaver PR (biên tập). Handbook of Attachment:Theory, Research and Clinical Applications. New York: Guilford Press. tr. 115–40. ISBN 1-57230-087-6.
Tham khảo
- Bowlby, J (1953). Child Care and the Growth of Love. London: Penguin Books. ISBN 978-0-14-020271-7. Version of WHO publication Maternal Care and Mental Health published for sale to the general public.
{{Chú thích sách}}: Quản lý CS1: postscript (liên kết) - Bowlby, J (1971) [1969]. Attachment and Loss (Vol. 1: Attachment) (ấn bản thứ 1). London: Penguin Books. ISBN 978-0-14-021276-1.
- Bowlby, J (1979). The Making and Breaking of Affectional Bonds. London: Tavistock Publications. ISBN 978-0-422-76860-3.
- Bowlby, J (1982). Attachment and Loss (Vol. 1: Attachment) (ấn bản thứ 2). New York: Basic Books. ISBN 978-0-465-00543-7. LCCN 00266879. OCLC 11442968. NLM 8412414.
- Bowlby, J (1999) [1982]. Attachment. Attachment and Loss Vol. I (ấn bản thứ 2). New York: Basic Books. ISBN 0-465-00543-8. LCCN 00266879. OCLC 11442968. NLM 8412414.
- Craik, K (1967) [1943]. The Nature of Explanation. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-09445-0.
- Elliot AJ, Reis HT (tháng 8 năm 2003). "Attachment and exploration in adulthood". Journal of Personality and Social Psychology. 85 (2): 317–31. doi:10.1037/0022-3514.85.2.317. PMID 12916573.
- Holmes, J (1993). John Bowlby & Attachment Theory. Makers of modern psychotherapy. London: Routledge. ISBN 041507729X.
- Karen, R (1998). Becoming Attached: First Relationships and How They Shape Our Capacity to Love. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511501-5.
- Mercer, J (2006). Understanding Attachment: Parenting, child care, and emotional development. Westport, CT: Praeger Publishers. ISBN 978-0-275-98217-1. LCCN 2005019272. OCLC 61115448.
- Prior, V; Glaser, D (2006). Understanding Attachment and Attachment Disorders: Theory, Evidence and Practice. Child and Adolescent Mental Health, RCPRTU. London and Philadelphia: Jessica Kingsley Publishers. ISBN 978-1-84310-245-8.
- Tinbergen, N (1951). The Study of Instinct. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-857722-5.
- Schore, Allan N. (1994). Affect Regulation and the Origin of the Self: The Neurobiology of Emotional Development. Hillsdale, N.J.: L. Erlbaum Associates. ISBN 978-1-135-69392-3.
- Karen, Robert (tháng 2 năm 1990). "Becoming Attached". The Atlantic Monthly.