Trận Càn Thời

Trận Càn Thời
	Một phần của Xuân Thu
Thời gian	685 TCN
Địa điểm	Càn Thời (vùng đất phía tây Lâm Truy, nay thuộc huyện Hoàn Đài, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc)
Kết quả	Nước Tề giành chiến thắng, quân nước Lỗ bị đánh đuổi khỏi bờ cõi. Sau đó, quân Tề tiến đánh nước Lỗ, ép nước này phải giết Công tử Củ và giao nộp Quản Trọng
Tham chiến
Tề	Lỗ
Chỉ huy và lãnh đạo
Bào Thúc Nha	Lỗ Trang công; Công tử Củ
Lực lượng
Không rõ	Không rõ
Thương vong và tổn thất
Không rõ	Không rõ

Trận Càn Thời (乾時之戰) là cuộc chiến giữa hai nước Tề và Lỗ ở thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Bối cảnh

Mùa đông năm 686 TCN, Công Tôn Vô Tri nước Tề giết Tề Tương công rồi tự lập làm vua. Đại phu nước Tề là Quản Trọng cùng những người khác phò tá Công tử Củ tháo chạy sang nước Lỗ trong khi Đại phu Bào Thúc Nha phò tá Công tử Tiểu Bạch lánh sang nước Cử. Mùa xuân năm 685 TCN, Công Tôn Vô Tri bị Đại phu nước Tề là Ung Lâm giết chết. Ngay sau đó, Đại phu nước Tề là Cao Hề cùng các trọng thần mật sai sứ giả đến nước Cử để đón Công tử Tiểu Bạch về nước. Hay tin, Lỗ Trang công đích thân dẫn quân hộ tống Công tử Củ về nước giành ngôi, đồng thời lệnh cho Quản Trọng mang quân trấn giữ con đường độc đạo từ nước Cử sang nước Tề nhằm chặn đường Công tử Tiểu Bạch. Khi quân của Quản Trọng đụng độ với đội quân hộ tống Công tử Tiểu Bạch, Tiểu Bạch bị Quản Trọng bắn trúng vào đai móc áo. Ông liền giả chết, nhờ vậy mà lừa được đối phương để bí mật về nước Tề trước rồi lên ngôi vua, tức Tề Hoàn công. Lỗ Trang công hay tin thì đùng đùng nổi giận. Để giúp Công tử Củ giành lại ngôi báu, vào mùa thu năm đó, ông lại một lần nữa thân chinh dẫn quân tiến đánh nước Tề.

Diễn biến trận chiến

Hai bên quân Tề - Lỗ chạm trán nhau tại vùng Càn Thời, phía tây kinh đô Lâm Truy của nước Tề. Quân Tề lấy sức nhàn chống sức mỏi, đánh tan tác quân Lỗ. Lỗ Trang công phải bỏ cả chiến xa của mình, đổi sang một cỗ xe nhẹ để tháo chạy thoát thân. Người đánh xe của ông là Tần Tử và Xa hữu (võ sĩ hộ vệ bên phải) là Lương Tử đã cầm cờ hiệu của Lỗ Trang công đứng bên đường để dụ địch, kết quả là bị quân Tề bắt sống.^[1] Chẳng bao lâu sau, Đại phu nước Tề là Bào Thúc Nha dẫn quân áp sát biên giới nước Lỗ, gây áp lực ép nước Lỗ phải giết Công tử Củ và giao nộp Quản Trọng. Lỗ Trang công khiếp sợ, đành phải xuống tay giết chết Công tử Củ. Thiệu Hốt (thầy của Công tử Củ) nghe tin liền tự sát, còn Quản Trọng bị đóng gông giam giữ. Sau đó, Tề Hoàn công nghe theo kế sách của Bào Thúc Nha, giả vờ đòi giết kẻ thù để đón Quản Trọng về nước Tề, rồi lập tức cởi trói và giao phó toàn bộ triều chính cho ông.^[2]

Tham khảo

^ Tả Khâu Minh. "春秋左氏傳莊公九年" [Xuân Thu Tả Thị Truyện - năm thứ 9 đời Lỗ Trang công]. Tả Truyện 史记 (bằng tiếng Trung). 秋，師及齊師戰於乾時，我師敗績，公喪戎路，傳乘而歸。秦子，梁子，以公旗辟於下道，是以皆止， [Mùa thu, quân ta (quân nước Lỗ) giao chiến với quân nước Tề tại vùng Càn Thời. Quân ta bị bại trận thảm hại; Trang công phải bỏ lại cả chiếc nhung lộ (xe chiến lớn dùng trong trận mạc), đổi sang đi một cỗ xe nhẹ đời sau hộ tống mới có thể tháo chạy trở về. Tần Tử và Lương Tử đã mang cờ hiệu của Trang công né tránh sang con đường phụ hòng dụ địch, kết quả là cả hai người đều bị quân Tề bắt giữ.]
^ Tả Khâu Minh. "春秋左氏傳莊公九年" [Xuân Thu Tả Thị Truyện - năm thứ 9 đời Lỗ Trang công]. Tả Truyện 史记 (bằng tiếng Trung). 鮑叔帥師來言曰，子糾，親也，請君討之，管召，讎也，請受而甘心焉，乃殺子糾於生竇，召忽死之，管仲請囚，鮑叔受之，及堂阜而稅之，歸而以告曰，管夷吾治於高傒，使相可也，公從之。 [Bào Thúc Nha thống lĩnh quân Tề tiến đến bờ cõi nước Lỗ, truyền lời rằng: "Công tử Củ là cốt nhục thân thích của quân vương nước tôi, xin nhà vua tự ra tay định tội. Còn Quản Trọng và Thiệu Hốt là kẻ thù không đội trời chung, xin hãy giao nộp bọn họ để quân vương tôi được thỏa lòng rửa hận". Nước Lỗ bèn giết Công tử Củ ở vùng Sinh Đậu. Thiệu Hốt thà chết theo chủ, còn Quản Trọng thì xin chịu bị đóng gông giam giữ. Bào Thúc Nha tiếp nhận Quản Trọng, vừa đi đến đất Đường Phụ thì lập tức cởi trói và tháo bỏ xiềng xích cho ông. Khi về đến triều đình, Bào Thúc Nha tâu với Tề Hoàn công rằng: "Quản Di Ngô (tức Quản Trọng) có tài trị quốc còn vượt trội hơn cả Cao Hề, để ông ta làm Tể tướng là định quốc an bang". Hoàn công nghe theo.]

[1] Tả Khâu Minh. "春秋左氏傳莊公九年" [Xuân Thu Tả Thị Truyện - năm thứ 9 đời Lỗ Trang công]. Tả Truyện 史记 (bằng tiếng Trung). 秋，師及齊師戰於乾時，我師敗績，公喪戎路，傳乘而歸。秦子，梁子，以公旗辟於下道，是以皆止， [Mùa thu, quân ta (quân nước Lỗ) giao chiến với quân nước Tề tại vùng Càn Thời. Quân ta bị bại trận thảm hại; Trang công phải bỏ lại cả chiếc nhung lộ (xe chiến lớn dùng trong trận mạc), đổi sang đi một cỗ xe nhẹ đời sau hộ tống mới có thể tháo chạy trở về. Tần Tử và Lương Tử đã mang cờ hiệu của Trang công né tránh sang con đường phụ hòng dụ địch, kết quả là cả hai người đều bị quân Tề bắt giữ.]

[2] Tả Khâu Minh. "春秋左氏傳莊公九年" [Xuân Thu Tả Thị Truyện - năm thứ 9 đời Lỗ Trang công]. Tả Truyện 史记 (bằng tiếng Trung). 鮑叔帥師來言曰，子糾，親也，請君討之，管召，讎也，請受而甘心焉，乃殺子糾於生竇，召忽死之，管仲請囚，鮑叔受之，及堂阜而稅之，歸而以告曰，管夷吾治於高傒，使相可也，公從之。 [Bào Thúc Nha thống lĩnh quân Tề tiến đến bờ cõi nước Lỗ, truyền lời rằng: "Công tử Củ là cốt nhục thân thích của quân vương nước tôi, xin nhà vua tự ra tay định tội. Còn Quản Trọng và Thiệu Hốt là kẻ thù không đội trời chung, xin hãy giao nộp bọn họ để quân vương tôi được thỏa lòng rửa hận". Nước Lỗ bèn giết Công tử Củ ở vùng Sinh Đậu. Thiệu Hốt thà chết theo chủ, còn Quản Trọng thì xin chịu bị đóng gông giam giữ. Bào Thúc Nha tiếp nhận Quản Trọng, vừa đi đến đất Đường Phụ thì lập tức cởi trói và tháo bỏ xiềng xích cho ông. Khi về đến triều đình, Bào Thúc Nha tâu với Tề Hoàn công rằng: "Quản Di Ngô (tức Quản Trọng) có tài trị quốc còn vượt trội hơn cả Cao Hề, để ông ta làm Tể tướng là định quốc an bang". Hoàn công nghe theo.]

[1]

[2]