Cảnh sát biển
.jpg){kind=link}
Cảnh sát biển (hay tuần duyên, tiếng Anh: coast guard) là một tổ chức an ninh hàng hải chuyên trách của một quốc gia. Thuật ngữ này bao hàm phạm vi trách nhiệm rất rộng ở từng quốc gia khác nhau: từ một lực lượng quân sự được trang bị vũ khí hạng nặng đảm nhiệm chức năng hải quan và an ninh, cho đến một tổ chức tình nguyện chuyên phụ trách tìm kiếm và cứu nạn mà không có thẩm quyền thực thi pháp luật. Ở hầu hết các quốc gia, chức năng của một lực lượng cảnh sát biển điển hình phân biệt rõ ràng với chức năng của hải quân (một quân chủng) và cảnh sát đường thủy (một cơ quan thực thi luật pháp), dù ở một số nơi họ vẫn có những điểm tương đồng với cả hai lực lượng này.
Lịch sử
Vương quốc Anh
Tổ chức tiền thân của lực lượng Cảnh sát biển Hoàng gia Anh (HM Coastguard) hiện đại được thành lập vào năm 1809 với tên gọi Waterguard, một bộ phận trực thuộc cơ quan Hải quan Hoàng gia Anh với nhiệm vụ ban đầu là phòng chống buôn lậu. Vào thời điểm đó, do mức thuế của Anh đánh rất cao vào các loại rượu mạnh như rượu brandy, cũng như thuốc lá và các mặt hàng xa xỉ khác, việc buôn lậu các mặt hàng này từ Pháp, Bỉ và Hà Lan trở thành hoạt động mang lại lợi nhuận lớn cho tội phạm. Các thùng rượu brandy cùng hàng cấm được lén đưa từ tàu lên bãi biển Anh vào ban đêm bằng thuyền nhỏ rồi đem bán kiếm lời, tương tự như mô tả sau này trong loạt sách Doctor Syn của Russell Thorndike. Bên cạnh đó, Cảnh sát biển cũng chịu trách nhiệm hỗ trợ các vụ đắm tàu.
Mỗi trạm Waterguard đều được trang bị một khẩu súng cối Manby do Đại úy George William Manby phát triển vào năm 1808. Khẩu súng cối này bắn một quả đạn mang theo dây nối từ bờ biển ra con tàu bị nạn và được ứng dụng trong nhiều năm. Đây chính là khởi nguồn cho vai trò cứu sinh của lực lượng Cảnh sát biển. Năm 1821, một ủy ban điều tra đã kiến nghị chuyển giao trách nhiệm Lực lượng Bảo vệ Đường thủy cho Ủy ban Hải quan. Bộ Tài chính đã đồng ý và (trong bản ghi nhớ ngày 16 tháng 1 năm 1845) chỉ thị hợp nhất các lực lượng, bao gồm Lực lượng Bảo vệ Đường thủy, các tàu tuần tra cùng sĩ quan cưỡi ngựa, đặt dưới sự quản lý của Ủy ban Hải quan và gọi chung là "Coastguard" (Cảnh sát biển). Đến năm 1845, Cảnh sát biển chính thức chuyển sang thuộc quyền quản lý của Bộ Hải quân.[1]
Năm 1829, bộ hướng dẫn đầu tiên của Cảnh sát biển Anh được xuất bản, quy định các vấn đề kỷ luật và chỉ thị thực thi nhiệm vụ phòng ngừa. Hướng dẫn này nhấn mạnh, khi có tàu đắm, Cảnh sát biển có trách nhiệm triển khai mọi biện pháp khả thi để cứu người, tiếp quản con tàu và bảo vệ tài sản.[2]
Hoa Kỳ
Tại Hoa Kỳ, Cảnh sát biển Hoa Kỳ được thành lập vào năm 1915 thông qua sự hợp nhất hai cơ quan liên bang. Cơ quan thứ nhất là Lực lượng Tàu tuần tra Thu thuế Hoa Kỳ (thành lập năm 1790, đến năm 1894 có tên gọi là Lực lượng Thủy quân Thu thuế Hoa Kỳ), đảm nhận nhiệm vụ thực thi pháp luật hải quan hàng hải đồng thời hỗ trợ cho Hải quân Hoa Kỳ trong thời chiến. Cơ quan thứ hai là Lực lượng Cứu hộ Hoa Kỳ (thành lập năm 1848), bao gồm các đội cứu hộ đồn trú tại các trạm dọc Bờ Đông Hoa Kỳ. Về sau, Cảnh sát biển tiếp tục sáp nhập Lực lượng Đăng kiểm Hàng hải Hoa Kỳ vào năm 1939 và tiếp nhận các chức năng của Cục Hàng hải và Kiểm định Tàu hơi nước qua hai giai đoạn vào các năm 1942 và 1946.
Vai trò
Tùy theo quốc gia, các trách nhiệm giao cho lực lượng cảnh sát biển có thể bao gồm:
- Tìm kiếm và cứu nạn,
- Thực thi luật hàng hải,
- Đảm bảo an toàn hàng hải cho tàu thuyền,
- Bảo trì hệ thống báo hiệu hàng hải, và
- Kiểm soát biên giới.
Trong thời chiến, một số tổ chức cảnh sát biển quốc gia còn đóng vai trò như lực lượng dự bị hải quân, tham gia phòng thủ cảng biển, đảm bảo an ninh cảng, hoạt động phản tình báo hải quân và tuần tra duyên hải.
Tùy thuộc vào thẩm quyền tài phán, lực lượng cảnh sát biển có thể là một quân chủng thuộc lực lượng vũ trang, một cơ quan thực thi pháp luật, hoặc một tổ chức tìm kiếm cứu nạn dân sự. Ví dụ, Cảnh sát biển Hoa Kỳ là một quân chủng quân sự chuyên biệt có thẩm quyền thực thi pháp luật; trong khi Cảnh sát biển Hoàng gia Anh (HMCG) thuộc Vương quốc Anh là một tổ chức dân sự với nhiệm vụ cốt lõi là tìm kiếm và cứu nạn.[3] Hầu hết các lực lượng cảnh sát biển đều vận hành tàu tuần tra cùng máy bay (gồm trực thăng và thủy phi cơ) thuộc sở hữu hoặc đi thuê để thực hiện nhiệm vụ.
Một số lực lượng, chẳng hạn như Cảnh sát biển Ireland, chỉ có thẩm quyền thực thi pháp luật tương đối hạn chế, chủ yếu trong việc kiểm tra an toàn hàng hải đối với các tàu cập cảng thuộc phạm vi quản lý.[4] Trong trường hợp cảnh sát biển giữ vai trò điều phối thay vì trực tiếp cứu hộ, các phương tiện thuyền cứu sinh thường do các tổ chức tình nguyện dân sự đảm nhiệm (như Tổ chức Thuyền cứu sinh Quốc gia Hoàng gia Anh tại Vương quốc Anh và Ireland); còn máy bay cứu hộ có thể do lực lượng vũ trang hỗ trợ (như các phi đội trực thăng Sea King cứu hộ từng được Không quân Hoàng gia và Hải quân Hoàng gia Anh vận hành bên cạnh các trực thăng của HMCG).
Dải màu nhận diện
Từ năm 1964, bắt đầu với Cảnh sát biển Hoa Kỳ, nhiều lực lượng cảnh sát biển trên thế giới đã áp dụng các phối màu sơn có độ nhận diện cao nhằm phân biệt tàu của cảnh sát biển với tàu chiến hải quân. Điểm đặc trưng phổ biến là "dải màu nhận diện" (racing stripe) có độ tương phản mạnh sơn ở hai bên thân tàu. Dù chưa có hiệp định quốc tế chính thức quy định chuẩn hóa dải màu này, thống kê trong ấn bản 2009/2010 của cuốn Jane's Fighting Ships cho thấy đã có 61 quốc gia ứng dụng kiểu dải màu nhận diện này cho các tàu tuần tra duyên hải và cứu hộ của họ.
Tham khảo
- ^ "The History of H M Coastguard".
- ^ "Coastguard History (1992 Memorandum)". National Archives. 1992.
- ^ "MCA – About us". Mcga.gov.uk. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2012.
- ^ Library, Department of Transport. Aviation. Aer Lingus Affairs (ngày 25 tháng 10 năm 2001). "Department of Transport: General Coast Guard Information". Transport.ie. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2012.