Hòa Xá
|
Hòa Xá
|
|||
|---|---|---|---|
| Xã | |||
 Đền Bách Linh thờ vua Đinh Tiên Hoàng | |||
| Hành chính | |||
| Quốc gia |  Việt Nam | ||
| Vùng | Đồng bằng sông Hồng | ||
| Thành phố | Hà Nội | ||
| Trụ sở UBND | Thôn Đặng Giang[1] | ||
| Địa lý | |||
| Tọa độ: 20°40′19″B 105°46′42″Đ / 20,671928437961°B 105,77842894226°Đ | |||
| |||
| Diện tích | 40,42 km² | ||
| Dân số (2025) | |||
| Tổng cộng | 69.428 người | ||
| Mật độ | 1.717 người/km² | ||
| Khác | |||
| Mã hành chính | 10402[2] | ||
| Website | hoaxa | ||
Bản mẫu:Thông tin đơn vị hành chính Việt Nam/cat
Hòa Xá là một xã thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.
Địa lý
Xã Hòa Xá có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Ứng Hòa
- Phía tây giáp xã Mỹ Đức và xã Hương Sơn với ranh giới tự nhiên là sông Đáy
- Phía nam giáp phường Nguyễn Úy thuộc tỉnh Ninh Bình
- Phía bắc giáp xã Hồng Sơn (với ranh giới tự nhiên là sông Đáy) và xã Vân Đình.[3][4]
Xã Hòa Xá có diện tích tự nhiên là 40,42 km2, quy mô dân số năm 2025 là 69.428 người và mật độ dân số đạt 1.717 người/km2.[5][6]
Hòa Xá là quê hương của phong trào chiếc gậy Trường Sơn đã được đi vào trong lời bài hát của nhạc sĩ Phạm Tuyên được sáng tác khi ông tới thăm nơi này trong những năm miền bắc hừng hực khí thế kháng chiến, đây cũng là nơi Đại tướng Văn Tiến Dũng ở thời kì trước cách mạng nương nhờ và hoạt động dưới vỏ bọc một nhà sư.
Lịch sử
Trước năm 1976
Giai đoạn 1976 – nay
Sau ngày 2 tháng 7 năm 1976, 8 xã: Đội Bình, Hòa Nam, Hòa Phú, Hòa Xá, Hồng Quang, Lưu Hoàng, Phù Lưu và Vạn Thái thuộc huyện Ứng Hòa của tỉnh Hà Sơn Bình.
Ngày 12 tháng 8 năm 1991, chia tỉnh Hà Sơn Bình thành 2 tỉnh, lấy tên là tỉnh Hòa Bình và tỉnh Hà Tây. Khi đó, 8 xã: Đội Bình, Hòa Nam, Hòa Phú, Hòa Xá, Hồng Quang, Lưu Hoàng, Phù Lưu và Vạn Thái thuộc huyện Ứng Hòa của tỉnh Hà Tây.[7]
Ngày 29 tháng 5 năm 2008, hợp nhất tỉnh Hà Tây vào thành phố Hà Nội. Khi đó, 8 xã: Đội Bình, Hòa Nam, Hòa Phú, Hòa Xá, Hồng Quang, Lưu Hoàng, Phù Lưu và Vạn Thái thuộc huyện Ứng Hòa của thành phố Hà Nội.[8]
Ngày 14 tháng 11 năm 2024:
- Thành lập xã Thái Hòa trên cơ sở nhập xã Hòa Xá, xã Vạn Thái và xã Hòa Nam.
- Thành lập xã Bình Lưu Quang trên cơ sở nhập xã Lưu Hoàng, xã Hồng Quang và xã Đội Bình.[9]
Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
- Kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước.[10]
- Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hòa Phú và xã Thái Hòa, xã Bình Lưu Quang, xã Phù Lưu (huyện Ứng Hòa) thành xã mới có tên gọi là xã Hòa Xá.[11]
- Sau khi sắp xếp, xã Hòa Xá được chia thành 29 thôn.[12][13][14]
Ngày 25 tháng 6 năm 2026, thành lập 10 thôn mới: Thái Hòa, Đinh Xuyên, Dư Xá, Đặng Giang, Phù Lưu, Lưu Hoàng, Bài Lâm, Hữu Vĩnh, Đội Bình và Xuân Quang.[15][16][17]
Hành chính
Xã Hòa Xá được chia thành 12 thôn: Bài Lâm, Dư Xá, Đặng Giang, Đinh Xuyên, Đội Bình, Hữu Vĩnh, Lưu Hoàng, Nội Xá, Phù Lưu, Thái Bình, Thái Hòa và Xuân Quang.[16][17]
| Danh sách các thôn thuộc xã Hòa Xá[16][17] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||
Di tích lịch sử văn hóa
Đình Hòa Xá
Đình Hòa Xá được xây dựng ở khu vực trung tâm của làng Hòa Xá, trông theo hướng nam. Đình làng Hòa Xá thờ vị thần Thành hoàng làng là Nguyễn Đức Chính, vị tướng thời vua Đinh Tiên Hoàng có công giúp nước dẹp loạn 12 sứ quân góp phần vào sự nghiệp thống nhất đất nước. Ông đã được Đinh Tiên Hoàng phong làm tả đạo Tướng quân, sau đó gia phong làm Phổ đức Uy chính Thượng Đẳng Thần.[19]
Trong thần phả ghi rằng: Một hôm vua Đinh Tiên Hoàng dẫn quân đến vùng ông ở, biết uy danh của ông, liền gọi ông đến và phong làm Tả đạo Tướng quân, chỉ huy một đạo quân. Đạo quân của Nguyễn Đức Chính là một lực lượng nhỏ hùng binh, dưới sự chỉ huy của Đinh Bộ Lĩnh đóng góp nhiều công trạng trong cuộc dẹp loạn giúp vua thống nhất giang sơn, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt.
Đền Bách Linh
Đền Bách Linh là một ngôi đền cổ nằm ở thôn Dư Xá Thượng, xã Hòa Xá. Đền Bách Linh là nơi thờ 100 vị thần của 47 xã thuộc huyện Hoài An, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Hạ trước đây.[20] Tên của các vị thần được ghi trong bia đá cổ hiện lưu giữ tại đền. Trong số 100 vị thần thì 4 vị là có tượng thờ: Đinh Tiên Hoàng Đế, Thái Đường hoàng đế, Hữu Nghi Tu hoàng đế, Nội Nghi Nhị Vị quốc vương, những vị thần còn lại không có tượng và chỉ được thờ bài vị trong đền.[21]
Theo các cụ cao niên thôn Dư Xá Thượng kể thì xưa kia Đinh Tiên Hoàng xuất quân từ Hoa Lư (Ninh Bình) đi qua các địa danh: chợ Vài, Ải, An Phú,... rồi mới ra tới Dư Xá Thượng tuyển quân trước khi đánh dẹp các sứ quân Đỗ Cảnh Thạc và Nguyễn Siêu. Khi tới thôn Dư Xá Thượng Vua đóng quân tại vị trí đền Bách Linh ngày nay và cho xây dựng đền. Mỗi năm tại ngôi đền này Vua đều tổ chức cầu mưa giúp dân làng chống hạn.
Dư Xá Thượng được nhiều người biết đến là vùng đất nổi danh về võ với võ phái Thiên Môn Đạo. Nơi đây còn để lại nhiều dấu tích vua Đinh Bộ Lĩnh luyện quân và ngôi đền Bách Linh ghi tên tuổi của tổ sư môn phái Thiên Môn Đạo. Nền tảng võ học của Thiên Môn Đạo khác biệt hoàn toàn với võ Tây Sơn Bình Định. Những bí kíp của nó có từ thời Đinh Bộ Lĩnh, lưu truyền trong dân gian và được dòng họ Nguyễn Khắc ở Dư Xá Thượng, xã Hoà Nam, Ứng Hoà, Hà Nội bảo lưu cho đến tận ngày nay.[22]
Đền Không Thần
Đền Không Thần hay đình làng Ngoại Hoàng thờ Cao Quang Vương, vị tướng nhà Đinh có công giúp Vua dẹp loạn 12 sứ quân, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt. Thời 12 sứ quân, Một đồn binh của Đinh Bộ Lĩnh đã đóng tại Kẻ Hóp (Ngoại Hoàng). Sau khi tướng lĩnh hy sinh người dân làng Ngoại Hoàng đã thờ ông là Thành Hoàng làng.
Chú thích
- ^ "Thông báo số 729/TB-UBND ngày 25 tháng 6 năm 2025 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về địa điểm trụ sở làm việc của 126 phường, xã sau sắp xếp thuộc phạm vi quản lý của thành phố Hà Nội" (PDF). Cổng Thông tin điện tử Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 15 tháng 6 năm 2026. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2026.
- ^ "Quyết định số 19/2025/QĐ-TTg ngày 30 tháng 6 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc Ban hành Bảng danh mục và mã số các đơn vị hành chính Việt Nam" (PDF). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 15 tháng 6 năm 2026. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2026.
- ^ Viện nghiên cứu Phát triển kinh tế – xã hội Hà Nội (ngày 2 tháng 7 năm 2025). "Xã Hòa Xá: Những thông tin chi tiết sau sắp xếp". Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền hình Hà Nội. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 7 năm 2026. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2026.
- ^ Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền hình Hà Nội (ngày 8 tháng 7 năm 2025). "Xã Hòa Xá: Tất cả thông tin chỉ dẫn bạn cần biết". Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 7 năm 2026. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2026.
- ^ Mai Hữu (ngày 5 tháng 4 năm 2026). "Hà Nội: Chi tiết phương án tổng thể sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã". Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 7 năm 2026. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2026.
- ^ Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ về việc cung cấp thông tin danh mục dự kiến đơn vị hành chính cấp xã mới.
- ^ Nghị quyết ngày 12 tháng 8 năm 1991 của Quốc hội khóa VIII, Kỳ họp thứ 9 về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
- ^ Nghị quyết số 15/2008/QH12 ngày 29 tháng 5 năm 2008 của Quốc hội khóa XII, Kỳ họp thứ 3 về việc điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Hà Nội và một số tỉnh có liên quan.
- ^ "Nghị quyết số 1286/NQ-UBTVQH15 ngày 14 tháng 11 năm 2024 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hà Nội giai đoạn 2023 – 2025" (PDF). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 25 tháng 7 năm 2026. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2026.
- ^ "Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025 của Quốc hội khóa XV, Kỳ họp thứ 9 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" (PDF). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 13 tháng 6 năm 2026. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2026.
- ^ "Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hà Nội năm 2025" (PDF). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 30 tháng 6 năm 2026. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2026.
- ^ 4 thôn: An Phú, Dư Xá Hạ, Đặng Giang và Quán Xá của xã Hòa Phú cũ; 9 thôn: Dư Xá Thượng, Đinh Xuyên, Nam Dương (trước thuộc xã Hòa Nam), An Hòa, Nhân Hòa, Thái Hòa, Trung Hòa (trước thuộc xã Hòa Xá), Nội Xá và Thái Bình (trước thuộc Vạn Thái) của xã Thái Hòa cũ; 14 thôn: Kim Châm, Ngoại Độ, Thọ Vực, Triều Khê, Triều Khúc, Xuân Quang (trước thuộc xã Đội Bình), Bài Lâm Hạ, Bài Lâm Thượng, Hữu Vĩnh, Phú Dư (trước thuộc xã Hồng Quang), Cáp Hoàng, Ngoại Hoàng, Nội Lưu và Thanh Bồ (trước thuộc xã Lưu Hoàng) của xã Bình Lưu Quang cũ; 2 thôn: Phù Lưu Hạ và Phù Lưu Thượng của xã Phù Lưu cũ.
- ^ "Thông tư số 10/2022/TT-BTNMT ngày 29 tháng 9 năm 2022 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc Ban hành Danh mục địa danh dân cư, sơn văn, thủy văn, kinh tế – xã hội phục vụ công tác thành lập bản đồ thành phố Hà Nội" (PDF). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 30 tháng 6 năm 2026. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2026.
- ^ Quang Vinh (ngày 24 tháng 2 năm 2026). "Ủy ban bầu cử xã Hòa Xá công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân xã Hòa Xá khóa II, nhiệm kỳ 2026 – 2031 tại 6 đơn vị bầu cử trên địa bàn xã". Trang Thông tin điện tử xã Hòa Xá – thành phố Hà Nội. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2026. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2026.
- ^ 1. Sắp xếp 04 thôn Nhân Hòa, Thái Hòa, Trung Hòa, An Hòa thành 01 thôn, lấy tên gọi là Thái Hòa; 2. Sắp xếp 02 thôn Nam Dương, Đinh Xuyên thành 01 thôn, lấy tên gọi là Đinh Xuyên; 3. Sắp xếp 03 thôn Dư Xá Thượng, Dư Xá Hạ, Quán Xá thành 01 thôn, lấy tên gọi là Dư Xá; 4. Sắp xếp 02 thôn Đặng Giang, An Phú thành 01 thôn, lấy tên gọi là Đặng Giang; 5. Sắp xếp 02 thôn Phù Lưu Thượng, Phù Lưu Hạ thành 01 thôn, lấy tên gọi là Phù Lưu; 6. Sắp xếp 04 thôn Nội Lưu, Cáp Hoàng, Ngoại Hoàng, Thanh Bồ thành 01 thôn, lấy tên gọi là Lưu Hoàng; 7. Sắp xếp 02 thôn Bài Lâm Thượng, Bài Lâm Hạ thành 01 thôn, lấy tên gọi là Bài Lâm; 8. Sắp xếp 02 thôn Hữu Vĩnh, Phú Dư thành 01 thôn, lấy tên gọi là Hữu Vĩnh; 9. Sắp xếp 04 thôn Triều Khúc, Kim Châm, Triều Khê, Ngoại Độ thành 01 thôn, lấy tên gọi là Đội Bình; 10. Sắp xếp 02 thôn Thọ Vực và Xuân Quang thành 01 thôn, lấy tên gọi là Xuân Quang; 11. Giữ nguyên gồm 02 thôn: Thái Bình và Nội Xá.
- ^ a ă â "Đề án số 7/ĐA-UBND ngày 19 tháng 6 năm 2026 của Ủy ban nhân dân xã Hòa Xá về việc sắp xếp thôn trên địa bàn xã Hòa Xá, thành phố Hà Nội" (PDF). Trang Thông tin điện tử xã Hòa Xá – thành phố Hà Nội. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 1 tháng 8 năm 2026. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2026.
- ^ a ă â Đình Trung (ngày 25 tháng 6 năm 2026). "Hội đồng nhân dân xã Hòa Xá thông qua Nghị quyết sắp xếp thôn, tạo nền tảng kiện toàn tổ chức ở cơ sở". Trang Thông tin điện tử Đảng bộ thành phố Hà Nội. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 8 năm 2026. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2026.
- ^ Huy Nguyện (ngày 9 tháng 6 năm 2026). "Hòa Xá sáp nhập thôn: Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý, giữ gìn giá trị truyền thống". Trang Thông tin điện tử xã Hòa Xá – thành phố Hà Nội. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 8 năm 2026. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2026.
- ^ "Đình Hòa Xá, Di tích kiến trúc nghệ thuật – Thờ Nhân thần". Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 5 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2018.
- ^ Theo địa chí Hà Tây, Đặng Văn Tu, năm 1995 - Sở Văn hóa Thông tin Hà Tây, trang 07 thì Huyện Hoài An tương đương với miền nam huyện Ứng Hòa và một phần huyện Mỹ Đức ngày nay
- ^ = 227466 Cây đa ba gốc chứa những lời nguyền[liên kết hỏng]
- ^ ""Lóa mắt" tuyệt kỹ khinh công của võ Việt Thiên Môn Đạo". Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2015.
