Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Yên Thắng (phường)

Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:Navbar/configuration' not found.Bản mẫu:Thông tin đơn vị hành chính Việt Nam/cat Bản mẫu:Other Yên Thắng là một phường thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý

Phường Yên Thắng có vị trí địa lý:

Phường Yên Thắng có diện tích 29,95 km², dân số năm 2024 là 28.405 người,[2] mật độ dân số đạt 948 người/km².

Phường này nằm trên Quốc lộ 1, 12B, Đường cao tốc Bắc – Nam, Đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng, và cũng là nơi có sông Vạc, sông Bến Đang chảy qua.

Chợ Tu thuộc Phố Tu, phường Yên Thắng là một trong những chợ quê nổi tiếng ở tỉnh Ninh Bình.

Địa hình

  • Yên Thắng chủ yếu là đồng bằng, có một vài núi thấp thuộc dãy Tam Điệp.
  • Hồ Yên Thắng thuộc phường Yên Thắng cùng với hồ Đồng Thái và hồ Yên Quang là những hồ nước tự nhiên lớn nhất tỉnh Ninh Bình. Tại đây đã xây dựng sân golf Hoàng Gia.

Hành chính

Phường Yên Thắng được chia thành 12 tổ dân phố: Lam Sơn, Tịch Trân, Đồng Nhân, Đàm Khánh, Mai Sơn, Lý Nhân, Quảng Bình, Mơ, Hồ Yên Thắng, Trà Tu, Trại Sối, Vân Du.

Lịch sử

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH[3] về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết[4] về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Phủ Thủ tướng ban hành Quyết định số 617-VP18[5] về việc sáp nhập thôn Lam Sơn của xã Yên Hòa vào xã Khánh Thượng.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP[6] về việc thành lập huyện Tam Điệp thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Yên Mô và một phần của huyện Yên Khánh.

Ngày 14 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 196-HĐBT[7] về việc sáp nhập các thôn Mai Thôn, Bình Sơn của xã Yên Bình vào xã Khánh Thượng.

Ngày 17 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 200-HĐBT[8] về việc:

  • Thành lập thị xã Tam Điệp thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.
  • Thành lập các phường Bắc Sơn, Nam Sơn, Trung Sơn và các xã Đông Sơn, Quang Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ tách một phần diện tích và nhân khẩu của thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn thuộc huyện Tam Điệp.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết[9] về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 4 tháng 7 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 59-CP[10] về việc:

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết[11] về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 4 tháng 8 năm 2000, Chính phủ ban hành Nghị định số 29/2000/NĐ-CP[12] về việc thành lập xã Mai Sơn trên cơ sở 452,8 ha diện tích tự nhiên và 5.211 nhân khẩu của xã Khánh Thượng.

Ngày 9 tháng 4 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 62/2007/NĐ-CP[13] về việc thành lập phường Tân Bình thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ sở điều chỉnh 751,80 ha diện tích tự nhiên và 5.205 người của xã Yên Bình.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Yên Bình còn lại 458,78 ha diện tích tự nhiên và 4.213 nhân khẩu.

Ngày 10 tháng 4 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 904/NQ-UBTVQH13[14] về việc thành lập thành phố Tam Điệp thuộc tỉnh Ninh Bình.

Ngày 10 tháng 12 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1318/NQ-UBTVQH15[15] về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 4,33 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 4.719 người của xã Mai Sơn thuộc huyện Yên Mô vào xã Khánh Thượng.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15[16] về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

  • Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15[17] về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
  • Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15[1] về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025. Theo đó, thành lập phường Yên Thắng thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Yên Bình (thành phố Tam Điệp), xã Khánh Thượng và xã Yên Thắng (huyện Yên Mô).

Văn hóa

Đền Vua Lê

Yên Thắng cũng có đền Vua Lê Đại Hành, tương truyền nơi đây xưa có thành Thiên Phúc do Lê Hoàn xây dựng và khi Ngô Nhật Khánh đưa Chiêm Thành tấn công thành này đã bị bão dìm chết ở cửa biển Thần Phù, gần khu vực này. Đây cũng là xã được công nhận Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:Ngày chuẩn' not found. ở Ninh Bình.

Hồ Yên Thắng

 
Một góc hồ Yên Thắng

Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Module:Format link' not found. Hồ Yên Thắng nằm chạy dài dưới chân đồi thuộc 2 phường: Yên Thắng, Trung Sơn và xã Đồng Thái với diện tích mặt nước 180 ha và 240 ha đồi cây xung quanh, tạo nên một cảnh quan thiên nhiên hài hòa, môi trường sinh thái trong lành.

Đền Núi Hầu

Đền Núi Hầu (Yên Thắng, Yên Mô) thờ thần Cao Sơn trấn trạch vùng núi phía tây Hoa Lư tứ trấn ở Ninh Bình. Thần Cao Sơn nguyên là Lạc tướng Vũ Lâm, cai quản vùng núi Vũ Lâm phía tây Ninh Bình. Đền thờ chính của thần ở huyện Phụng Hóa, nay là đền Láo ở xã Thanh Sơn.[18] Vị thần này có công phù trợ quân Lê Tương Dực diệt được Uy Mục nên được dân làng Kim Liên rước về thờ trấn phía Nam kinh thành Thăng Long. Ở Ninh Bình, thần Cao Sơn được thờ ở nhiều di tích thuộc vùng núi Nho Quan – Tam Điệp và là vị thần trấn trạch phía tây Hoa Lư tứ trấn.

Đền Núi Hầu hiện còn giữ được 5 sắc phong, trong đó có một sắc phong thời Tây Sơn, đời Cảnh Thịnh năm thứ tư (1796). Nội dung sắc phong có lời tôn vinh vị thần được thờ tại đền là Cao Sơn Đại Vương. Năm Mậu Thân (1789) Vua Quang Trung tiến quân ra Bắc đóng hành doanh ở phòng tuyến Tam Điệp trước khi tiến quân ra Thăng Long đã cầu thần Cao Sơn âm phù diệt giặc. Sau chiến thắng giặc Mãn Thanh, năm Quang Trung thứ Hai có phong duệ hiệu của thần: Cao Sơn, Linh cảm, Diên Huống, Gia Khánh, Phương Du, Hồng Liệt, Anh Thanh Đại Vương.

Theo như thần phả các đền thờ Cao Sơn ở Ninh Bình thì Cao Sơn đại vương là Lạc tướng Vũ Lâm (tức vùng núi phía tây Ninh Bình ngày nay nên còn được gọi là vị thần tây trấn Hoa Lư tứ trấn), khi vâng mệnh vua Hùng đi tuần từ vùng Nam Lĩnh đến vùng Thiên Dưỡng, đã tìm ra một loài cây thân có bột dùng làm bánh thay bột gạo, lấy tên mình đặt tên cho cây là Quang lang (dân địa phương vẫn gọi là cây quang lang hay cây búng báng). Thần đã dạy bảo và giúp đỡ người dân làm ăn sinh sống đồng thời bảo vệ khỏi các thế lực phá hoại vì vậy đã được nhân dân lập nhiều đền thờ.[19]

Danh sách di tích

  • Chùa Xóm 4 (Hàm Long tự) ở Xóm 4 thờ Phật
  • Chùa Quân Trê (Bảo Đồng tự) ở Xóm Vân Du Hạ thờ   Phật
  • Chùa Núi Hầu ở Thôn Bình Hào thờ Phật
  • Chùa Tháp Sơn ở Thôn Quảng Thượng thờ   Phật
  • Chùa Hào Khê ở Thôn Quảng Hạ thờ   Phật
  • Chùa Khai Khẩn ở Thôn Khai Khẩn thờ Phật
  • Đình làng Vân Du Hạ ở Vân Du Hạ thờ Thành hoàng làng
  • Đình làng Vân Du Thượng ở Thôn Vân Du Thượng thờ Thành hoàng làng
  • Đền núi Ngự Hầu ở Thôn Bình Hào thờ thần Cao Sơn trấn tây Hoa Lư tứ trấn,  Tam Vị, Vãng Vị
  • Đền Diện Sơn ở Thôn Bình Hào thờ Thánh Mẫu
  • Đền Thần Mãn Thổ ở Xóm 4 thờ Thần Mãn Tổ
  • Đền thờ Trần Nhật Duật ở Xóm 2 thờ   Thái sư Trần Nhật Duật
  • Đền Năn ở Thôn Quảng Thượng thờ Thành hoàng Ngọ Đại vương, 5 vị Thành hoàng: Chàng Hoàng, Quý Nương, Chàng Cả, Chàng Hai, Chàng Ba, Thờ Tổ của các dòng họ
  • Đền Muỗm Quảng Hạ ở Thôn Quảng Hạ thờ Tam Vị Ngọ Đại vương
  • Đền La ở Thôn Vân Du Thượng thờ Vãng Vị Đại Vương
  • Đền Đức Thánh ở Thôn Khai Khẩn thờ Thành hoàng
  • Đền Thờ Mẫu ở Thôn Khai Khẩn thờ Mẫu Tứ Vị
  • Phủ Vườn Hộng ở Thôn Bình Hào thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, Chúa Đức Đăng Sơn, Hoa Sang Công chúa
  • Phủ Mẫu ở Xóm 4 thờ Mẫu
  • Phủ Tề Sơn (phủ Tề) ở Thôn Quảng Hạ thờ Tề Sơn Ngọc Liên Hoa Công chúa
  • Phủ Mẫu (Phủ Mả Cọ) ở Thôn Quảng Hạ thờ Tam Vị Thánh Mẫu
  • Miếu Thổ Công ở Thôn Quảng hạ thờ Thổ Công
  • Nhà thờ Lưu Đắc Thái ở Thôn Quảng Thượng thờ  Tổ tiên dòng họ Lưu, Lưu Đắc Thái
  • Nhà thờ xứ Quảng Nạp ở Thôn Quảng Thượng thờ Chúa Giê su
  • Đền Thượng Tịch Toàn ở Xóm 5, Tịch Trân thờ  thần Cao Sơn trấn tây Hoa Lư tứ trấn, Huệ Minh phu nhân
  • Đền Trung Lận Khê ở Xóm 2, Lận Khê thờ thần Quý Minh, thần Cao Sơn trấn trạch Hoa Lư tứ trấn
  • Đền Thần ở Xóm 1, Thôn Lam Sơn thờ thần Quý Minh trấn trạch phía nam Hoa Lư tứ trấn,  Tràng Tiền Tướng quân, Lực Lộ Đại vương, Vượng Vị Đại vương
  • Chùa Tây Ứng Tự ở Xóm 7, Đồng Nhân thờ   Phật
  • Chùa Bình Khang (Đại vương tự) ở Xóm 5, Bình Khang thờ   Phật
  • Chùa Tràng Linh ở Xóm 6, Đồng Nhân thờ   Phật
  • Chùa Dây (Thượng Đồng tự) ở Thôn Thắng Động thờ   Phật
  • Chùa Lam Sơn (Khánh Long tự) ở Xóm 1, thôn Lam Sơn thờ   Phật
  • Đình Hạ ở Xóm 1, Thắng Động thờ   Lực Lộ Đại vương
  • Đình Thượng ở Xóm 4, Tịch Trân thờ    thần Cao Sơn trấn tây Hoa Lư tứ trấn, Huệ Minh Công chúa, Ngọc Dung Công chúa
  • Đình Lôi Thanh ở Xóm 4, Đồng Phú thờ   Linh Lang Thượng đẳng thần, Ngọc Dung Công chúa
  • Đình Thượng Thắng Động ở Xóm 2, Thắng Động thờ  Đông Hồ Đại vương, Đông Hải Đại vương
  • Đình Hạ ở Xóm 1, Thắng Động thờ Nhập nội Trung thu Hành Khiển, Lực Lộ Dũng cảm Đại vương
  • Đình Đông Dinh ở Xóm 9, Thắng Động thờ Võ Tướng Chính Thần
  • Miếu Sậu ở Xóm 4, Tịch Trân thờ  Huệ Minh Công chúa, Ngọc Dung Công chúa, Quế Hoa Công chúa
  • Miếu Đình Đoài ở Xóm 5, Tịch Trân thờ Quế Hoa Công chúa
  • Chùa Đồi Gỗ (Phúc Khánh tự) ở Tổ dân phố Đồi Cao 2 thờ Phật
  • Chùa Lý Nhân (Nhân Phúc tự) ở Tổ dân phố Lý Nhân thờ Phật
  • Đền Đồi Gỗ ở Tổ dân phố Đồi Cao 2 thờ Bà chúa Hồng
  • Đền Hạ ở Tổ dân phố Đàm Khánh Đông thờ Bản Cảnh Thành hoàng
  • Đình làng Lý Nhân ở Tổ dân phố Lý Nhân thờ Thành hoàng làng
  • Đình làng Đàm Khánh ở Tổ dân phố Đàm Khánh Đông thờ Phó Đô Tướng Thái Quận công Nguyễn Phú Xuân (Nguyễn Thể)
  • Đình Trung Sơn (Đình Bình Sơn) ở Thôn Bình Sơn thờ Tướng Cao Sơn, Cao Các thời Đinh,  thần Linh Quang, Thần Vũ Thiền sư, Ngọc Dung phu nhân
  • Chùa Mơ (Hoàng Mai Sơn tự) ở Xóm 5 thờ Phật
  • Chùa Bình Sơn (Kim Bình tự) ở Xóm 3 thờ Phật
  • Đền Thượng Mai Thôn ở Thôn Mai Thôn thờ thần Quý Minh, trấn nam Hoa Lư tứ trấn
  • Đền Nội (Đông Tân giáp) ở Thôn Bình Sơn thờ Đức Vũ Thuyền Sư
  • Đền Cây Sứ (Thiên thiên Vạn Hoa công chúa) ở Thôn Bình Sơn thờ   Đức Thánh Mẫu
  • Đền Đức Chúa (Đền Chúa) ở Thôn Bình Sơn thờ Ngọc Dung Công chúa
  • Đền Tam Thánh ở Xóm 4 thờ   Đinh Điền, Công chúa phu nhân, Kiều Mộc Đại Tướng quân
  • Nhà thờ giáo họ Bình Sơn ở Thôn Bình Sơn thờ Đức Mẹ truyền tin

Chú thích

Trang Bản mẫu:Tham khảo/styles.css không có nội dung.

  1. ^ a ă Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  2. ^ a ă â Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên ĐA
  3. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  4. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  5. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  6. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  7. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  8. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  9. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  10. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  11. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  12. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  13. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  14. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  15. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  16. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  17. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  18. ^ Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1/Configuration tại dòng 2286: attempt to index field '?' (a nil value).
  19. ^ Phát hiện sắc phong thời Tây Sơn ở Đền Núi Hầu[<span title=" kể từ Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Ngày chuẩn”.">liên kết hỏng], Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Truy cập 2008-12-03.

Tham khảo

Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “Article stub box”. Lỗi Lua trong package.lua tại dòng 80: module 'Mô đun:Navbox/configuration' not found.


Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Yên_Thắng_(phường)&oldid=3804773”