Yazidi giáo
Yazidi giáo, còn biết đến là Sharfadin,[1] là tôn giáo độc thần của người Yazidi. Tôn giáo này phát triển qua một quá trình lịch sử phức tạp, kết hợp giữa nền tảng tín ngưỡng tiền Hồi giáo của người Kurd và những lời dạy của Sheikh Adi ibn Musafir. Các học giả nhìn chung coi Yazidi giáo là một truyền thống tôn giáo độc lập có nguồn gốc sâu xa từ các tín ngưỡng Iranic cổ đại, sau đó chịu ảnh hưởng từ Sufi giáo.[2][3][4][5][6][7][8][9] Người Yazidi là một cộng đồng sắc tộc tôn giáo nói tiếng Kurd.
Yazidi giáo dựa trên niềm tin vào một Thượng Đế duy nhất đã tạo dựng thế giới và giao phó việc cai quản cho bảy vị thiên sứ tự hóa thân.[1][10][11] Đứng đầu trong số đó là Tawûsî Melek (n.đ. 'Thiên sứ chim công'), thủ lãnh các thiên sứ và là thế lực lớn nhất trên thế gian.[1][11][12]
Chú thích
- ^ a b c Asatrian & Arakelova (2014), Part I: The One God - Malak-Tāwūs: The Leader of the Triad - pp. 1-28.
- ^ Aysif, Rezan Shivan (2021). "The Role of Nature in Yezidism". Göttingen University Press: 32. doi:10.17875/gup2021-1855.
- ^ Açikyildiz (2014), tr. 39.
- ^ Turgut (2013), tr. 13-5, 19.
- ^ Kaczorowski (2014), tr. 113-6.
- ^ Foltz (2017).
- ^ Omarkhali (2009b).
- ^ Allison (2004).
- ^ Kreyenbroek (1995).
- ^ Açikyildiz (2014).
- ^ a b Allison, Christine (ngày 25 tháng 1 năm 2017). "The Yazidis". Oxford Research Encyclopedia of Religion. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/acrefore/9780199340378.013.254. ISBN 9780199340378. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2021.
- ^ Maisel (2017), p. 44.
Tham khảo
- Açikyildiz, Birgül (2014). The Yezidis: The History of a Community, Culture and Religion. London: I.B. Tauris & Co. ISBN 9780857720610. OCLC 888467694.
- Allison, Christine (2001). The Yezidi oral tradition in Iraqi Kurdistan. Richmond, London: Curzon. ISBN 0-7007-1397-2. OCLC 45337769.
- Allison, Christine (ngày 20 tháng 7 năm 2004). "YAZIDIS i. GENERAL". Encyclopædia Iranica, online edition. New York City: Columbia University. doi:10.1163/2330-4804_EIRO_COM_1252. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2016.
- Allison, Christine; Joisten-Pruschke, Anke; Wendtland, Antje, biên tập (2009). From Daena to Din : religion, Kultur und Sprache in der iranischen Welt (bằng tiếng Đức và Anh). Collaborator: Kianoosh Rezania. Wiesbaden: Harrassowitz. ISBN 978-3-447-05917-6. OCLC 1120653126.
- Asatrian, Garnik S.; Arakelova, Victoria (tháng 1 năm 2003). Asatrian, Garnik S. (biên tập). "Malak-Tāwūs: The Peacock Angel of the Yezidis". Iran and the Caucasus. 7 (1–2). Leiden: Brill Publishers in collaboration with the Caucasian Centre for Iranian Studies (Yerevan): 1–36. doi:10.1163/157338403X00015. eISSN 1573-384X. ISSN 1609-8498. JSTOR 4030968. LCCN 2001227055. OCLC 233145721.
- Asatrian, Garnik S.; Arakelova, Victoria (2014). The Religion of the Peacock Angel: The Yezidis and Their Spirit World. Gnostica. Abingdon: Routledge. doi:10.4324/9781315728896. ISBN 978-1-84465-761-2. OCLC 931029996.
- van Bruinessen, Martin (1992). "Chapter 2: Kurdish society, ethnicity, nationalism and refugee problems". Trong Kreyenbroek, Philip G.; Sperl, Stefan (biên tập). The Kurds: A Contemporary Overview. London: Routledge. tr. 26–52. ISBN 978-0-415-07265-6. OCLC 919303390.
- Foltz, Richard (ngày 1 tháng 6 năm 2017). "The "Original" Kurdish Religion? Kurdish Nationalism and the False Conflation of the Yezidi and Zoroastrian Traditions". Journal of Persianate Studies. 10 (1): 87–106. doi:10.1163/18747167-12341309. ISSN 1874-7094.
- Guest, John S. (2010) [1987]. Survival Among The Kurds. A History of the Yezidis (bằng tiếng Anh). Routledge. ISBN 9780710304568.
- Hosseini, S. Behnaz, biên tập (2022). "The Mystery of Essence and the Essence of Mystery: Yezidi and Yaresan Cosmogonies in the Light of the Kitab al-Tawasin". Yari Religion in Iran (bằng tiếng Anh). Singapore: Springer Nature. tr. 103–187. doi:10.1007/978-981-16-6444-1_6. ISBN 978-981-16-6444-1.
- Kaczorowski, Karol (2014). "Yezidism and Proto-Indo-Iranian Religion". Fritillaria Kurdica. Bulletin of Kurdish Studies (bằng tiếng Anh) (3–4). Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2025 – qua Academia.edu.
- Kreyenbroek, Philip (1995). Yezidism: its Background, Observances, and Textual Tradition. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press. ISBN 9780773490048. OCLC 31377794.
- Kreyenbroek, Philip (2005). God and Sheikh Adi are perfect: sacred poems and religious narratives from the Yezidi tradition. Wiesbaden: Harrassowitz. ISBN 978-3-447-05300-6. OCLC 63127403.
- Kreyenbroek, Philip G. (2009). Yezidism in Europe: Different Generations Speak about Their Religion (bằng tiếng Anh). Harrassowitz Verlag. ISBN 9783447060608.
- Maisel, Sebastian (2017). Yezidis in Syria: Identity Building among a Double Minority (bằng tiếng Anh). Lexington Books. ISBN 9780739177747.
- Omarkhali, Khanna (2009b). "The status and role of the Yezidi legends and myths: to the question of comparative analysis of Yezidism, Yārisān (Ahl-e Haqq) and Zoroastrianism: a common substratum?". Folia Orientalia. 45–46: 197–219. OCLC 999248462. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2025 – qua Academia.edu.
- Omarkhali, Khanna (2011). "Yezidi Religious Oral Poetic Literature: Status, Formal Characteristics, and Genre Analysis - With some examples of Yezidi religious texts". Scrinium. 7–8 (2): 144–195. doi:10.1163/18177565-90000247.
- Omarkhali, Khanna (2017). The Yezidi religious textual tradition, from oral to written: categories, transmission, scripturalisation, and canonisation of the Yezidi oral religious texts. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. ISBN 978-3-447-10856-0. OCLC 994778968.
- Rodziewicz, Artur (tháng 12 năm 2016). Asatrian, Garnik S. (biên tập). "And the Pearl Became an Egg: The Yezidi Red Wednesday and Its Cosmogonic Background". Iran and the Caucasus. 20 (3–4). Leiden: Brill Publishers in collaboration with the Caucasian Centre for Iranian Studies (Yerevan): 347–367. doi:10.1163/1573384X-20160306. eISSN 1573-384X. ISSN 1609-8498. JSTOR 44631092. LCCN 2001227055. OCLC 233145721.
- Rodziewicz, Artur (2018). "The Nation of the Sur: The Yezidi Identity Between Modern and Ancient Myth". Trong Bocheńska, Joanna (biên tập). Rediscovering Kurdistan's Cultures and Identities: the Call of the Cricket. Palgrave Studies in Cultural Heritage and Conflict series. Cham: Palgrave Macmillan. doi:10.1007/978-3-319-93088-6. ISBN 9783319930879.
- Sfameni Gasparro, Giulia (tháng 12 năm 1974). Feldt, Laura; Valk, Ülo (biên tập). "I Miti Cosmogonici degli Yezidi". Numen (bằng tiếng Ý). 21 (3). Leiden: Brill Publishers: 197–227. doi:10.1163/156852774X00113. eISSN 1568-5276. ISSN 0029-5973. JSTOR 3269773. LCCN 58046229. OCLC 50557232.
- Sfameni Gasparro, Giulia (tháng 4 năm 1975). Feldt, Laura; Valk, Ülo (biên tập). "I Miti Cosmogonici degli Yezidi". Numen (bằng tiếng Ý). 22 (1). Leiden: Brill Publishers: 24–41. doi:10.1163/156852775X00112. eISSN 1568-5276. ISSN 0029-5973. JSTOR 3269532. LCCN 58046229. OCLC 50557232.
- Spät, Eszter (2009). Late Antique Motifs in Yezidi Oral Tradition (PDF) (Doctor of Philosophy). Budapest: Central European University, Department of Medieval Studies. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 1 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2019. Lưu trữ ngày 1 tháng 3 năm 2020 tại Wayback Machine
- Spät, Eszter (tháng 10 năm 2016). "Hola Hola Tawusi Melek, Hola Hola Şehidêt Şingalê: Persecution and the Development of Yezidi Ritual Life". Kurdish Studies Archives. 4 (2). Brill: 155–175. doi:10.1163/9789004506138_005. ISBN 978-90-04-50613-8. ISSN 2051-4891.
- Turgut, Lokman (2013). "Ancient rites and old religions in Kurdistan". Studia Kurdica. 1. University of Erfurt. ISSN 2196-0658. OCLC 879288867. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2025 – qua Academia.edu.
 | Bài viết liên quan đến tôn giáo này vẫn còn sơ khai. Bạn hãy giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn. |
Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).