Xem mã nguồn của Cung Hi Trinh Tĩnh Quý phi

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Cung Hi Trinh Tĩnh Quý phi
| tên gốc = 恭禧贞静貴妃
| tước vị = [[Minh Thế Tông]] [[Quý phi]]
| chức vị = [[Quý phi]] [[Đại Minh]]
| tại vị = [[1566]] - [[1585]]
| đăng quang = [[6 tháng 8]] năm [[1566]]
| chồng = [[Minh Thế Tông]]<br>Chu Hậu Thông
| tước hiệu = Kính phi (敬妃)<br>Quý phi (賢妃)
| thụy hiệu = <font color = "grey">Cung Hi Trinh Tĩnh Quý phi</font><br>(恭禧贞静貴妃)
| hoàng tộc = [[Nhà Minh]]
| cha = [[Văn Minh (nhà Minh)|Văn Minh]]
| mẹ = 
| sinh = 
| nơi sinh = 
| mất = [[1585]]
| nơi mất = [[Tử Cấm Thành]], [[Bắc Kinh]]
| nơi an táng = [[Điệu Lăng]], [[Thiên Thọ Sơn]], [[Bắc Kinh]]
}}
'''Cung Hi Trinh Tĩnh Quý phi Văn thị''' ([[chữ Hán]]: 恭禧贞静貴妃文氏; ? - [[1858]]), cũng được gọi là '''Văn Quý phi''' (文贵妃). Là một phi tần của [[Minh Thế Tông]] Chu Hậu Thông trong [[lịch sử Trung Quốc]].

== Tiểu sử ==

=== Nhập cung ===
Cung Hi Trinh Tĩnh Quý phi xuất thân [[Văn thị]] (文氏), con gái của ''Cẩm y vệ Chỉ huy Đồng tri'' [[Văn Minh (nhà Minh)|Văn Minh]] (文明) em gái của ''Cẩm y vệ Chỉ huy Đồng tri'' [[Văn Thừa Trù]] (文承筹). Ngày sinh và thời gian nhập cung của Văn thị đều không thể khảo chứng. Vào ngày 20 tháng 2 năm [[Minh Thế Tông|Gia Tĩnh]] thứ 21 ([[1542]]), thời gian để tang 3 năm của [[Từ Hiếu Hiến Hoàng hậu|Từ Hiếu Hiến Hoàng hậu Tưởng thị]] đã mãn. Gia Tĩnh Đế hạ chỉ nói rằng các ''Chấp sự Nữ quan'' trong cung đã làm việc tận tâm, xứng đáng được ban thưởng và đề bạt cha, anh của họ. 

Trong đó, 17 người bao gồm Văn Minh, [[Trần Phúc]] (陈福) được phong làm ''Cẩm y vệ Chính/Phó Thiên hộ, Bách hộ, Trấn phủ'', 3 người bao gồm [[Hách Tướng]] (赫将) được thăng một bậc bổng lộc, và 24 người bao gồm [[Hàn Trấn]] (韩镇) được ban ban mũ áo<ref>"Minh Thế Tông Túc Hoàng đế Thực lục", quyển 258, điều Tân Mùi, tháng 2 năm Gia Tĩnh thứ 21. (Bằng tiếng Trung) 《明世宗肅皇帝實錄》，卷二百五十八，嘉靖二十一年二月辛未條。</ref>. Văn Minh được nhắc đến ở đây chính là cha của Văn Quý phi, cho thấy Văn Quý phi vốn xuất thân là một ''Chấp sự Nữ quan'' trong cung. 

=== Đại Minh tần phi ===
Vào ngày 16 tháng 1 năm [[Minh Thế Tông|Gia Tĩnh]] thứ 24 ([[1545]]), Văn thị chính thức được sắc phong làm '''Kính phi''' (敬妃). Cùng ngày, cha của Văn Kính phi là ''Cẩm y vệ Thiên hộ'' Văn Minh cũng được thăng chức lên làm ''Cẩm y vệ Đái phụ Chỉ hữu Đồng tri''. Gia Tĩnh Đế đã phái ''Thành quốc công'' [[Chu Hi Trung]] (朱希忠) mang theo chiếu thư sắc phong Kính phi đến [[Cảnh Thần điện]] (景辰殿) để cáo tế. Chiếu theo tiền lệ của năm Gia Tĩnh thứ 21, Hoàng đế không đích thân đến điện mà chỉ phái ''Anh quốc công'' [[Trương Dung]] (張容), [[Lại bộ Thượng thư (Trung Quốc)|Lễ bộ Thượng thư]] [[Phí Cải]] (费改) cầm tiết để thực hiện lễ sắc phong<ref>"Minh Thế Tông Túc Hoàng đế Thực lục", quyển 294, điều Canh Tuất, tháng Giêng năm Gia Tĩnh thứ 24. (Bằng tiếng Trung) 《明世宗肅皇帝實錄》，卷二百九十四，嘉靖二十四年正月庚戌條。</ref>. 

Sách văn viết<ref>Nghiêm Tung, "Kiềm Sơn Đường Tập", quyển 24, Sách văn Kính phi Văn thị. (Bằng tiếng Trung) 嚴嵩《鈐山堂集》，卷二十四，敬妃文氏冊文。</ref>:
{{Cquote|
「制曰：皇宮六寢，崇建淑媛之官；天極四星，光著列妃之象。所以協宣陰教，贊佐后勤。朕稽有國之彜章，秩後庭之位號。咨爾文氏，蚤膺妙選，久侍宸闈，柔順而允輯令儀，敏慧而克贊內治，居蹈箴圖之戒，動循珩珮之和，是宜顯錫徽章，特升華序。茲特遣使持節，封爾為敬妃。於戲！等威既峻，進參䄖翟之榮；錫命惟隆，誕受封書之寵。其率循于懿範，以益勉于精勤，祗服茂恩，永綏慶祚。欽哉。」

.

Hoàng cung lục tẩm, sùng kiến thục viện chi quan; thiên cực tứ tinh, quang trứ liệt phi chi tượng. Sở dĩ hiệp tuyên âm giáo, tán tá hậu cần. Trẫm kê hữu quốc chi di chương, trật hậu đình chi vị hiệu. Tư nhĩ Văn thị, tảo ưng diệu tuyển, cửu thị thần vi, nhu thuận nhi duẫn tập lệnh nghi, mẫn tuệ nhi khắc tán nội trị, cư đạp châm đồ chi giới, động tuân hành bội chi hòa, thị nghi hiển tích huy chương, đặc thăng hoa tự. Tư đặc khiển sứ trì tiết, phong nhĩ vi '''Kính phi'''. Ô hô! Đẳng uy ký tuấn, tiến tham du địch chi vinh; tích mệnh duy long, đản thụ phong thư chi sủng. Kỳ suất tuân vu ý phạm, dĩ ích miễn vu tinh cần, chi phục mậu ân, vĩnh tuy khánh sộ. Khâm tai.|||Sách văn Kính phi Văn thị}}

== Sùng kính Đạo giáo ==
Ngay trong tháng đó, Văn Kính phi đã cho vẽ bức họa [[Ngọc Hoàng Thượng đế (tranh)|Ngọc Hoàng Thượng đế]] (玉皇上帝). Bà không chỉ mượn hình tượng thần linh để bày tỏ lòng sùng kính [[Đạo giáo]] của mình, mà còn để hưởng ứng tín ngưỡng thờ phụng Ngọc Hoàng của [[Minh Thế Tông|Gia Tĩnh Đế]]. Có học giả cho rằng, trong tranh, Ngọc Hoàng Thượng đế ngồi chính diện trên ngai Đại Quang Minh, tay cầm thanh khuê, hai bên phía ngoài có Bắc Cực Tứ Thánh hộ vệ. Bố cục và kết cấu này rõ ràng có cùng một phong cách và thừa hưởng từ bức họa ở trang đầu của bộ [[Ngọc Hoàng Kinh]] (玉皇经) do [[Chương Thánh Hoàng thái hậu|Chương Thánh Hoàng thái hậu Tưởng thị]] cho in ấn vào năm Gia Tĩnh thứ 3, rất có thể đã tham khảo bức họa đi trước này để vẽ nên<ref>Doãn Thúy Kỳ - Khoa Nghệ thuật Đại học Trung văn Hồng Kông: "Song thân và Đạo giáo: Quỹ đạo tín ngưỡng và di sản vật chất của Minh Thế Tông Chu Hậu Thông", in trong Danh mục triển lãm "Phù hoa · Tiên cảnh —— Thế giới ảo của Hoàng đế Gia Tĩnh". (Bằng tiếng Trung) 香港中文大學藝術系尹翠琪：《雙親與道教：明世宗朱厚熜的信仰軌跡與物質遺存》，收錄於展覽圖錄《浮華 · 仙境——嘉靖皇帝的虛擬世界》。</ref>.

Vào ngày 14 tháng 2 năm [[Minh Thế Tông|Gia Tĩnh]] thứ 25 ([[1546]]), cha của Văn Kính phi là Cẩm y vệ Chỉ huy Đồng tri Văn Minh qua đời. Gia Tĩnh Đế đã ban lễ tế, cho phép mở huyệt hợp táng, đồng thời ban trăm lạng bạc để lo liệu tang sự<ref>"Minh Thế Tông Túc Hoàng đế Thực lục", quyển 308, điều Tân Sửu, tháng 2 năm Gia Tĩnh thứ 25. (Bằng tiếng Trung) 《明世宗肅皇帝實錄》，卷三百八，嘉靖二十五年二月辛丑條。</ref>. Vào ngày 17 tháng 1 năm Gia Tĩnh thứ 33, Xá nhân [[Quách Ninh]] (郭宁) phụng lệnh chỉ của [[Vinh An Quý phi|Mã Trinh phi]] và Văn Kính phi truyền rằng:

''"Ngày 26 tháng này, cung gặp ngày lành vận lớn của Hoàng thượng, lấy ngày Giáp Tý làm đầu, đặc mệnh cho quan đạo, đến cung Tịnh Lạc xây dựng đàn chay Ngọc Lục Khánh Thánh Hạ Sư Chúc Thọ Tiến Bào Huyền Phan Cát Tường đại trai năm ngày năm đêm, đến ngày 27 thì viên mãn, bày biện các vị thanh tiếu một ngàn hai trăm phần"''<ref>Vương Tá, "Đại Nhạc Thái Hòa Sơn Chí", quyển 4, bản khắc bổ sung năm Gia Tĩnh thứ 40. (Bằng tiếng Trung) 王佐《大岳太和山志》，卷四，嘉靖四十年增刻本。</ref>. Có thể thấy việc thờ phụng đạo giáo [[núi Võ Đang]] của Gia Tĩnh Đế đã ảnh hưởng đến các phi tần hậu cung, khiến họ cũng tham gia các hoạt động như đến núi Võ Đang xây trai đàn tế lễ<ref>Thái Chí Dung, Giang Lăng. Thử luận về việc Minh Thế Tông tôn sùng Đạo giáo Võ Đang và ảnh hưởng xã hội của nó. Tạp chí Đại học Giang Hán (Bản Khoa học Nhân văn), 2010, 29(03): 80-85. DOI: 10.16388/j.cnki.cn42-1843/c.2010.03.010. (Bằng tiếng Trung) 蔡志融,江凌.試論明世宗尊崇武當道教及其社會影響.江漢大學學報(人文科學版),2010,29(03):80-85.DOI:10.16388/j.cnki.cn42-1843/c.2010.03.010.</ref>.

== Cuối đời ==

=== Sách phong Quý phi ===
Vào ngày 6 tháng 8 năm [[Minh Thế Tông|Gia Tĩnh]] thứ 45 ([[1566]]), Kính phi Văn thị được tiến phong làm '''[[Quý phi]]''' (貴妃)<ref name = "a1">Hoàng Nãi Côn, "Nghiên cứu về Hoàng thất nhà Minh", trang 216-218, Luận văn Thạc sĩ Triết học Đại học Hồng Kông, năm 1997. (Bằng tiếng Trung) 黃迺錕《明代皇室研究》，第216-218頁，香港大學哲學碩士論文，1997年。</ref>, đồng thời sắc phong Cung ngự [[Thọ phi Thượng thị|Thượng thị]] làm [[Thọ phi]]. Hoàng đế mệnh cho ''Trấn Viễn hầu'' [[Cố Hoàn]] (顾欢), ''An Bình bá'' [[Phương Thừa Dụ]] (方承裕) trì tiết, [[Đại học sĩ]] [[Lý Xuân Phương]] (李春芳), [[Quách Phác]] (郭璞) bưng sách phong<ref>"Minh Thế Tông Túc Hoàng đế Thực lục", quyển 561, điều Giáp Tý, tháng 8 năm Gia Tĩnh thứ 45. (Bằng tiếng Trung) 《明世宗肅皇帝實錄》，卷五百六十一，嘉靖四十五年八月甲子條。</ref>.

Đến ngày 9 tháng 8, anh trai của Văn Quý phi là Văn Thừa Vũ được thăng làm ''Cẩm y vệ Chỉ huy Đồng tri'', truy tặng cha của [[Thọ phi Thượng thị|Thọ phi]] làm ''Phiêu kỵ Tướng quân'', Tả quân Đô đốc phủ Đô đốc Thiêm sự, đồng thời phong anh trai của Thọ phi làm ''Cẩm y vệ Chính Thiên hộ''<ref>"Minh Thế Tông Túc Hoàng đế Thực lục", quyển 561, điều Đinh Mão, tháng 8 năm Gia Tĩnh thứ 45. (Bằng tiếng Trung) 《明世宗肅皇帝實錄》，卷五百六十一，嘉靖四十五年八月丁卯條。</ref>. Ngày 14 tháng 12 cùng năm, [[Minh Thế Tông|Gia Tĩnh Đế]] băng hà, Văn Quý phi bắt đầu cuộc sống góa phụ.

=== Qua đời ===
Sau khi Văn Quý phi tạ thế, bà được ban thụy hiệu gồm bốn chữ là '''Cung Hi Trinh Tĩnh''' (恭禧贞静), gọi là '''Cung Hi Trinh Tĩnh Quý phi''' (恭禧贞静貴妃), và được an táng tại [[Điệu Lăng]] (悼陵) ở [[Ảo Nhi Dục]] (袄儿峪) thuộc [[Thiên Thọ Sơn]] (天寿山), [[Bắc Kinh]] (nơi đây nguyên là nơi chôn cất của [[Hiếu Khiết Túc Hoàng hậu|Hiếu Khiết Túc Hoàng hậu Trần thị]]). Cuốn [[Uyển Thự Tạp Ký]] (宛署杂记) có chép: "''Hộ Thiên Thọ sơn có 5 người... Thế Miếu Quý phi Văn thị chiếm 1 người"''<ref name="a1" />.

Theo khảo chứng, Văn Quý phi qua đời vào khoảng năm [[Minh Thần Tông|Vạn Lịch]] thứ 13. Vào ngày 13 tháng 7 năm Vạn Lịch thứ 13 ([[1585]]), cháu trai của Gia Tĩnh Đế là [[Minh Thần Tông]] Chu Dực Quân ''"vì việc đến xem và viết cờ minh văn trên quan tài cho Thế Miếu Cung Hi Trinh Tĩnh Quý phi Văn thị, đã ban cho bốn vị Phụ thần mỗi người 20 lạng bạc, 2 tấm lụa trữ ty; ban cho hai viên quan Trung thư là Từ Duy Thân mỗi người 10 lạng bạc, 1 tấm lụa trữ ty"''<ref>"Tập hiệu Vạn Lịch Khởi cư chú", Nhà xuất bản Cổ tịch Thiên Tân xuất bản, điều ngày 13 tháng 7 năm Vạn Lịch thứ 13. (Bằng tiếng Trung) 《輯校萬曆起居注》，天津古籍出版社出版，萬曆十三年七月十三日條。</ref>.

== Tham khảo ==

[[Thể loại:Phi tần nhà Minh]]
[[Thể loại:Hoàng tộc nhà Minh]]