Xem mã nguồn của Nét văn hóa

[[Tập tin:Áo dài (15902908682).jpg|300px|nhỏ|phải|Một nữ sinh mặc áo dài tím ở [[Huế]], gợi lên nét mộng mơ rất Huế như câu hát “''Vẻ đẹp Huế chẵng nơi nào mà có được/Nét dịu dàng pha lẫn trầm tư''”]]
[[Tập tin:Meridian Gate of Huế (03-10-17) III.jpg|300px|nhỏ|phải|Đại nội Huế sau cơn mưa, gợi lên hình tượng bài hát "''Chiều mưa trên kinh đô Huế''", nơi đây được biết đến là vùng đất cố đô, phong cách cung đình, cầu kỳ]]
'''Nét văn hóa''' (''Cultural trait'') là một yếu tố đơn lẻ có thể nhận diện được, mang tính vật chất hoặc phi vật chất bên trong một nền [[văn hóa]] và có thể được hình dung như một thực thể độc lập.<ref name="aunger">{{cite book|author=Robert Aunger|url=https://archive.org/details/electricmemenewt0000aung|title=The Electric Meme: A New Theory of How We Think|publisher=The Free Press|year=2002|isbn=0-7432-0150-7|place=New York|url-access=registration}}</ref><ref name=":1">[[Julian Huxley|Huxley, Julian S.]] 1955. "Guest Editorial: Evolution, Cultural and Biological." ''Yearbook of Anthropology'', 2–25.</ref><ref name=":2">{{Cite web|title=Topic|url=http://maps.unomaha.edu/Peterson/geog1000/Notes/Notes_Exam1/Culture.html|access-date=2021-03-27|website=maps.unomaha.edu|archive-date=2019-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190905093338/http://maps.unomaha.edu/peterson/geog1000/Notes/Notes_Exam1/Culture.html|url-status=dead}}</ref> Các nét văn hóa tương tự nhau có thể được gộp chung thành các thành phần, hoặc các tiểu hệ thống của văn hóa.<ref name=":3">{{Cite web |title=What is Culture? |url=https://www.heritage.nf.ca/nl-studies-2205/chapter-1-topic-1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240305223059/https://www.heritage.nf.ca/nl-studies-2205/chapter-1-topic-1.pdf |archive-date=2024-03-05 |access-date=2026-04-30 |website=www.heritage.nf.ca}}</ref> Những khái niệm này đã giúp ích cho các [[nhà nhân chủng học]] trong việc tinh chỉnh lại định nghĩa về ''[[văn hóa]]''.<ref name=":4">{{Cite book|last1=Sriraman|first1=Bharath|title=Relatively and Philosophically Earnest: Festschrift in honor of Paul Ernest's 65th Birthday|last2=Goodchild|first2=Simon|publisher=Information Age Publishing|year=2009|isbn=9781607522416|location=Charlotte, NC|pages=135}}</ref> Tại [[Việt Nam]], các khái niệm liên quan đến nét văn hóa thường được nghiên cứu thông qua lăng kính [[Giữ gìn văn hóa|bảo tồn bản sắc văn hóa]] dân tộc, phản ánh rõ ràng cấu trúc văn hóa của Việt Nam, bảo vệ hàng ngàn nét văn hóa đặc trưng, giúp chúng duy trì sức sống xuyên suốt nhiều thế hệ. 
==Nội hàm==
Các thuật ngữ ''thực thể xã hội'' (''sociofact'') và ''thực thể tâm trí'' (''mentifact''/''psychofact'')<ref name="boiles" /> do nhà sinh học [[Julian Huxley]] đặt ra đại diện cho hai trong ba tiểu hệ thống của văn hóa—thứ ba là [[tạo tác văn hóa]] (''artifacts'') để mô tả cách thức mà các nét văn hóa mang một sức sống riêng, trải dài qua nhiều thế hệ.<ref name=":1" /> Hơn nữa, một số người coi các thực thể xã hội là các thực thể tâm trí đã được chia sẻ thông qua các thực thể nhân tạo.<ref name=":0">{{Cite book|last=Pim|first=Joám Evans|title=Toward a Nonkilling Paradigm|publisher=Center for Global Nonkilling|year=2009|isbn=9780982298312|pages=260}}</ref> Cách trình bày này có liên quan đến [[mô phỏng học]] (''memetics'')<ref>{{cite journal|author=Bribiesca, Luis B.|year=2001|title=Memetics: a dangerous idea.|journal=Interciencia|volume=26|pages=29–31|number=1}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Gnoli |first=Claudio |date=2018-08-13 |title=Mentefacts as a missing level in theory of information science |url=http://dx.doi.org/10.1108/jd-04-2018-0054 |journal=Journal of Documentation |volume=74 |issue=6 |pages=1226–1242 |doi=10.1108/jd-04-2018-0054 |s2cid=52159757 |issn=0022-0418|url-access=subscription }}</ref> và khái niệm sao chép của [[văn hóa]].<ref name=":0" /> Nói cách khác, các nét văn hóa có thể được phân loại thành ba thành phần có mối quan hệ tương hỗ với nhau:<ref name=":2" /><ref name=":3" />
* ''Thực thể nhân tạo'' (''Artifacts'') — các đồ vật, [[vật phẩm]] văn hóa (văn vật), và công nghệ do một nền văn hóa tạo ra, hay đơn giản là những thứ con người làm ra. Chúng cung cấp các nhu cầu cơ bản, sự [[tiêu khiển]], [[giải trí]] và hầu hết những thứ giúp cuộc sống của con người trở nên dễ dàng hơn, đơn cử như quần áo, thức ăn và nơi ở.
* ''Thực thể xã hội'' (''Sociofacts'') — các [[tương tác giữa các cá nhân]] và [[cấu trúc xã hội]];<ref>{{Cite book|last=Hayler|first=M.|url=https://books.google.com/books?id=1Nm_CQAAQBAJ&q=sociofact+huxley&pg=PT134|title=Challenging the Phenomena of Technology|date=2015-05-07|publisher=Springer|isbn=9781137377869|language=en}}</ref> nghĩa là, các cấu trúc và tổ chức của một nền văn hóa có ảnh hưởng đến [[hành vi xã hội]]. Điều này bao gồm gia đình, chính quyền, hệ thống giáo dục, các nhóm tôn giáo.
* ''Thực thể tâm trí'' (''Mentifact''/''psychofact'') — các [[khái niệm trừu tượng]], hoặc "''những thứ trong đầu''";<ref name="aunger" /> nghĩa là, những ý tưởng, giá trị và niềm tin được chia sẻ của một nền văn hóa. Điều này có thể bao gồm tôn giáo, ngôn ngữ và các ý tưởng, một trong những đơn cử đó là [[tâm hồn Nga]] một đặc điểm tính cách và tâm lý khó nắm bắt, khó đoán định ngay cả chính với người Nga.

== Phát triển ==
Những khái niệm này đã giúp ích cho các [[nhà nhân chủng học]] trong việc tinh chỉnh định nghĩa về ''văn hóa'', điều mà Huxley coi là sự chiêm nghiệm về các thực thể nhân tạo, thực thể tâm trí và thực thể xã hội.<ref name=":4" /> Ví dụ, [[Edward Tylor]], nhà nhân chủng học học thuật đầu tiên, đã đưa cả thực thể nhân tạo và các khái niệm trừu tượng như [[hệ thống thân tộc]] vào làm các yếu tố của văn hóa. Tuy nhiên, nhà nhân chủng học [[Robert Aunger]] giải thích rằng một định nghĩa bao hàm như vậy cuối cùng sẽ khuyến khích thực tiễn nhân chủng học kém cỏi bởi vì "''sẽ trở nên khó khăn để phân biệt chính xác điều gì không thuộc về văn hóa''".<ref name="aunger" /> Aunger tiếp tục giải thích rằng, sau cuộc [[cách mạng nhận thức]] trong các ngành [[khoa học xã hội]] vào những năm 1960, có "''sự đồng thuận đáng kể''" giữa các nhà nhân chủng học rằng một cuộc phân tích về thực thể tâm trí, cuộc phân tích cho rằng văn hóa bao gồm "''những thứ trong đầu''" (tức là các thực thể tâm trí), là cách phù hợp nhất để định nghĩa khái niệm văn hóa.<ref name="aunger" />
== Thực thể==
Ý tưởng về ''thực thể xã hội'' (''sociofact'') đã được phát triển sâu rộng bởi [[David Bidney]] trong cuốn sách giáo khoa ''Theoretical Anthropology'' (Nhân chủng học lý thuyết) năm 1967 của ông, trong đó ông sử dụng thuật ngữ này để chỉ các đối tượng bao gồm sự tương tác giữa các thành viên của một [[nhóm xã hội]].<ref name="bidney">{{cite book | author = Bidney, David | title = Theoretical Anthropology | url = https://archive.org/details/theoreticalanthr0000bidn | url-access = registration | publisher = Schocken | year = 1967 | place = New York | edition = 2nd}}</ref> Thực thể xã hội của Bidney bao gồm các chuẩn mực "''phục vụ cho việc điều chỉnh hành vi của cá nhân trong xã hội''".<ref>{{Cite book|title=Evolution and Social Life|last=Ingold|first=Tim|publisher=Routledge|year=2016|isbn=9781138675858|location=Oxon|pages=283}}</ref> Kể từ đó, khái niệm này đã được các nhà triết học và khoa học xã hội khác sử dụng trong các phân tích của họ về nhiều loại nhóm xã hội khác nhau. Ví dụ, trong một cuộc thảo luận về [[ký hiệu học]] của giai điệu '[[Taps (kèn bugle)|Taps]]', nhà [[ký hiệu học]] âm nhạc [[Charles Boilès]] tuyên bố rằng mặc dù đây là một bản nhạc duy nhất, nó có thể được xem như ba thực thể xã hội âm nhạc riêng biệt: như một tín hiệu "''gọi món lần cuối''" trong các quán rượu mà binh lính thường lui tới; như một tín hiệu "''kết thúc ngày''" tại các căn cứ quân sự; và do đó, mang ý nghĩa tượng trưng, như một thành phần của các [[tang lễ quân sự]].<ref name="boiles">{{cite journal | author = Boilès, Charles L. | title = Processes of Musical Semiosis | journal = Yearbook for Traditional Music | volume = 14 | year = 1982 | pages = 24–44| doi = 10.2307/768069 | jstor = 768069 | s2cid = 191399003 }}</ref> Có ý kiến cho rằng phân tích thực thể xã hội có thể đóng vai trò quyết định đối với hiệu suất và sự hợp tác bên trong các tổ chức.<ref>{{cite web |url=http://www.aaai.org/ocs/index.php/SSS/SSS11/paper/view/2444 |title=Added Value of Sociofact Analysis for Business Agility |author1=Uwe V. Riss |author2=Johannes Magenheim |author3=Wolfgang Reinhardt |author4=Tobias Nelkner |author5=Knut Hinkelmann |publisher=AAAI Publications, 2011 AAAI Spring Symposium Series |date=March 2011 |access-date=5 August 2011 |archive-date=24 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324093155/http://www.aaai.org/ocs/index.php/SSS/SSS11/paper/view/2444 |url-status=dead }}</ref>
== Xem thêm ==
* [[Meme]]
* [[Phổ quát văn hóa]]
* [[Giữ gìn văn hóa]]
* [[Bản sắc văn hóa]]
* [[Tâm hồn Nga]]

==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=1}}
[[Thể loại:Văn hóa]]