Xem mã nguồn của Năm Nhỏ

{{Nghệ sĩ
| nền = diễn viên sân khấu
| tên = Năm Nhỏ
| hình = Chân dung nghệ sĩ Năm Nhỏ (Huỳnh Thị Tân).png
| chú thích hình = Chân dung nghệ sĩ Năm Nhỏ (hình chụp năm 1931)
| biệt danh = Một trong những vị hậu tổ của sân khấu hát bội Nam Bộ<br>"Ngũ trân châu hát bội"
| tên khai sinh = Huỳnh Thị Tân
| ngày sinh = 1895
| nơi sinh = [[Cái Vồn]], [[Cần Thơ (tỉnh)|Cần Thơ]], [[Đông Dương thuộc Pháp]]
| ngày mất = {{ngày mất và tuổi|1938|10|20|1895}}
| nơi mất = Armand Rousseau, Lò Siêu, [[Chợ Lớn]]
| nguyên nhân mất = [[Thương hàn]]
| quốc tịch = {{VIE}}
| nghề nghiệp = Nghệ sĩ
| hôn nhân = Hai Xù<br>Nguyễn Ngọc Cương
| lĩnh vực hoạt động = [[Hát bội]]
| năm hoạt động sân khấu = 1907–1938
| vai = Trương Phi
| vở kịch = Trương Phi thủ Cổ thành
}}

'''Năm Nhỏ''' (1895 – 20 tháng 10 năm 1938), tên thật là '''Huỳnh Thị Tân''', là một nữ nghệ sĩ [[hát bội]] người Việt Nam. Bà thuộc thế hệ tiên phong của nghệ thuật hát bội Nam Bộ.<ref>{{harvnb|Trần Văn Khải|1966|p=79}}</ref>

Năm Nhỏ sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật. Bà bước lên sân khấu lần đầu tiên vào năm 1907. Sau đó, bà được ông bà Đốc phủ Phạm Hữu Tương nâng đỡ và gia nhập vào gánh hát bội Phước Xương của bà Lưu Thị Ngoạn (tục gọi Ba Ngoạn) ở đường Palikao, Chợ Lớn. Năm 1913, Năm Nhỏ kết hôn với Hai Xù (người con trưởng của bà Ba Ngoạn) và hạ sinh một người con trai. Sau khi chồng đầu qua đời, bà tái giá với em chồng là ông Nguyễn Ngọc Cương – người từng du học ngành sân khấu ở Pháp. Năm 1918, khi được gọi về quản lí hai gánh nhà, ông Cương đã hỗ trợ nâng đỡ vợ của mình.

Năm 1934, sau khi bà Ba Ngoạn qua đời, Năm Nhỏ quản lí gánh hát bội Phước Xương, có khi đổi tên thành gánh Kim Cương hoặc gánh Cô Năm Nhỏ. Tháng 9 cùng năm, bà hợp tác cùng nghệ sĩ Cao Long Ngà, lấy bảng hiệu mới là gánh Phi Long ở Chợ Lớn. Lúc này, bà chuyển về sống cùng con trai ở vùng Lò Siêu, Chợ Lớn. 

Đêm ngày 20 tháng 10 năm 1938,<ref>{{Chú thích báo |title=Thôi rồi! Cô Năm Nhõ! |url=http://baochi.nlv.gov.vn/baochi/cgi-bin/baochi?a=d&d=RbD19381022.1.3& |access-date=18 tháng 7 năm 2026 |work=Sài Gòn |pages=3}}</ref> Năm Nhỏ qua đời vì căn bệnh thương hàn, hưởng dương 43 tuổi. Thập niên 1950, khi Hội Khuyến lệ cổ ca được thành lập, bà được liệt vào danh sách "Ngũ trân châu hát bội" (cùng các nghệ sĩ Cao Long Ngà, [[Năm Sa Đéc]], [[Năm Đồ]], Ba Út). Bà còn được nhân dân tôn là một trong những vị tổ của nghệ thuật hát bội Nam Bộ.

== Thân thế ==
Năm Nhỏ tên thật là '''Huỳnh Thị Tân''', sinh năm 1895 ở [[Cái Vồn]], [[Cần Thơ (tỉnh)|Cần Thơ]] (nay là [[Cái Vồn|phường Cái Vồn]], [[Vĩnh Long|tỉnh Vĩnh Long]]) trong một gia đình giàu nghệ thuật. Cha bà vừa là ông nhưng{{efn|''Ông nhưng'' là người nghệ sĩ lớn tuổi, có trình độ văn hoá và nghệ thuật, phụ trách về kịch bản văn học, chịu trách nhiệm đêm diễn (như đài trưởng ngày nay).<ref>{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=15}}</ref>}}, vừa là ông bầu của gánh hát nhà, diễn loanh quanh tại các đình, rạp ở vùng Long Hồ (nay là [[Long Hồ (xã)|xã Long Hồ]], [[Vĩnh Long|tỉnh Vĩnh Long]]). Năm Nhỏ bước lên sân khấu lần đầu tiên vào năm 1907.<ref>{{Chú thích báo |date=21 tháng 9 năm 1927 |title=CÔ NĂM NHỎ |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t51119979z/f1.image |work=La Tribune Indochinoise |pages=1 |quote=La brillante actrice dont on a fèté le 15 courant les 20 ans de théâtre et qui n'a manqué aucune occasion de mettre son talent au service de bonnes oeuvres. |trans-quote=Nữ diễn viên xuất sắc này, người vừa được vinh danh kỉ niệm 20 năm sự nghiệp vào ngày 15 tháng này, chưa bao giờ bỏ lỡ cơ hội cống hiến tài năng của mình vì những hoạt động thiện nguyện.}}</ref> Bà học hỏi từ cha, ông, các chú, bác và nhất là từ bà thầy Hai Chại (người [[Gò Đen]]). Khi còn hát ở Long Hồ, có ông bà Đốc phủ Phạm Hữu Tương đang trấn nhiệm ở Vĩnh Long, vì lòng mến mộ đã đưa đường dẫn lối bà đi vào con đường chuyên nghiệp.<ref name="DBPhi1">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=182–183}}</ref>

== Sự nghiệp ==
[[Tập tin:Chân dung nghệ sĩ Năm Nhỏ năm 1927 (Huỳnh Thị Tân).jpg|nhỏ|Chân dung nghệ sĩ Năm Nhỏ trong Lễ Kỉ niệm 20 năm sự nghiệp, 1927]]
Năm Nhỏ được mời về hát cho gánh hát bội Phước Xương ở đường Palikao, Chợ Lớn, do bà bầu – nghệ sĩ Lưu Thị Ngoạn (tục gọi bà Ba Ngoạn, 1871–1934<ref>{{Chú thích web |last=Băng Châu |date=22 tháng 2 năm 2019 |title=Cận cảnh căn nhà gắn bó 50 năm với NSND Kim Cương |url=https://dantri.com.vn/giai-tri/can-canh-can-nha-gan-bo-50-nam-voi-nsnd-kim-cuong-20190222021155599.htm |website=Báo Dân trí}}</ref>) làm chủ. Trong gánh hát, Năm Nhỏ có thể đảm nhiệm các vai đào văn, thương, ai, độc, lẵng, điên, thiền, sang các vai đào võ và cả các vai kép đủ loại, tướng, lão, hề.<ref name="DBPhi2">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=184}}</ref>

Năm 1913, bà bầu Ba Ngoạn đã gả Năm Nhỏ cho người con trưởng của mình là Hai Xù.<ref name="DBPhi2" /> Năm sau, Năm Nhỏ hạ sinh một người con trai, lấy tên là Nguyễn Ngọc Mười (tự Một),<ref name="DBPhi2">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=184}}</ref> là danh hề Ngọc Trai sau này.<ref name=":1">{{Chú thích web |last=Nghệ sĩ Kim Cương |date=7 tháng 5 năm 2016 |title=Hồi ký Kỳ nữ Kim Cương - Kỳ 3: Ba tôi - Người hậu tổ |url=https://tuoitre.vn/hoi-ky-ky-nu-kim-cuong-ky-3-ba-toi-nguoi-hau-to-1096771.htm |website=Báo Tuổi trẻ}}</ref> Không lâu sau đó, Hai Xù qua đời trong một vụ tai nạn. Năm Nhỏ tái giá với người em chồng (con thứ ba của bà Ba Ngoạn) là ông Nguyễn Ngọc Cương, một thanh niên du học ngành sân khấu ở Pháp. Năm 1918, ông Cương về nước, rồi được gia đình truyền lại hai gánh nhà là Phước Thắng của Bà Hộ (bà ngoại) và Phước Xương của mẹ. Lúc ấy, ông đã nâng đỡ, dìu dắt vợ của mình là nghệ sĩ Năm Nhỏ.<ref name="DBPhi3">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=184–185}}</ref>

Dưới sự dìu dắt của chồng, Năm Nhỏ đạt được nhiều thành công trên con đường nghệ thuật.<ref name="DBPhi4">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=185}}</ref> Cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930, bà xuất bản một số dĩa hát của các hãng như Pathé (1927)<ref>{{Chú thích báo |last=NGUYỄN-NGỌC-CƯƠNG |date=31 tháng 12 năm 1927 |title=DĨA HÁT PHƯƠC-CƯƠNG |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56423100/f2 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=2}}</ref>, Victor (1929)<ref>{{Chú thích báo |title=VICTOR |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k75578925/f6 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=L'Écho Annamite |pages=6}}</ref> và Beka (1931).<ref>{{Chú thích báo |date=31 tháng 1 năm 1931 |title=DỈA BEKA 1931 |url=http://baochi.nlv.gov.vn/baochi/cgi-bin/baochi?a=d&d=RbD19310131.2.16.2 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Sài Gòn |pages=1}}</ref> Rạng sáng ngày 24 tháng 8 năm 1934, bà Ba Ngoạn qua đời, hưởng thọ 64 tuổi (tuổi ta).<ref>{{Chú thích báo |last=CÔNG-LUẬN |date=26 tháng 8 năm 1934 |title=Tin buồn |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56394100/f8 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=8}}</ref> Ông Nguyễn Ngọc Cương hợp tác cùng ông Nguyễn Bửu (một người chồng trước của nghệ sĩ Phùng Há) thành lập gánh cải lương Phỉ Phụng, với hai đào chánh là [[Năm Phỉ]] và [[Phùng Há]].<ref>{{Chú thích báo |title=Một giờ tiếp chuyện với cô Phùng-Há – Vận mạng của gánh PHỈ-PHỤNG |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5639677b |work=Công luận báo |pages=1, 10|date=17 tháng 7 năm 1935|access-date=16 tháng 7 năm 2026}}</ref> Gánh Phước Xương được truyền lại cho nữ nghệ sĩ Năm Nhỏ, đôi khi được đổi tên thành gánh Kim Cương<ref name="DBPhi5">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=187}}</ref> hoặc gọi là gánh Cô Năm Nhỏ. Thời gian này, bà chuyển về sinh sống cùng người con trai trưởng ở vùng Lò Siêu, Chợ Lớn.<ref name="DBPhi5">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=187}}</ref> Tháng 9 cùng năm, gánh hát bội của bà thường xuyên liên hiệp với gánh hát bội của nữ nghệ sĩ Cao Long Ngà.<ref>{{Chú thích báo |date=26 tháng 8 năm 1934 |title=HAI GÁNH HÁT BỘ |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56394100/f8 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=8}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=15 tháng 9 năm 1934 |title=Tạp rạp hát THÀNH-XƯƠNG đường Boress — Saigon |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56394270/f8 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=8}}</ref> Do đó, cùng với chồng của nghệ sĩ Cao Long Ngà là ông Trần Hữu Tường (Sáu Xường), Năm Nhỏ hợp tác thành lập gánh hát bội Phi Long ở Chợ Lớn.<ref>{{Chú thích báo |last=PHI-LONG |title=Bạn PHI-LONG ra đời |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5639437b/f8 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=8}}</ref> Năm 1935, ông Sáu Xường chủ trương tân trang lại rạp Palikao, lấy tên mới là Phi Long Hí viện, làm cơ sở diễn xuất cho gánh Phi Long và cho các gánh hát khác thuê mướn.<ref>{{Chú thích báo |last=TRẦN-HỮU-TƯỜNG dit XƯỜNG |date=1 tháng 5 năm 1935 |title=Rạp hát mới! PHI-LONG HI-VIEN! |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5639612c/f10 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=10}}</ref> Gánh Phi Long diễn từ Sài Gòn, ra tới rạp Quảng Lạc ở Hà Nội.<ref>{{Chú thích báo |last=Quảng Lạc |date=23 tháng 12 năm 1934 |title=CUỘC VUI TỐI NAY – QUANG-LAC |url=http://baochi.nlv.gov.vn/baochi/cgi-bin/baochi?a=d&d=Rhc19341223.2.16.1& |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Hà Thành ngọ báo |pages=3}}</ref>

Trong các năm 1935 đến 1938, nghệ sĩ Năm Nhỏ thường xuyên tách riêng khỏi gánh Phi Long diễn cho các dịp hát chầu<ref>{{Chú thích báo |last=Nam-chơn tương-tế |date=11 tháng 7 năm 1938 |title=Đình Nam-Chơn Tương-Tế Hội |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5638796p/f2 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=2}}</ref>, hoặc diễn quyên tiền gây quỹ<ref>{{Chú thích báo |date=1 tháng 10 năm 1937 |title=Những cuộc vui giúp nạn lụt Đông-dương |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56385695/f2 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=2}}</ref>, giúp các hội,<ref>{{Chú thích báo |title=Tối nay đúng 8 giờ nên đến rạp ĐẠI-VÕ-ĐÀI CHỢ-LỚN |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56382396/f1 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=1}}</ref> giúp các gánh hát khác,…<ref>{{Chú thích báo |date=26 tháng 9 năm 1935 |title=Một đêm hát đặc biệt |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56397378/f8 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=8}}</ref><ref>{{Chú thích báo |date=9 tháng 12 năm 1937 |title=Kết quả mấy đêm hát của Tổng cuộc Quần-vợt Namkỳ tổ-chức giúp vào quỷ [quỹ] vô-địch Nguyễn-văn-Sáu |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5638625k/f2 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=2}}</ref> Năm 1937, gánh Đại Phước Cương của chồng bà mở rộng lớn mạnh, tăng cường thêm các suất diễn hát bội dành riêng cho bà.<ref>{{Chú thích báo |date=30 tháng 10 năm 1937 |title=Đại-Phước-Cương |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56385949/f6 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=Công luận báo |pages=6}}</ref>

Đêm ngày 20 tháng 10 năm 1938, Năm Nhỏ qua đời tại nhà riêng ở đường Armand Rosseau<ref>{{Chú thích báo |title=Ngôi sao sáng trong kịch trường đả lặn |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t56388782/f8 |work=Công luận báo |pages=8|access-date=16 tháng 7 năm 2026}}</ref> do mắc căn bệnh thương hàn ác tính,<ref name="DBPhi5">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=187}}</ref> hưởng dương 43 tuổi.<ref name="DBPhi5">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=187}}</ref> Ngày 26 tháng 10 cùng năm,<ref>{{Chú thích báo |title=AUX ÉCOUTES SAIGONNAISES |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k93958344/f3 |access-date=16 tháng 7 năm 2026 |work=La Vérité |pages=3}}</ref> đám tang của bà được tổ chức vô cùng long trọng, với sự hiện diện của Docteur Thạch (Võ Duy Thạch), quan huyện Nguyễn Đình Trị, ông Triệu Văn Yên, ông Nguyễn Bửu, ông Nguyễn Khắc Thiệu và phần đông đào kép hơn 100 người tiễn đưa đến phần mộ.<ref>{{Chú thích báo |last=Nguyễn Văn Thắng |date=27 tháng 10 năm 1938 |title=Một đám tang rất long trọng |url=http://baochi.nlv.gov.vn/baochi/cgi-bin/baochi?a=d&d=RbD19381027&# |work=Sài Gòn |pages=3|access-date=16 tháng 7 năm 2026}}</ref> Nhà bà chật hẹp, ẩm thấp, gặp mùa mưa, nước ngập lên đến đầu gối, quan tài phải dời ra trước sân, che rạp đỡ nắng mưa, đón khán giả và nghệ sĩ đến chiêm bái.<ref name="DBPhi5" /> Khi hạ huyệt, ông Triệu Văn Yên đã đứng ra đọc một bài văn điếu. Kế đó, nghệ sĩ Nguyễn Văn Thắng (Hai Thắng) nhắc nhở cuộc đời của nghệ sĩ Năm Nhỏ, và giới thiệu nghệ sĩ Cao Tùng Châu khuyến khích những bạn đồng nghiệp nữ hãy noi theo những vai diễn sở trường của bà. Trong đám tang còn có sự xuất hiện của người thầy Hai Chại, âm thầm đi theo xe tang đến nơi mộ phần.<ref name="DBPhi5">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=187}}</ref>

== Đánh giá ==
Nghệ sĩ Năm Nhỏ thuộc thế hệ tiên phong của nghệ thuật hát bội, cùng thời với các nghệ sĩ Hai Thắng (1895–1939)<ref name="DBPhi6">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=188}}</ref>, Tám Thuận, Sáu Ất, [[Năm Sa Đéc]] (1907–1988), Cao Long Ngà (1901–1982),... Trong suốt sự nghiệp của mình, bà đã để lại nhiều dấu ấn cho sân khấu hát bội. Bà được khen ngợi qua các vai Điêu Thuyền (''Phụng Nghi đình''), Triệu Tử Long (''Triệu Tử Long nhập Cam Lộ tự''), Trương Phi (''Trương Phi thủ Cổ thành''), Bàng Quý phi (''Xử án Bàng Quý phi''), Tiêu Anh Phụng (''Tiêu Anh Phụng loạn trào''), Mộc Quế Anh (''Mộc Quế Anh dâng cây''), Lưu Kim Đính (''Lưu Kim Đính giải giá Thọ Châu''), Phàn Lê Huê (''Phàn Lê Huê phá Hồng thuỷ trận'')<ref name="VHSen1">{{harvnb|Vương Hồng Sển|1968|p=137}}</ref>,…<ref name="DBPhi4" /> Khán giả thường lưu truyền lại rằng Năm Nhỏ là nghệ sĩ đầu tiên múa lân trên sân khấu hát bội.<ref name="DBPhi7">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=185–186}}</ref><ref name=":1" /> Khi ông Cương dựng lại vở ''Ngọc Kỳ Lân xuất thể'', ông đã mời thầy Quảng Đông ở Chợ Lớn dạy vợ mình múa lân, từ khi lân nằm ngủ, đến khi giật mình thức dậy, múa giỡn dưới ánh trăng. Năm Nhỏ cũng được mọi người biết đến qua vở ''Ngũ biến báo phu cừu'', khi có thể đóng năm vai với từng tính cách riêng biệt trong cùng một đêm.<ref name="DBPhi4" /> Vai Trương Phi của bà cũng để lại dấu ấn khi bà có khả năng đổi giọng, thét và bộ tịch như đàn ông.<ref name=":1" /><ref name="VHSen1">{{harvnb|Vương Hồng Sển|1968|p=137}}</ref> Khi thủ diễn vai Trương Phi, bạn đồng nghiệp thường khen bà "diễn không thua kép Hành".{{efn|Thế kỉ 19, Tả quân [[Lê Văn Duyệt]] có lập năm gánh hát bội khi ông giữ chức tổng trấn Gia Định thành, chiêu mộ các kép hát bội (không tuyển đào hát) từ Bình Định, Quy Nhơn và những người xuất sắc trong Lục tỉnh về. Ông giao cho năm người làm bầu gánh, lần lượt là cai Chơn, cai Minh, cai Vị, cai Báu và một người không rõ tên. Khi ông Tả quân Duyệt mất, chỉ còn gánh hát của cai Báu là còn tồn tại. Ông xuống Sa Đéc, tái thiết lập gánh hát, mời các kép hát mới như Cu, Chim, Hành, Đá và Chợ.<ref>{{Chú thích báo |last=Trần Sự Thiệt |date=5 tháng 8 năm 1921 |title=LỮ THỨ VẤN ĐÁP HÝ SỰ |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5599693r/f1 |work=Công luận báo |pages=1| access-date=16 tháng 7 năm 2026}}</ref> Trong đó, kép Hành nổi danh vai Trương Phi và Tiết Cương.<ref>{{Chú thích báo |last=Trần Sự Thiệt |date=23 tháng 8 năm 1921 |title=LỮ THỨ VẤN ĐÁP HÝ SỰ |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t55996978/f1 |work=Công luận báo |pages=1| access-date=16 tháng 7 năm 2026}}</ref> Theo học giả Vương Hồng Sển, khoảng năm 1915, trong gánh cai Báu có hai kép tên Hành diễn vai Trương Phi rất giỏi, gọi là Hành lớn, Hành nhỏ. Về sau, hễ ai diễn vai Trương Phi thì sẽ nói ''Đêm nay tôi làm Hành'', nếu diễn đạt thì sẽ được khen là ''hát như Hành'', ''hát không thua Hành''.}}<ref name="DBPhi8">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=186}}</ref> Hai nghệ sĩ Năm Nhỏ và Hai Thắng đồng thời được biết đến qua vở ''Xử án Bàng Quý phi'', do bà thủ vai Bàng Quý phi và Hai Thắng vai Tống Nhơn Tôn.<ref name="NPhuong1">{{harvnb|Nguyễn Phương|2004|p=19}}</ref>

Trong sự nghiệp, nghệ sĩ Năm Nhỏ đã gieo nhiều ảnh hưởng nghệ thuật cho các đào hát đàn em như Cao Long Ngà, Hai Ngò, Năm Sa Đéc, Ba Út, Hai Nhỏ, Năm Đồ, Ba Sáng,… <ref name="DBPhi9">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=181}}</ref> Nghệ sĩ Năm Đồ khi lão thành, vẫn thường nhắc nhở và ca tụng nghệ sĩ Năm Nhỏ, tự xem mình là "một đàn em của cô Năm". Mỗi khi diễn tuồng Ngũ biến, sáng hôm sau nghệ sĩ Năm Đồ mua mắm thái thịt luộc, bún rau sống, cúng vai nghệ sĩ Năm Nhỏ để tỏ lòng biết ơn người thầy tinh thần của mình.<ref name="DBPhi10">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=224}}</ref> Khi Năm Nhỏ còn hát trong gánh Phước Xương, nhờ tuồng ''Ngọc Kỳ Luân xuất thể'', bà đã tạo ấn tượng cho nghệ sĩ hát bội Mười Vàng (1913–2002) lúc ấy mới 12 tuổi mang theo ước mơ trở thành võ sĩ múa lân (mà về sau ông cũng là một tay múa lân và lập một đội lân trong gánh hát của mình).<ref name="DBPhi11">{{harvnb|Đinh Bằng Phi|2005|p=213}}</ref>

Khi Hội khuyến lệ cổ ca được thành lập, bà được liệt tên vào danh sách "Ngũ trân châu của sân khấu hát bội" (cùng các nghệ sĩ Cao Long Ngà, Năm Sa Đéc, Năm Đồ, Ba Út)<ref>{{Chú thích web |last=Anh Lưu |date=16 tháng 9 năm 2018 |title=Qua bà Năm Sa Đéc, hiểu nghệ thuật cải lương hơn |url=https://nld.com.vn/van-nghe/qua-ba-nam-sa-dec-hieu-nghe-thuat-cai-luong-hon-2018091521130118.htm |website=Báo Người Lao Động|access-date=16 tháng 7 năm 2026}}</ref>. Bà cũng được nhân dân công nhận là một trong những vị hậu tổ của nghệ thuật hát bội miền Nam.<ref>{{Chú thích web |last=Ngọc Anh |date=16 tháng 10 năm 2022 |title=Hát bội ngày xưa |url=https://baocantho.com.vn/hat-boi-ngay-xua-a152213.html |website=Báo Cần Thơ|access-date=16 tháng 7 năm 2026}}</ref><ref name="DBPhi6" />

== Chú giải ==
{{notelist}}

== Chú thích ==
{{Tham khảo}}

== Tham khảo ==
* {{chú thích |author=Trần Văn Khải |title=Nghệ-thuật sân-khấu Việt-Nam |url=https://archive.org/details/nghethuatsankhauvietnam |place=Thành phố Hồ Chí Minh |publisher=Nhà sách Khai Trí |year=1966}}
* {{chú thích |author=Đinh Bằng Phi |title=Nhìn về sân khấu hát bội Nam Bộ |place=Thành phố Hồ Chí Minh |publisher=Nhà xuất bản Văn Nghệ |year=2005}}
* {{chú thích |author=Vương Hồng Sển |authorlink=Vương Hồng Sển |title=Hồi-ký 50 năm mê hát |publisher=Cơ sở xuất bản Phạm Quang Khải |url=https://archive.org/details/hoi-ky-50-nam-me-hat-vuong-hong-sen |place=Sài Gòn |year=1968}}
* {{chú thích |author=Nguyễn Phương |title=Ngũ đại gia của sân khấu cải lương |place=Montreal |year=2004 |url=https://namkyluctinh.org/a-nghethuat/nguyenphuong/nphuong-ngudaigia%5Ba%5D.pdf}}

[[Thể loại:Người Cần Thơ]]
[[Thể loại:Sinh năm 1895]]
[[Thể loại:Mất năm 1938]]
[[Thể loại:Nghệ sĩ tuồng]]
[[Thể loại:Nữ diễn viên sân khấu Việt Nam]]
[[Thể loại:Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20]]