Xem mã nguồn của Sông Bà Rén

{{Thông tin sông
| name = Sông Bà Rén
| subdivision_type1 = Quốc gia
| subdivision_name1 = Việt Nam
| subdivision_type2 = Tỉnh
| subdivision_name2 = Quảng Nam
| source1 = sông Thu Bồn<ref name="Le2025" />
| source1_location = khu vực cầu Chìm, xã Duy Trung, huyện Duy Xuyên<ref name="Le2025" />
| mouth = sông Thu Bồn<ref name="Le2025" />
| mouth_location = xã Duy Thành, huyện Duy Xuyên<ref name="Le2025" />
| length = {{Convert|18|km|abbr=on}}<ref name="Le2025" />
| river_system = hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn<ref name="Ngoc2023" />
}}
'''Sông Bà Rén''' là một nhánh của [[Sông Thu Bồn|sông Thu Bồn]] trong [[Sông Vu Gia – Thu Bồn|hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn]] ở thành phố [[Đà Nẵng]].<ref name="Ngoc2023">{{cite news |last=Ngọc |first=Thi |title=Chất lượng môi trường nước sông, hồ ở Quảng Nam ra sao? |url=https://cand.com.vn/Xa-hoi/chat-luong-moi-truong-nuoc-song-ho-o-quang-nam-ra-sao--i700073/ |newspaper=Báo Công an Nhân dân điện tử |date=ngày 12 tháng 7 năm 2023 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref> Dòng sông dài khoảng {{Convert|18|km|abbr=on}}, tách khỏi Thu Bồn ở khu vực cầu Chìm (xã [[Duy Xuyên (xã)|Duy Xuyên]]) rồi nhập trở lại Thu Bồn tại xã [[Duy Thành]].<ref name="Le2025">{{cite news |last=Lê |first=Thí |title=Bà Rén hay Bà Rắn? |url=https://baodanang.vn/ba-ren-hay-ba-ran-3148227.html |newspaper=Báo Đà Nẵng |date=ngày 26 tháng 1 năm 2025 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref> Nhánh sông chảy dọc ranh giới giữa Duy Xuyên và [[Quế Sơn]].<ref name="Le2025" /> Khu vực ven sông gắn với địa danh [[Quốc lộ 1]] (cũ) qua [[chợ Bà Rén]] và [[chợ heo Bà Rén]].<ref name="Le2025" /><ref name="Vo2024">{{cite news |last=Võ |first=Văn Trường |title=Con sông Bà Rén ở Quảng Nam, tách từ sông Thu Bồn "rong chơi chán chê mê mải" lại quay về sông Thu Bồn |url=https://danviet.vn/con-song-ba-ren-o-quang-nam-tach-ra-tu-song-thu-bon-rong-choi-chan-che-me-mai-lai-ve-song-me-20240416144431263-d1156507.html |website=Dân Việt |date=ngày 16 tháng 4 năm 2024 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref>

==Dòng chảy và vị trí==
Sông Bà Rén là phân lưu của sông Thu Bồn ở vùng hạ lưu lưu vực. Một mô tả đặt điểm tách nhánh ở khu vực giáp vùng [[Gò Nổi]], phía thượng lưu cầu Chìm.<ref name="Vo2024" /> Tại đoạn trung lưu, dòng chảy chạy qua vùng giáp ranh giữa Duy Xuyên và Quế Sơn trước khi nhập lại sông Thu Bồn ở Duy Thành.<ref name="Le2025" />

Trong cấu trúc phân nhánh vùng hạ lưu, Thu Bồn được mô tả tỏa phù sa về [[Điện Bàn]] theo hai hướng, trong đó nhánh phía nam là sông Bà Rén.<ref name="Khanh2016">{{cite news |last=Khánh |first=Loan |title=Thu Bồn - dòng sông di sản |url=https://khoahocphothong.vn/thu-bon-dong-song-di-san-45362.html |newspaper=Khoa học Phổ thông |date=ngày 9 tháng 11 năm 2016 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref> Gần cửa biển, Thu Bồn và Bà Rén gặp lại nhau, hòa với [[Trường Giang (Quảng Nam)|sông Trường Giang]], chảy qua [[Hội An]] và ra biển tại [[Cửa Đại]].<ref name="Khanh2016" />

==Địa danh==
Tên gọi "Bà Rén" có một hướng giải thích gắn với biến âm địa phương của "Bà Rắn", liên hệ đến một ngôi miếu và hình tượng rắn thần [[Naga]] trong mạch chuyện dân gian và dấu vết văn hóa [[Chăm Pa|Chăm]].<ref name="Le2025" /> Một hướng khác dựa vào các ghi chép địa danh trong [[Phủ biên tạp lục]] của [[Lê Quý Đôn]], trong đó xuất hiện tên "sông Bà Rèn/Bà Rén" như một địa danh được nhắc đến từ trước thế kỷ 18, đồng thời đặt khả năng nguồn gốc tên gọi không nhất thiết gắn với cách giải thích "Bà Rắn".<ref name="Le2025" /><ref name="Vo2024" />

Các giả thuyết biến âm khác cũng được nêu, như khả năng liên hệ với cụm "lò rèn" hoặc "Bà Rèn", sau đó chuyển thành "Bà Rén" trong quá trình sử dụng địa danh lâu dài.<ref name="Le2025" /><ref name="Vo2024" />

==Môi trường và quản lý tài nguyên nước==
Sông Bà Rén nằm trong mạng lưới quan trắc [[chất lượng nước|môi trường nước mặt]] của tỉnh Quảng Nam. Báo cáo quan trắc môi trường tỉnh Quảng Nam năm 2022 liệt kê điểm quan trắc trên sông Bà Rén trong nhóm các điểm quan trắc vùng hạ lưu của hệ thống sông Thu Bồn.<ref name="Ngoc2023" />

Trong nội dung quản lý [[tài nguyên nước]] ở Quảng Nam, các danh mục như [[hành lang bảo vệ nguồn nước]] và đánh giá [[sức chịu tải]] tiếp nhận nước thải được đề cập cho một số đoạn sông; danh sách này có sông Bà Rén và kết quả đánh giá nêu các đoạn sông trong nhóm này còn khả năng tiếp nhận nước thải.<ref name="Tran2024">{{cite news |last=Trần |first=Hữu |title=Giữ gìn mạch nguồn sông nước… |url=https://baodanang.vn/giu-gin-mach-nguon-song-nuoc-3136743.html |newspaper=Báo Đà Nẵng |date=ngày 22 tháng 6 năm 2024 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref>

==Xói lở bờ sông==
Một vấn đề được phản ánh tại sông Bà Rén là tình trạng [[xói lở]] và [[sạt lở]] bờ sông ở đoạn qua xã [[Quế Xuân 1]] (huyện Quế Sơn). Một bài trên VTV8 nêu đoạn sông qua địa bàn Quế Xuân 1 dài khoảng 2 km bị xâm thực kéo dài, ảnh hưởng đất sản xuất và nhà cửa, tác động đến đời sống khoảng 60 hộ dân; phương án xây kè được kiến nghị nhằm giảm rủi ro sạt lở sau mùa mưa lũ.<ref name="Trong2025">{{cite web |last=Trọng |first=Hoàng |title=Nguy cơ sạt lở sông bà Rén ở Quảng Nam |url=https://vtv8.vtv.vn/vtv8/nguy-co-sat-lo-song-ba-ren-o-quang-nam-20250331163757092.htm |website=VTV8 - VTV.vn |date=ngày 1 tháng 4 năm 2025 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref>

Nội dung tổng hợp ý kiến cử tri và trả lời của cơ quan tỉnh nêu danh mục công trình kè chống sạt lở khu vực cầu Bà Rén (đoạn qua trung tâm hành chính xã Quế Xuân 1), chiều dài cần gia cố khoảng 1 km, kinh phí dự kiến 100 tỷ đồng; các biện pháp tạm thời như trồng tre, trồng cỏ cũng được nhắc đến nhằm hạn chế sạt lở.<ref name="Ha2023">{{cite news |last=Hà |first=Quang |title=Cử tri đề nghị xây dựng kè hai bên bờ sông Bà Rén |url=https://baodanang.vn/cu-tri-de-nghi-xay-dung-ke-hai-ben-bo-song-ba-ren-3050420.html |newspaper=Báo Đà Nẵng |date=ngày 19 tháng 7 năm 2023 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref> Nội dung này gắn với các kế hoạch triển khai đề án phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển đến năm 2030 và hoạt động trả lời cử tri trước kỳ họp của [[Quốc hội Việt Nam]].<ref name="Ha2023" />

==Hoạt động ven sông==
Sông Bà Rén gắn với sinh kế [[thủy sản]] ở vùng hạ lưu sông Thu Bồn. Chợ heo Bà Rén được mô tả là một chợ chuyên buôn bán heo con, heo giống, hoạt động từ rạng sáng; địa danh này nằm bên sông và gắn với nghề bồng heo.<ref name="Le2025" /><ref name="Vo2024" /> Nguồn lợi [[hến]] ở lòng sông cũng được nhắc đến cùng hoạt động cào và buôn bán hến của một bộ phận hộ dân ven sông.<ref name="Le2025" /><ref name="Vo2024" />

Một số địa điểm văn hóa - lịch sử ven sông được nêu trong các bài viết về địa danh, gồm các dấu tích gắn với khu vực thị trấn [[Nam Phước]] và các làng ven sông thuộc địa bàn Duy Xuyên - Quế Sơn.<ref name="Vo2024" /> Hoạt động [[đua ghe]] trên sông Bà Rén cũng được phản ánh như một sinh hoạt thể thao - lễ hội theo mùa ở địa phương.<ref name="Le2025" />

==Tham khảo==
{{reflist}}

==Liên kết ngoài==
* [https://vtv8.vtv.vn/vtv8/nguy-co-sat-lo-song-ba-ren-o-quang-nam-20250331163757092.htm Bài viết về nguy cơ sạt lở sông Bà Rén] trên VTV8
{{Hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn}}
[[Thể loại:Sông tại Quảng Nam]]
[[Thể loại:Hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn]]