Xem mã nguồn của Tạ Minh Châu

{{Thông tin viên chức
| tên = Tạ Minh Châu
| hình = Tạ Minh Châu nhà thơ.jpg
| cỡ hình = 150px
| chức vụ = [[Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền]]
| bắt đầu = 2009
| kết thúc = 2012
| tiền nhiệm = [[Nguyễn Huy Quang (đại sứ)|Nguyễn Huy Quang]]
| kế nhiệm = Nguyễn Mạnh Hùng
| địa hạt = [[Lào]]
| chức vụ 2 = [[Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền]]
| bắt đầu 2 = 1998
| kết thúc 2 = 2002
| tiền nhiệm 2 = [[Vũ Dương Huân]]
| kế nhiệm 2 = [[Đinh Xuân Lưu]]
| địa hạt 2 = [[Ba Lan]]
| quốc tịch = {{VNM}}
| ngày sinh = {{Ngày sinh|1949|12|13}}
| nơi sinh = [[Phú Thọ]], [[Việt Nam Dân chủ Cộng hòa]]
| ngày mất = {{Ngày mất và tuổi|2024|11|13|1949|12|13}}
| nơi mất = [[Hà Nội]], [[Việt Nam]]
| nghề nghiệp = [[Nhà thơ]], [[dịch giả]], [[nhà ngoại giao]]
| đảng = {{CSVN}}
| vợ = 
| học vấn = [[Tiến sĩ|Tiến sĩ Khoa học xã hội]]
| học trường = [[Đại học Warszawa]]
| quê quán = [[Nông Trang]], [[Phú Thọ]]
}}

'''Tạ Minh Châu''' (1949 – 2024) là [[nhà thơ]], [[dịch giả]], [[nhà ngoại giao]] người [[Việt Nam]], ông từng là [[Đại sứ|Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền]] của Việt Nam tại [[Ba Lan]] và [[Lào]].<ref name=":0">{{Chú thích web |last= |first= |date=2024-11-13 |title=Nhà thơ, dịch giả Tạ Minh Châu qua đời |url=https://vanvn.vn/nha-tho-dich-gia-ta-minh-chau-qua-doi/ |access-date=2025-11-20 |website=Hội Nhà Văn Việt Nam |language=vi}}</ref>

== Tiểu sử ==
Tạ Minh Châu sinh ngày 13 tháng 12 năm 1949 trong một một gia đình có giáo dục ngày tại phường [[Nông Trang]], tỉnh [[Phú Thọ]]. Ông bắt đầu viết truyện ngắn khi mới là học sinh lớp 6. Năm 1965, tác phẩm đầu tay của ông được đăng trên báo báo [[Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (tuần báo)|Thiếu niên Tiền phong]], lên lớp 10 (năm 1967) đã đạt giải A cuộc thi sáng tác thơ của tỉnh do nhà thơ [[Bút Tre]] là Trưởng ban Giám khảo.<ref name=":2">{{Chú thích web |last=Đặng Huy Giang |date=2017-04-09 |title=Nhà thơ, dịch giả Tạ Minh Châu: Nghiệp văn đã chọn |url=https://cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Nha-tho-dich-gia-Ta-Minh-Chau-Nghiep-van-da-chon-i428621/ |access-date=2025-11-20 |website=Báo Công an Nhân dân điện tử |language=vi}}</ref>

Tạ Minh Châu và vợ từng là du học sinh tại Ba Lan, cả hai người đều bảo vệ luận án Tiến sĩ tại đây, họ có hai người con trai.<ref>{{Chú thích web |last=Nguyệt Hà |title=Không có gì mẫu thuẫn giữa con người của ngoại giao và con người của văn chương |url=https://cand.com.vn/doi-song-van-hoa/Khong-co-gi-mau-thuan-giua-con-nguoi-cua-ngoai-giao-va-con-nguoi-cua-van-chuong-i332846/ |access-date=2025-11-20 |website=Báo Công an Nhân dân điện tử |language=vi}}</ref> Ông qua đời ngày 13 tháng 11 năm 2024, tại [[Hà Nội]].<ref name=":0" />  

== Sự nghiệp ==

Năm 1967, Tạ Minh Châu tham gia thi học sinh giỏi Văn toàn miền bắc nên bỏ lỡ cơ hội góp tác phẩm của mình vào một tập truyện do nhà thơ [[Định Hải (nhà thơ)|Định Hải]] làm chủ biên. Trong cùng năm, ông được cử đi học Ngữ văn tại trường [[Đại học Warszawa]], [[Ba Lan]] và tốt nghiệp năm 1973.<ref name=":4">{{Chú thích báo |title=Nhà thơ, dịch giả, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Ba Lan Tạ Minh Châu. |url=https://queviet.eu/van-nghe/tac-gia/114191-nha-tho-dich-gia-nguyen-dai-su-viet-nam-tai-ba-lan-ta-minh-chau |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010040116/https://queviet.eu/van-nghe/tac-gia/114191-nha-tho-dich-gia-nguyen-dai-su-viet-nam-tai-ba-lan-ta-minh-chau |archive-date=2024-10-10 |access-date=2025-11-20 |work=Quê Việt điện tử |language=vi-vn}}</ref> 

Từ năm 1974, Tạ Minh Châu làm việc tại Ban Đối ngoại Trung ương Đảng, từng làm đến Phó trưởng Ban.<ref name=":0" /> Từ năm 1986 đến 1988, ông bắt đầu dịch và đăng tải trên ''Tuần báo Văn nghệ'' một số tác phẩm tiêu biểu của các nhà thơ Ba Lan.<ref name=":2" />

Từ năm 1986 đến 1990, Tạ Minh Châu bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ tại Viện Khoa học xã hội Ba Lan.<ref name=":4" /><ref name=":3" /> 

Năm 1994, được khích lệ bởi Phạm Tiến Duật, Tạ Minh Châu đã phát hành tập thơ “Đi ngược hoàng hôn”. Ông được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1996.<ref name=":2" />

Sau khi nhà thơ [[Wisława Szymborska|Wislawa Szymborska]] giàn giải Nobel Văn học vào năm 1996, Tạ Minh Châu bắt đầu dịch các tác phẩm của bà. Năm 1997, ông được Nhà nước Ba Lan trao tặng huy chương “Vì sự nghiệp văn hoá Ba Lan”,<ref name=":0" /> nhờ giải thưởng này, Wislawa biết đến Tạ Minh Châu và quyết đinh tặng bản quyền tất cả các sáng tác của mình cho nhà xuất bản Hội Nhà văn để ông dịch.<ref name=":3">{{Chú thích web |last=Trần Hà |date=2014-10-22 |title=Nhà ngoại giao đam mê dịch thơ |url=https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/nha-ngoai-giao-dam-me-dich-tho-414173 |access-date=2025-11-20 |website=Báo Quân đội nhân dân |language=vi}}</ref> Từ năm 1998 đến 2002, ông được bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam tại Ba Lan. Trong nhiệm kỳ của mình, ông đã góp phần thành lập ''Hội người Việt tại Ba Lan đoàn kết và hữu nghị''.<ref>{{Chú thích web |last=Tạ Minh Châu |first= |date=2023-01-23 |title=Tết xa nhà |url=https://daidoanket.vn/tet-xa-nha-10242185.html |access-date=2025-11-20 |website=Báo Đại Đoàn Kết |language=vi}}</ref><ref name=":2" /><ref>{{Chú thích web |last= |first= |date=2019-07-12 |title=Người Việt tại Ba Lan: Sức mạnh của đoàn kết và tri thức |url=https://ttdn.vn/co-quan-dai-dien-va-kieu-bao/co-quan-dai-dien/nguoi-viet-tai-ba-lan-suc-manh-cua-doan-ket-va-tri-thuc-24639 |access-date=2025-11-20 |website=Thông tin đối ngoại |language=vi}}</ref> Tạ Minh Châu giữ vai trò Phó Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam – Ba Lan.<ref name=":4" />

Từ năm 2009 đến 2012, ông là Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào.<ref name=":0" /> Sau khi hết nhiệm kỳ, ông giữ vai trò Phó Chủ tịch Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam – Lào.<ref>{{Chú thích web |last=MEDIATECH |title=Đại hội Đại biểu Hội Hữu nghị Việt – Lào tỉnh Thái Bình lần thứ Nhất |url=https://thaibinhtv.vn/news/71/25083/dai-hoi-dai-bieu-hoi-huu-nghi-viet-lao-tinh-thai-binh-lan-thu-nhat |access-date=2025-11-20 |website=thaibinhtv.vn |language=vi}}</ref>

== Khen thưởng<ref name=":0" /> ==

* Giải A cuộc thi thơ của tỉnh Phú Thọ năm 1967
* Tặng thưởng của NXB Hội Nhà văn năm 1997
* Tặng thưởng cuộc thi thơ năm 1998-2000 của báo Văn Nghệ
* Huân chương Công trạng hạng hai của Ba Lan (1999)
* Huân chương Công trạng của Ba Lan (2017)<ref>{{Chú thích web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2017-11-28 |title=Tổng thống Ba Lan trao Huân chương công trạng cho dịch giả Việt |url=https://tuoitre.vn/tong-thong-ba-lan-trao-huan-chuong-cong-trang-cho-dich-gia-viet-20171128094419004.htm |access-date=2025-11-20 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref>
* Huân chương Lao động hạng nhất của Lào (2012)<ref name=":1">{{Chú thích web |last=Quốc Khánh |date=2012-11-28 |title=Đại sứ Việt Nam tại Lào kết thúc nhiệm kỳ công tác |url=https://vov.vn/chinh-tri/dai-su-viet-nam-tai-lao-ket-thuc-nhiem-ky-cong-tac-237577.vov |access-date=2025-11-20 |website=Báo Tiếng nói Việt Nam}}</ref>
* [[Huân chương Độc lập]] hạng ba của Việt Nam (2013)

== Tác phẩm<ref name=":0" /> ==

* ''Quả dâu rừng'' (tập truyện dịch, 1986)
* ''Thơ Wislawa Szymborska (Nobel Văn chương 1996)'', NXB Hội Nhà văn, 1997
* ''Những đứa trẻ điên rồ'' (tập truyện dịch, 1987)
* ''Tro tàn và kim cương'' (tiểu thuyết dịch, 1988)
* ''Tiếng nấc trái tim'' (thơ dịch, 1994)
* ''Đi ngược hoàng hôn'' (thơ, 1994)
* Tuyển thơ Wislawa Szymborska (2014)<ref>{{Chú thích web |last=Tuấn Huy |date=2014-07-16 |title=Ra mắt tuyển thơ của nhà thơ Ba Lan |url=https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/ra-mat-tuyen-tho-cua-nha-tho-ba-lan-413530 |access-date=2025-11-20 |website=Báo Quân đội nhân dân |language=vi}}</ref>
* ''Phố Descartes''  ''Czesław Miłosz – Nobel Văn chương 1980'' (tuyển thơ), NXB Hội Nhà văn, 2016
* ''Buộc vào'' (thơ song ngữ Việt – Lào), NXB Hội Nhà văn, 2016
* ''Lời neo trong đêm'' (thơ), NXB Văn học, 2001

== Xem thêm ==

* [[Quan hệ Lào – Việt Nam]]
* [[Đại sứ quán Việt Nam tại Ba Lan]]
* [[Đại sứ quán Việt Nam tại Lào]]

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
* ''[https://hanoimoi.vn/hung-doi-giot-nuoc-lam-trong-noi-nguoi-506324.html Hứng đôi giọt nước làm trong nỗi người]'' – Báo Hànộimới
* [https://tienphong.vn/hai-lan-thap-tung-dai-tuong-post1504327.tpo Hai lần tháp tùng Đại tướng]

{{Thời gian sống|1949|2024}}
[[Thể loại:Người Phú Thọ]]
[[Thể loại:Người họ Tạ tại Việt Nam]]
[[Thể loại:Đại sứ Việt Nam tại Ba Lan]]
[[Thể loại:Đại sứ Việt Nam tại Lào]]