Âm môi-môi
Trong ngữ âm học, âm môi-môi (tiếng Anh: bilabial consonant),[1][2] hay âm hai môi, là phụ âm được phát âm bằng cách vận dụng cả môi trên và môi dưới.
Tần suất
Phương ngữ Igbo ở Thành phố Owerre phân biệt sáu biến thể âm tắc môi-môi: [p pʰ ɓ̥ b b̤ ɓ]. Chỉ tầm 0,7 % ngôn ngữ trên thế giới không sở hữu âm môi-môi nào trong hệ thống âm vị của chúng; một số ví dụ điển hình là tiếng Tlingit, tiếng Chipewyan, tiếng Oneida và tiếng Witchita.[3]
Ví dụ
Bảng mẫu tự ngữ âm quốc tế (IPA) phân biệt những âm môi-môi sau:
| IPA | Miêu tả | Ví dụ | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Ngôn ngữ | Chính tả | IPA | Nghĩa | ||
| Tập tin:Xsampa-m.png | âm mũi môi-môi | tiếng Việt | muối | [mwoj˧ˀ˥] | muối |
| Tập tin:Xsampa-p.png | âm tắc môi-môi vô thanh | tiếng Việt | nhíp | [ɲip˧ˀ˥] | nhíp |
| Tập tin:Xsampa-b.png | âm tắc môi-môi hữu thanh | tiếng Anh | bed | [bɛd] | giường |
| Tập tin:Xsampa-pslash.png | âm xát môi-môi vô thanh | tiếng Nhật | 富士山 (fujisan) | [ɸuʑisaɴ] | núi Phú Sĩ |
| Tập tin:Xsampa-B2.png | âm xát môi-môi hữu thanh | tiếng Ewe | ɛʋɛ | [ɛ̀βɛ̀] | tiếng Ewe |
| Tập tin:IPA-voiced bilabial approximant.png | âm tiếp cận môi-môi | tiếng Tây Ban Nha | lobo | [loβ̞o] | sói |
| Tập tin:Xsampa-Bslash.png | âm rung môi-môi | tiếng Nias | simbi | [siʙi] | hàm dưới |
| Tập tin:IPA voiced bilabial implosive.svg | âm hút vào môi-môi hữu thanh | tiếng Việt | bạn | [ɓan̪˧ˀ˨ʔ] | bạn |
| Tập tin:IPA bilabial ejective.svg | âm phụt môi-môi | tiếng Adyghe | пӀэ | [pʼa] | thịt |
| Tập tin:Xsampa-Oslash.png | âm chắt môi-môi | tiếng Nǁng | ʘoe | [ʘoe] | thịt |
Xem thêm
Tham khảo
- ^ Xuân Hạo, Cao & Dũng, Hoàng (2004). Đề tài khoa học cấp Bộ: Thuật ngữ ngôn ngữ học/Anh-Việt/Việt-Anh. Thành phố Hồ Chí Minh: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. tr. 381.
- ^ Nguyễn, Minh Châu; Phạm, Thị Thu Hà (2020). "Bảng phiên âm quốc tế. Bản tiếng Việt".
- ^ "WALS Online". Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2015.
Thư mục
- Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages (bằng tiếng Anh). Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8.
- McDorman, Richard E. (1999). Labial Instability in Sound Change: Explanations for the Loss of /p/. Chicago: Organizational Knowledge Press. ISBN 0-967-25370-5.