Hải Thanh
Nguyễn Hoàng (1909–1952), bút danh Hải Thanh, là một nhà báo, nhà hoạt động cách mạng Việt Nam.
Cuộc đời
Hải Thanh sinh năm 1909 ở làng Thế Chí, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên. Tháng 4 năm 1927, ông tham gia bãi khóa ở trường Quốc học Huế.[1] Sau đó, ông bị liệt vào danh sách 37 học sinh trong trường bị chính quyền thực dân đuổi học, cùng với Nguyễn Chí Diểu, Võ Giáp, Nguyễn Khoa Văn, Phan Bôi,...[2] Năm 1928, ông gia nhập Tân Việt ở Sài Gòn, cùng Đào Duy Anh, Võ Liêm Sơn, Trần Hữu Duẩn, Phạm Văn Đại, Nguyễn Khoa Văn (Hải Triều),... xây dựng Tỉnh bộ Thừa Thiên do Trần Hữu Duẩn làm Bí thư.[3]
Tháng 6 năm 1929, một số thành viên cốt cán của Tân Việt Cách mạng Đảng trong một cuộc họp kín ở Sài Gòn đã đưa ra tuyên bố ly khai, thành lập Đông Dương Cộng sản Liên đoàn, cử ra Ban Chấp hành lâm thời gồm Trần Hữu Chương, Lê Trọng Mân, Nguyễn Hoàng (Hải Thanh), Nguyễn Khoa Văn, Trần Hữu Duyệt. Tuy nhiên, hành động này chưa thành công do toàn bộ Tổng bộ Tân Việt đã bị thực dân Pháp bắt giữ, Trần Hữu Chương và Hải Triều cũng bị bắt trong Đại hội thành lập Đông Dương Cộng sản Liên đoàn. Cấp ủy ở Sài Gòn–Chợ Lớn–Gia Định chỉ còn Lê Trọng Mân, Hải Thanh và Nguyễn Văn Lợi.[4]
Trước tháng 1 năm 1930, tổ chức Đông Dương Cộng sản Liên đoàn ở Sài Gòn đã phát triển lên 60 thành viên, các thành viên đều tham gia lãnh đạo phong trào đấu tranh của quần chúng.[4] Tháng 2, Đông Dương Cộng sản Liên đoàn hợp nhất vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Khi thực dân Pháp đàn áp phong trào, Hải Thanh bị bắt cùng nhiều đồng chí khác và bị kết án hai năm tù.[1]
Năm 1936, Mặt trận Dân chủ Đông Dương thành lập, Hải Thanh ra hoạt động công khai. Năm 1938, ông tham gia Ban biên tập báo Dân cùng Nguyễn Chí Diểu, Bùi San, Hải Triều, Lâm Mộng Quang, Tôn Quang Phiệt, Trịnh Xuân An, Lê Bồi, Tố Hữu (bổ sung).[5][6] Trong khoảng thời gian này, ông đứng về phía nhóm văn nghệ sĩ thuộc trường phái "nghệ thuật vị nhân sinh" trong cuộc tranh luận, bút chiến với trường phái "nghệ thuật vị nghệ thuật" và , trở thành một trong cây bút lý luận Marxist tiêu biểu cùng với Hải Triều, Hải Vân, Bùi Công Trừng, Hải Khách, Thạch Động, Lâm Mộng Quang, Hồ Xanh, Đặng Thai Mai,...[7]
Sau Cách mạng tháng Tám, ông hoạt động trong Tỉnh ủy Thừa Thiên.[1] Năm 1947, ông cùng Trần Quý Hai được bổ sung vào Thường vụ Tỉnh ủy Thừa Thiên.[8] Ngày 14 tháng 12 năm 1952, Hải Thanh qua đời ở Nam Ninh (Trung Quốc).[1]
Vinh danh
Tên của ông được đặt cho một con đường ở thị trấn Phong Điền, huyện Phong Điền cũ.
Chú thích
- ^ a b c d Nhiều tác giả (2013). Hải Triều, 60 năm nhìn lại. Hà Nội: Nhà xuất bản Văn học. tr. 375.
- ^ Lê Chí Thanh (ngày 20 tháng 6 năm 2023). "Bài báo đầu tiên của Đại tướng thổi bùng ngọn lửa đấu tranh". Trang Thông tin điện tử Tuyên giáo và Dân vận Cao Bằng. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2026.
- ^ Phan Công Tuyên (2007). "Sự ra đời của các chi bộ Đảng Cộng sản ở Thừa Thiên - Huế". Tạp chí Lịch sử Đảng. Hà Nội: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. tr. 75–77.
- ^ a b Ban nghiên cứu lịch sử Đảng Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh (ngày 2 tháng 2 năm 1979). "Sự truyền bá chủ nghĩa Mác – Lê-nin và sự ra đời của các tổ chức Đảng tại Thành phố Hồ Chí Minh". Báo Sài Gòn giải phóng. Số 1152. Thành phố Hồ Chí Minh. tr. 3. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2026.
- ^ Công Hậu (ngày 6 tháng 7 năm 2018). "80 năm báo Dân của Xứ ủy Trung kỳ trong dòng chảy báo chí cách mạng". Báo Nhân Dân. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2026.
- ^ Nguyễn Thái Sơn (ngày 17 tháng 8 năm 2018). "Báo 'Dân' trong dòng chảy báo chí Cách mạng Thừa Thiên Huế và miền Trung". Tạp chí Sông Hương. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2026.
- ^ Văn Giá (2013). Người khác và tôi (chân dung-tiểu luận, phê bình). Hà Nội: Nhà xuất bản Hội Nhà văn. tr. 83.
- ^ Nguyễn Chí Vịnh (2025). Những câu chuyện về Đại tướng Nguyễn Chí Thanh. Hà Nội: Nhà xuất bản Quân đội nhân dân. tr. 60–62. ISBN 978-604-51-9884-1.