Kì Quốc công chúa

Kì Quốc công chúa 岐國公主
Thông tin chung
Sinh	?
Mất	?
Phối ngẫu	Thành Cát Tư Hãn
Hoàng tộc	nhà Liêu
Thân phụ	Hoàn Nhan Vĩnh Tế
Thân mẫu	Khâm Thánh phu nhân Viên thị

Kì Quốc công chúa (chữ Hán: 岐國公主), Hoàn Nhan thị (完顏氏) là một hòa thân công chúa nhà Kim, về sau trở thành Hoàng hậu của Thành Cát Tư Hãn.

Do xuất thân và địa vị tôn quý, bà còn được gọi là [Công chúa Hoàng hậu] (公主皇后) của Đế quốc Mông Cổ.

Tiểu sử

Xuất thân

Hoàn Nhan thị không rõ năm sinh, là con gái của Vệ Thiệu vương Hoàn Nhan Vĩnh Tế, hoàng đế thứ 7 của nhà Kim. Sinh mẫu của bà là Viên thị (袁氏), cơ thiếp của Hoàn Nhan Vĩnh Tế, về sau được Thành Cát Tư Hãn phong làm Khâm Thánh phu nhân (欽聖夫人). Sau khi Hoàn Nhan Vĩnh Tế đăng cơ, bà được phong làm Kì Quốc công chúa (岐國公主).

Hành trạng

Bối cảnh nghị hòa

Năm Chí Ninh thứ nhất (1213), quân Mông Cổ bao vây Trung Đô (Bắc Kinh ngày nay). Cha bà không có tài trị quốc, chỉ biết thủ thành, quân Kim liên tục mất thành, lòng người oán hận, không lâu sau bị Hữu phó soái Ngột Thạch Liệt Hồ Sa Hổ giết chết, đưa Thăng vương Hoàn Nhan Tòng Gia lên ngôi, tức Kim Tuyên Tông. Ngay sau khi lên ngôi, Tuyên Tông bèn cử sứ giả cầu hòa, sau khi bàn bạc cùng quần thần đã quyết định bày tỏ ý nguyện hòa thân với Mông Cổ.

Năm Trinh Hựu thứ 2 (1214), Kim Tuyên Tông lệnh cho Hoàn Nhan Thừa Huy (完颜承晖) đến doanh trại quân Mông Cổ nghị hòa, và Thành Cát Tư Hãn đã chấp nhận yêu cầu này. Những điều kiện do Thành Cát Tư Hãn đưa ra cũng được triều Kim chấp thuận: dâng hiến 500 đồng nam, 500 đồng nữ, 3.000 bộ y phục thêu đính, 3.000 con ngự mã cùng số lượng lớn vàng bạc, ngọc ngà châu báu. Thành Cát Tư Hãn phái sứ giả vào thành tuyển chọn tân nương. Bấy giờ, trong số các con gái của hoàng đế triều Kim, những người chưa xuất giá có tổng cộng 7 người. Trong đó, bà tuy không có nhan sắc xuất chúng nhưng lại mang vẻ thanh tú và thông tuệ nhất. Qua quá trình bàn thảo, triều đình quyết định để Kì Quốc công chúa gả đến Mông Cổ, việc hộ tống do tướng Hoàn Nhan Hợp Đạt (完颜合达) thống lĩnh thân vệ quân đảm nhận.

Công chúa được dẫn kiến sứ giả, sứ giả trước tiên bái lạy nàng ở dưới thềm, đồng thời thỉnh cầu nàng cũng hướng về phía Bắc bái lạy Đại Mông Cổ Quốc, công chúa không dám chối từ. Nhà Kim chuẩn bị của hồi môn vô cùng phong hậu cho công chúa, đồ bồi giá bấy giờ gồm có 10 đại tướng hộ giá, 100 quân lính, 500 đồng nam đồng nữ, 3.000 bộ y phục thêu hoa, 3.000 con ngự mã, ngoài ra còn vô số vàng bạc châu báu, đồ cổ ngọc khí. Mẹ của công chúa là Viên thị cũng đồng hành cùng nàng đến Mông Cổ.

Cuộc sống ở Mông Cổ

Khi đội ngũ đến Đại Mông Cổ Quốc, quốc nhân đều vô cùng vui mừng, tôn xưng bà là "Công chúa Hoàng hậu" (tức Công chúa Khả đôn - 公主可敦). Thành Cát Tư Hãn cũng vì bà là công chúa cao quý nên đối đãi cực kỳ hậu hĩnh, giao cho bà cai quản đệ tứ Oát nhi đóa của ông, đồng thời cho xây dựng một Oát nhi đóa dành riêng cho bà ở bờ tây sông Ngột Nhi Hoàn (sông Orkhon ngày nay).

Đạo sĩ Khâu Xứ Cơ khi sang Tây Vực từng đi qua Hòa Lâm, được Kì Quốc công chúa và Sát Hợp công chúa của Tây Hạ phái sứ giả gửi tặng nhu yếu phẩm và thức ăn cho ông.

Sau này khi Oa Khoát Đài bao vây Biện Kinh, Kim Ai Tông lúc cầu hòa đã đưa Lương vương Hoàn Nhan Tông Khác (完顏從恪) làm con tin. Trong hàng biểu, triều Kim có nhắc đến việc em gái của Lương vương chính là vị công chúa đang ở Mông Cổ để làm cơ sở khẩn cầu.

Công chúa không có con cái nhưng tuổi thọ khá cao, sống tới thời của A Lý Bất Ca (1259 - 1264).