Nhà hát Tuổi trẻ

Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (tên giao dịch quốc tế: Youth Theatre of Vietnam) là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Nhà hát có chức năng biểu diễn kịch, ca múa nhạc phù hợp với tâm lý và thị hiếu của thanh thiếu niên, nhi đồng. Đơn vị được thành lập ngày 10 tháng 4 năm 1978 và đặt trụ sở tại số 11 phố Ngô Thì Nhậm, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội. Nhà hát là thành viên của Hiệp hội Sân khấu thế giới dành cho tuổi trẻ (ASSITEJ) và đảm nhiệm vai trò Trung tâm ASSITEJ Việt Nam.

Nhà hát Tuổi trẻ
Thành lập	10 tháng 4 năm 1978
Vị thế pháp lý	Đang hoạt động
Mục đích	Biểu diễn nghệ thuật phục vụ thanh thiếu niên và nhi đồng
Trụ sở chính	11 phố Ngô Thì Nhậm, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội
Vùng phục vụ	Việt Nam
Thành viên	ASSITEJ
Ngôn ngữ chính	Tiếng Việt
Lãnh đạo	Nguyễn Sĩ Tiến
Website	nhahattuoitre.vn

Nhà hát dàn dựng tác phẩm của các tác giả Việt Nam và kịch bản sân khấu thế giới. Đơn vị cũng tổ chức các chương trình phát triển khán giả. Hoạt động hợp tác quốc tế của nhà hát gồm dàn dựng, biểu diễn và trao đổi chuyên môn với các đối tác nước ngoài. Tính đến lễ kỷ niệm 45 năm thành lập vào năm 2023, nhà hát đã dàn dựng hơn 500 tác phẩm và chương trình thuộc nhiều loại hình sân khấu, ca múa nhạc. Tập thể nhà hát đã được trao Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì và hạng Ba, cùng Cờ thi đua của Chính phủ.

Lịch sử

Nhà hát Tuổi trẻ được thành lập theo Quyết định số 20B/VH-QĐ ngày 10 tháng 4 năm 1978 của Bộ Văn hóa Thông tin. Năm 1979, Phó giám đốc Phạm Thị Thành đề nghị Lưu Quang Vũ viết một vở kịch dành cho khán giả trẻ. Sống mãi tuổi 17, lấy nhân vật Lý Tự Trọng làm trung tâm, được dàn dựng vào cuối năm đó. Nhà hát dàn dựng tác phẩm của các tác giả Việt Nam và kịch bản sân khấu thế giới.

Theo diễn viên Đức Khuê, nhà hát lần đầu dàn dựng Mùa hạ cuối cùng năm 1984 dưới sự chỉ đạo của Phạm Thị Thành; tác phẩm được phục dựng năm 2013. Lưu Quang Vũ viết Lời nói dối cuối cùng vào tháng 10 năm 1985; nhà hát bắt đầu dàn dựng cuối năm đó và chính thức công diễn vào tháng 9 năm 1986. Phạm Thị Thành dàn dựng bản diễn đầu tiên, với Lê Khanh, Lan Hương, Chí Trung và Đức Hải trong dàn diễn viên.

Năm 1998, nhà hát giới thiệu chuỗi chương trình hài kịch Đời cười. Hai năm sau, chương trình được bình chọn là một trong mười sự kiện văn hóa tiêu biểu của năm 2000. Tính đến lễ kỷ niệm 45 năm thành lập vào năm 2023, nhà hát đã dàn dựng hơn 500 tác phẩm và chương trình thuộc nhiều loại hình sân khấu, ca múa nhạc.

Chức năng và cơ cấu tổ chức

Theo quy định ban hành năm 2025, Nhà hát Tuổi trẻ xây dựng kế hoạch nghệ thuật; tổ chức sáng tác, dàn dựng và biểu diễn chương trình trong và ngoài nước; đồng thời thực hiện trao đổi chuyên môn, hợp tác quốc tế và đào tạo, bồi dưỡng nhân lực nghệ thuật. Nhà hát có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng theo quy định.

Cơ cấu tổ chức gồm ban giám đốc; Phòng Hành chính, Tổng hợp; Phòng Nghệ thuật và Tổ chức biểu diễn; Đoàn Kịch; và Đoàn Ca múa nhạc. Giám đốc chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về hoạt động của đơn vị; các phó giám đốc giúp điều hành từng lĩnh vực được phân công.

Hoạt động nghệ thuật

Kịch mục và dàn dựng

Kịch mục của nhà hát gồm kịch về thanh thiếu niên, kịch tâm lý xã hội, tác phẩm kinh điển, hài kịch và chương trình ca múa nhạc. Một số vở từng được dàn dựng gồm Sống mãi tuổi 17, Mùa hạ cuối cùng, Lời nói dối cuối cùng, Trưởng giả học làm sang, Othello, Người tốt ở Tứ Xuyên, Lôi vũ và Romeo và Juliet.

Năm 2019, chương trình Mùa diễn kịch Lưu Quang Vũ thu hút hàng nghìn lượt người xem, trong đó có học sinh và sinh viên. Năm 2020, nhà hát tiếp tục giới thiệu ba vở Ai là thủ phạm, Hoa cúc xanh trên đầm lầy và Tin ở hoa hồng trong chương trình Sức sống kịch Lưu Quang Vũ.

Giai đoạn 2021–2025, nhà hát dàn dựng một số nhạc kịch chuyển thể và tác phẩm dành cho khán giả trẻ. Lê Ánh Tuyết đạo diễn Trại hoa vàng, chuyển thể từ truyện dài của Nguyễn Nhật Ánh. Nhà hát giới thiệu nhạc kịch Bầy chim thiên nga trong dự án Mùa hè yêu thương năm 2022. Năm 2025, nhà hát lần đầu dàn dựng Không gia đình, do Lê Ánh Tuyết đạo diễn và Bùi Hồng Quế chuyển thể từ tiểu thuyết của Hector Malot.

Hợp tác quốc tế

Năm 2009, nhà hát phối hợp với Tokyo Engeki Ensemble của Nhật Bản trình diễn Người tốt ở Tứ Xuyên tại Hà Nội, Huế và Thành phố Hồ Chí Minh, do Sawako Shiga đạo diễn. Năm 2010, Đoàn Kịch II biểu diễn Nhà búp bê của Henrik Ibsen tại Liên hoan Ibsen quốc tế ở Tokyo, còn Đoàn Ca múa nhạc biểu diễn Ngôi nhà của bé tại Bắc Kinh theo chương trình hợp tác với Nhà hát Kịch thiếu nhi Trung Quốc.

Trong giai đoạn 2013–2014, Japan Foundation tổ chức chương trình trao đổi kỹ thuật sân khấu tại Nhật Bản dành cho đoàn của Nhà hát Tuổi trẻ; Chính phủ Nhật Bản sau đó hỗ trợ thiết bị âm thanh, ánh sáng và một khóa đào tạo chuyên môn. Từ năm 2016, nhà hát hợp tác với đạo diễn Tsuyoshi Sugiyama; đến tháng 10 năm 2020, ông được mời làm đạo diễn sân khấu kiêm cố vấn nghệ thuật.

Trong giai đoạn 2022–2023, nhà hát phối hợp với Nhà hát SangsangMaru của Hàn Quốc dàn dựng nhạc kịch gia đình Đứa con của yêu tinh, ra mắt tại Hà Nội vào tháng 8 năm 2023. Hai đơn vị tiếp tục tổ chức cuộc thi sáng tác kịch bản sân khấu cho trẻ em; kịch bản đoạt giải nhất Giấc mơ của em được chuyển thể thành nhạc kịch và diễn đọc tại thành phố Guri năm 2025. Cùng năm, nhà hát phối hợp với Viện Goethe tại Hà Nội ra mắt Ngọc Thủ, do Thomas Köck viết và Đào Duy Anh đạo diễn.

Lê Khanh từng nhắc đến các dự án hợp tác khác gồm Tất cả đều là con tôi với đạo diễn Neil S. Fleckman, Vòng phấn Kafka với Viện Goethe, Con chim xanh với Phái đoàn Wallonie-Bruxelles và Cậu Vanya với Nhà hát Không tường của Nhật Bản. Thông qua Trung tâm ASSITEJ Việt Nam, nhà hát tham gia mạng lưới sân khấu quốc tế dành cho trẻ em và khán giả trẻ.

Phát triển khán giả

Tháng 10 năm 2013, nhà hát công bố kế hoạch biểu diễn miễn phí 100 buổi Mùa hạ cuối cùng tại các trường học ở Hà Nội và thành lập câu lạc bộ Sân khấu trẻ tại 10 trường đại học thí điểm. Trong giai đoạn 2014–2016, dự án Chắp cánh niềm tin tổ chức 200 đêm diễn tại 15 tỉnh, thành phố và thu hút hơn 11.000 khán giả. Năm 2016, Phó giám đốc Chí Trung cho biết Câu lạc bộ Sân khấu trẻ có hơn 1.000 thành viên. Theo Phó giám đốc Nguyễn Sĩ Tiến, trước đại dịch COVID-19, nhà hát tổ chức khoảng 200 suất diễn mỗi năm, trong đó khoảng 50 suất tại các tỉnh hoặc trường học; từ 50% đến 60% số vở sản xuất mới hướng tới khán giả thiếu nhi.

Trong luận án tiến sĩ năm 2014 khảo sát chín nhà hát tại Hà Nội, Nguyễn Thị Anh Quyên xếp Nhà hát Tuổi trẻ vào nhóm ba đơn vị hoạt động tốt theo các tiêu chí về biểu diễn, khán giả, doanh thu, giải thưởng, đánh giá và khả năng thu hút tài trợ. Trong một nghiên cứu năm 2025 dựa trên khảo sát công bố năm 2017, Huỳnh Hồng Diễm ghi nhận nhà hát thực hiện cả ba dạng thức giáo dục nghệ thuật thuộc phạm vi khảo sát.

Giải thưởng

Tập thể nhà hát đã được trao Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì và hạng Ba, cùng Cờ thi đua của Chính phủ.

Một số vở diễn của nhà hát được trao giải tại các liên hoan sân khấu. Sống mãi tuổi 17 giành Huy chương Vàng tại Hội diễn Sân khấu Toàn quốc năm 1980, còn Cậu Vanya nhận Huy chương Vàng tại Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ IV năm 2019. Trại hoa vàng giành Huy chương Vàng tại Liên hoan Ca múa nhạc toàn quốc năm 2021, và Chú mèo dạy hải âu bay giành Huy chương Vàng tại Liên hoan nghệ thuật sân khấu toàn quốc dành cho thiếu niên, nhi đồng lần thứ nhất năm 2024.

Nhân sự nổi bật

Lãnh đạo

Đạo diễn Hà Nhân là người sáng lập và giám đốc đầu tiên của nhà hát, giữ chức từ năm 1978 đến năm 1988. Trong giai đoạn đầu, Phạm Thị Thành giữ chức phó giám đốc; bà sau đó làm giám đốc từ năm 1991 đến năm 1996. Các giám đốc kế nhiệm gồm Thùy Chi, Trần Tiến Thuật, Lê Hùng (2007–2012), Trương Nhuận (2012–2017), Chí Trung (2017–2022) và Nguyễn Sĩ Tiến.

Tháng 5 năm 2017, Chí Trung được bổ nhiệm làm giám đốc thay Trương Nhuận; cùng đợt này, Nguyễn Sĩ Tiến được bổ nhiệm làm phó giám đốc. Tháng 5 năm 2022, Nguyễn Sĩ Tiến được bổ nhiệm làm giám đốc sau khi Chí Trung nghỉ hưu. Đỗ Doãn Bằng bắt đầu công tác tại nhà hát năm 2013 trong lĩnh vực thiết kế mỹ thuật sân khấu. Ông được bổ nhiệm làm phó giám đốc theo quyết định ngày 14 tháng 8 năm 2023, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 cùng năm.

Ban giám đốc hiện gồm giám đốc Nguyễn Sĩ Tiến và hai phó giám đốc Cao Ngọc Ánh, Đỗ Doãn Bằng. Lê Khanh từng giữ chức phó giám đốc nhà hát.

Nghệ sĩ

Phạm Thị Thành trực tiếp tuyển sinh và đào tạo khóa diễn viên đầu tiên của Nhà hát Tuổi trẻ. Đợt tuyển thu hút hơn 2.000 thí sinh trên toàn quốc và chọn 16 người. Thế hệ diễn viên đầu tiên gồm Lê Khanh, Lê Hùng, Lan Hương, Anh Tú, Minh Hằng, Lê Sơn, Chí Trung, Đức Trung, Hồng Kỳ, Duy Hậu, Phúc Dỹ, Ngọc Huyền và Trọng Thủy. Anh Tú thuộc khóa đào tạo diễn viên giai đoạn 1978–1981 và công tác tại nhà hát đến năm 2013, chủ yếu với vai trò đạo diễn.

Theo diễn viên Bá Anh, những nghệ sĩ thuộc các thế hệ sau của nhà hát gồm Vân Dung, Đức Khuê, Anh Tuấn, Nguyệt Hằng, Thu Quỳnh, Thanh Sơn, Đỗ Duy Nam và Bảo Thanh. Lương Thu Trang gia nhập đơn vị sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội. Năm 2020, Thu Quỳnh và Thanh Sơn là diễn viên của nhà hát. Đến tháng 8 năm 2023, Thanh Sơn vẫn công tác tại đơn vị. Bảo Thanh cho biết cô từng công tác tại nhà hát và đã rời đơn vị trước tháng 6 năm 2019.

• Lê Khanh, nguyên Phó giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ
  Lê Khanh, nguyên Phó giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ
• Chí Trung, giám đốc nhà hát giai đoạn 2017–2022
  Chí Trung, giám đốc nhà hát giai đoạn 2017–2022
• Vân Dung, diễn viên từng công tác tại nhà hát
  Vân Dung, diễn viên từng công tác tại nhà hát

Liên kết ngoài

• Trang web chính thức nhà hát Tuổi trẻ Lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2011 tại Wayback Machine