Tam Sơn (xã)

Bản mẫu:Thông tin đơn vị hành chính Việt Nam Bản mẫu:Other Tam Sơn là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Địa lý

Xã Tam Sơn nằm ở phía Bắc tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp xã Hợp Lý và xã Lập Thạch.
• Phía tây giáp xã Hải Lựu và xã Bình Phú.
• Phía nam giáp xã Sông Lô.
• Phía bắc giáp xã Yên Lãng.

Xã có diện tích tự nhiên 33,10 km² và quy mô dân số là 25.523 người, mật độ dân số đạt 771 người/km².

Hành chính

Xã Tam Sơn được chia thành 31 thôn: Bình Lạc, Bình Sơn (thị trấn Tam Sơn cũ), Bình Sơn (xã Như Thụy cũ), Cầu Gạo, Cẩm Bình, Cửa Ngòi, Đoàn Kết, Đồng Mùi, Đồng Sinh, Đồng Văn, Hoa Cao, Hưng Đạo, Lạc Kiều, Liên Sơn, Lũng Gì, Ngọc Đèn, Ngọc Sơn (xã Nhạo Sơn cũ), Ngọc Sơn (xã Như Thụy cũ), Như Sơn, Quế Nham, Quế Trạo A, Quế Trạo B, Sơn Cầu, Tân Sơn, Thanh Tú, Then, Thụy Điền, Thụy Sơn, Trung Sơn, Vân Nhưng, Xy.

Lịch sử

Trước kia, địa bàn xã Tam Sơn ngày nay là địa bàn của thị trấn Tam Sơn và các xã Tân Lập, Đồng Quế thuộc huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc cũ.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1287/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã hai xã Nhạo Sơn và Như Thụy vào thị trấn Tam Sơn.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình và tỉnh Phú Thọ, lấy tên tỉnh mới là tỉnh Phú Thọ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

• Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
• Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Tam Sơn và các xã Tân Lập, Đồng Quế tạo thành xã mới có tên là xã Tam Sơn.

Sau khi thực hiện sắp xếp, xã Tam Sơn được chia thành 31 thôn: Bình Lạc, Bình Sơn (thị trấn Tam Sơn cũ), Bình Sơn (xã Như Thụy cũ), Cầu Gạo, Cẩm Bình, Cửa Ngòi, Đoàn Kết, Đồng Mùi, Đồng Sinh, Đồng Văn, Hoa Cao, Hưng Đạo, Lạc Kiều, Liên Sơn, Lũng Gì, Ngọc Đèn, Ngọc Sơn (xã Nhạo Sơn cũ), Ngọc Sơn (xã Như Thụy cũ), Như Sơn, Quế Nham, Quế Trạo A, Quế Trạo B, Sơn Cầu, Tân Sơn, Thanh Tú, Then, Thụy Điền, Thụy Sơn, Trung Sơn, Vân Nhưng, Xy.

Ngày 24 tháng 12 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026). Theo đó, đô thị loại IV, loại V, thị xã và thị trấn trước khi sắp xếp chưa được công nhận loại đô thị được xác định là đô thị loại III. Một phần xã Tam Sơn được xác định là đô thị loại III (từ đô thị loại V của thị trấn Tam Sơn cũ).

Di tích

Tháp Bình Sơn được xây dựng vào đời Lý - Trần cao gần 16m. Tháp có 11 tầng, bệ tháp hình vuông với cạnh dài 4,45m và nhỏ dần lên đỉnh tháp. Tháp được xây bằng gạch đất nung, móng sâu hơn 1m xây bằng gạch vồ. Trải qua năm tháng tháp bị sụt lún và nghiêng và đã được trùng tu, tôn cao bệ tháp bằng bê tông hoàn tất vào năm 1972, kiến trúc vẫn được bảo tồn như cũ. Tháp Bình Sơn là một số ít di sản kiến trúc nghệ thuật từ đời Lý - Trần còn được bảo tồn nguyên vẹn đến ngày hôm nay.

Danh nhân

• Hà Nhậm Đại