Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Án lệ 77/2025/AL

Án lệ 77/2025/AL về việc vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin tình trạng bệnh hiểm nghèo của bên mua bảo hiểm là án lệ thứ 77 thuộc lĩnh vực dân sự của hệ thống pháp luật Việt Nam, được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua, Chánh án Nguyễn Văn Quảng ra quyết định công bố ngày 25 tháng 12 năm 2025,[2] và có hiệu lực cho tòa án các cấp trong cả nước nghiên cứu, áp dụng trong xét xử từ ngày 1 tháng 2 năm 2026.[3] Án lệ dựa trên nguồn án là Quyết định giám đốc thẩm số 37/2023/DS-GĐT ngày 24 tháng 8 năm 2023 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án dân sự "Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm" giữa nguyên đơn là cụ Đặng Ngọc M, bà Trần Thị T, chị Đặng Ngọc Anh T1 với bị đơn là Tổng Công ty V; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 5 người, nội dung xoay quanh việc vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin, tình trạng bệnh hiểm nghèo, hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, trách nhiệm bảo hiểm. Án lệ do Vụ Pháp chế và Quán lý khoa học của Tòa tối cao đề xuất, trở thành án lệ thứ 36 về lĩnh vực dân sự của Việt Nam.

Án lệ 77/2025/AL
Trụ sở Tòa án nhân dân tối cao
Tòa ánHội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao
Tên đầy đủ Án lệ số 77/2025/AL về việc vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin tình trạng bệnh hiểm nghèo của bên mua bảo hiểm
Phán quyếtngày 24 tháng 8 năm 2023
Trích dẫnQuyết định giám đốc thẩm số 37/2023/DS-GĐT ngày 24/8/2023 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án dân sự "Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm" giữa nguyên đơn là cụ Đặng Ngọc M, bà Trần Thị T, chị Đặng Ngọc Anh T1 với bị đơn là Tổng Công ty V; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 5 người;
Quyết định công bố án lệ 399a/2023/QĐ-CA
Lịch sử vụ án
Lịch sử trước đóSơ thẩm: tuyên nguyên đơn thắng kiện, buộc bị đơn thanh toán bảo hiểm.
Phúc thẩm: bác bản án sơ thẩm, tuyên bị đơn thắng kiện.
Giám đốc thẩm lần 1: Hủy bản án dân sự phúc thẩm, sơ thẩm, giao Tòa sơ thẩm xét xử lại theo hướng bị đơn phải có trách nhiệm trả tiền bảo hiểm cho phía nguyên đơn, nhưng phải xem xét lỗi của người yêu cầu bảo hiểm trong việc cung cấp thông tin về sức khỏe để xác định mức chi trả bảo hiểm tương ứng
Lịch sử sau nàyViện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao kháng nghị;
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giám đốc thẩm
Kết luận cuối cùng
Trong đơn yêu cầu bảo hiểm, bên mua bảo hiểm không cung cấp thông tin về tình trạng bệnh hiểm nghèo của mình, mặc dù biết rõ mình có bệnh này và đã đi khám, chữa bệnh nhiều lần. Trong thời hạn hợp đồng bảo hiểm, bên mua bảo hiểm chết do bệnh hiểm nghèo nêu trên. Trường hợp này, Tòa án phải xác định bên mua bảo hiểm đã vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin tình trạng bệnh hiểm nghèo khi giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ và doanh nghiệp bảo hiểm không phải chịu trách nhiệm bảo hiểm. Bị đơn thắng kiện.[1]

Tại Bình Dương, khách hàng Đặng Lâm đã ký kết các gói bảo hiểm An Phát Trọn Đời, An Phát Hưng Gia với Tổng Công ty Bảo Việt, với người được bảo hiểm là chính mình, người được thụ hưởng là mẹ, vợ và con gái. Ít lâu sau khi giao kết hợp đồng bảo hiểm, Đặng Lâm chết, gia đình yêu cầu Bảo Việt thanh toán bảo hiểm, tuy nhiên Bảo Việt từ chối vì cho rằng khách hàng Đặng Lâm đã cung cấp thông tin không đúng sự thật, lúc giao kết hợp đồng đã mắc bệnh hiểm nghèo giai đoạn cuối. Mâu thuẫn phát sinh từ đây, gia đình Đặng Lâm đệ đơn khởi kiện và yêu cầu thanh toán bảo hiểm. Vụ án kéo dài 8 năm từ 2015—2023, trải qua nhiều giai đoạn với kết quả khác nhau từ sơ thẩm—nguyên đơn thắng kiện, phúc thẩm—bị đơn thắng kiện, kháng nghị và giám đốc thẩm lần 1, rồi kháng nghị và giám đốc thẩm lần 2 ở cơ quan xét xử cao nhất là Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Cuối cùng, vụ án kết thúc với việc tòa tuyên hợp đồng bảo hiểm không có hiệu lực do khách hàng không cung cấp thông tin quan trọng về bệnh lý cơ thể, tuyên bị đơn là công ty bảo hiểm thắng kiện.

Nội dung vụ án

Ở Bình Dương, gia đình Đặng Lâm Quốc B (gọi tắt là Đặng Lâm) có 4 người là Đặng Lâm, mẹ là Đặng Thị M, vợ là Trần Thị T và con gái là Đặng Ngọc Anh T.[a] Ngày 17 tháng 6 năm 2014 và ngày 24 tháng 7 năm 2014, Đặng Lâm lập 3 giấy yêu cầu bảo hiểm để tham gia các gói bảo hiểm của Tổng Công ty Bảo Việt với người được bảo hiểm là chính mình.[4]

Giấy yêu cầu thứ nhất là bảo hiểm An Phát Trọn Đời với giá trị bảo hiểm là 1,5 tỷ đồng, thời hạn bảo hiểm trọn đời, người thụ hưởng là vợ, tức Trần Thị. Đặng Lâm đã đóng phí bảo hiểm 1 năm là 30,843 triệu đồng.[b] Ngày 21 tháng 6 năm 2014, đại diện Tổng Công ty Bảo Việt cho kiểm tra sức khỏe Đặng Lâm tại Bệnh viện đa khoa tư nhân Bình Dương. Ngày 25 cùng tháng, Bảo Việt có thông báo chấp nhận bảo hiểm có điều kiện, đề nghị Đặng Lâm nộp thêm 590,1 nghìn đồng phí bảo hiểm do tình trạng sức khỏe. Ngày 27, Bảo Việt ra thông báo chấp nhận bảo hiểm An Phát Trọn Đời đối với Đặng Lâm. Giấy yêu cầu thứ hai là bảo hiểm An Phát Hưng Gia với giá trị bảo hiểm là 1,5 tỷ đồng, thời hạn bảo hiểm 20 năm, người thụ hưởng là mẹ, tức Đặng Thị. Đặng Lâm đã đã đóng phí bảo hiểm 1 năm là 53,4 triệu đồng.[c] Ngày 29 tháng 7 năm 2014, Bảo Việt có thông báo chấp nhận bảo hiểm có điều kiện và đề nghị Đặng Lâm nộp thêm 2,436 triệu đồng, tăng phí do tình trạng sức khỏe. Ngày 6 tháng 8 cùng năm, Bảo Việt thông báo chấp nhận bảo hiểm cho Đặng Lâm. Giấy yêu cầu thứ ba là bảo hiểm nhân thọ An Phát Trọn Đời với giá tri bảo hiểm là 2,5 tỷ đồng, thời hạn bảo hiểm trọn đời, người thụ hưởng là con gái, tức Ngọc Anh. Đặng Lâm đã đóng phí bảo hiểm 1 năm là 50,9838 triệu đồng.[d] Ngày 29 tháng 7 năm 2014, Bảo Việt có thông báo chấp nhận bảo hiểm có điều kiện (tăng phí do tình trạng sức khỏe) và đề nghị Đặng Lâm nộp thêm hơn 2 triệu đồng. Ngày 6 tháng 8 cùng năm, Bảo Việt thông báo chấp nhận bảo hiểm và giao toàn bộ hợp đồng cho Đặng Lâm.[5]

Ngày 12 tháng 3 năm 2015, Đặng Lâm chết, gia đình Đặng Lâm và Bảo Việt không thống nhất về việc thực hiện các hợp đồng bảo hiểm. Theo đó, gia đình Đặng Lâm khởi kiện vụ án dân sự yêu cầu Bảo Việt thanh toán bảo hiểm.[5]

Tranh tụng

Nguyên đơn

Gia đình Đặng Lâm gồm Đặng Thị, Trần Thị và Ngọc Anh cho rằng, Đặng Lâm chết nhưng Bảo Việt không đồng ý trả tiền bảo hiểm cho những người được thụ hưởng, gồm Đặng Thị đối với bảo hiểm An Phát Trọn Đời, Trần Thị đối với bảo hiểm An Phát Hưng gia và Ngọc Anh đối với bảo hiểm nhân thọ An Phát Trọn Đời. Do đó, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc Bảo Việt trả cho phía nguyên đơn số tiền bảo hiểm cho những người thụ hưởng, cụ thể, Đặng Thị và Trần Thị mỗi người 1,5 tỷ đồng, Ngọc Anh 2,5 tỷ đồng.[5]

Bị đơn

Bị đơn là Tổng Công ty Bảo Việt trình bày rằng, trước khi tham gia bảo hiểm, khách hàng Đặng Lâm đã bị bệnh Carcinoma (ung thư biểu mô) kém biệt hóa di căn và Carcinoma thần kinh nội tiết, nhưng khai báo gian dối, vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin, thuộc trường hợp không được bồi thường bảo hiểm. Do đó, Bảo Việt không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của phía nguyên đơn.[5]

Tiền giám đốc thẩm

Ngày 25 tháng 9 năm 2017, Tòa án nhân dân thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương mở phiên dân sự sơ thẩm tại trụ sở ở 471 Đại lộ Bình Dương, Thủ Dầu Một. Sau khi xét xử, Tòa sơ thẩm quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bị đơn Bảo Việt trả tiền bảo hiểm cho nguyên đơn theo nội dung khởi kiện.[6] Sau đó, ngày 9 tháng 10 năm 2017, bị đơn Bảo Việt có đơn kháng cáo. Đồng thời cùng ngày, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố Thủ Dầu Một kháng nghị phúc thẩm đối với bản án dân sự sơ thẩm.[7][8]

Ngày 6 tháng 3 năm 2018, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương mở phiên dân sự phúc thẩm tại trụ sở ở Đại lộ Bình Dương, Hiệp Thành, Thủ Dầu Một. Sau khi xét xử, Tòa phúc thẩm quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm, chấp nhận kháng cáo của bị đơn Bảo Việt, sửa bản án dân sự sơ thẩm, theo đó, không nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với Bảo Việt iệc tranh chấp hợp đồng bảo hiểm.[9] Ngày 9 tháng 8 năm 2018, nguyên đơn có đơn đề nghị xem xét thủ tục giám đốc thẩm đối với bản án dân sự phúc thẩm. Gần 3 năm sau, ngày 7 tháng 12 năm 2021, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh kháng nghị bản án dân sự phúc thẩm, đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử giám đốc thẩm hủy bản án dân sự phúc thẩm, hủy bản án dân sự sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương giải quyết sơ thẩm lại đúng quy định của pháp luật.[7][10]

Ngày 6 tháng 4 năm 2022, Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh mở phiên giám đốc thẩm tại trụ sở ở 124 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường Bến Nghé, Quận 1, theo đó quyết định chấp nhận kháng nghị của Chánh án Tòa cấp cao, hủy bản án dân sự phúc thẩm và sở thẩm, giao Tòa án Thủ Dầu Một xét xử sở thẩm lại.[11] Ngày 17 tháng 6 năm 2022, không nhất trí với quyết định giám đốc thẩm, bị đơn là Bảo Việt có đơn đề nghị xem xét lại. Ngày 25 tháng 4 năm 2023, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành quyết định kháng nghị đối với quyết định giám đốc thẩm của Ủy ban Thẩm phán Tòa cấp cao, đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm theo hướng hủy quyết định giám đốc thẩm, giữ nguyên bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương.[7][12]

Giám đốc thẩm

Ngày 24 tháng 8 năm 2023, với yêu cầu kháng nghị của Viện trưởng Viện tối cao, Hội đồng Thẩm phán đã nhất trí mở phiên xét xử giám đốc thẩm tại trụ sở tòa ở số 48 đường Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Nhận định của tòa án

"[8] Như vậy, có đủ cơ sở khẳng định trước khi xác lập Giấy yêu cầu bảo hiểm với Tổng Công ty V vào các ngày 17/6/2014 và 24/7/2014, ông B đã biết rõ về tình trạng bệnh tật của mình, đã từng tham gia chữa trị tại nhiêu bệnh viện khác nhau ở cả trong nước và nước ngoài với tình trạng bệnh lý ung thư, nhưng không khai báo trung thực tình trạng sức khỏe của mình; tại thời điểm xác lập yêu cầu bảo hiểm, ký hợp đồng bảo hiểm, ông B đang điều trị tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh (từ ngày 13/5/2014 đến 19/8/2014 với tình trạng bệnh là K hạch thần kinh nội tiết). Việc Tổng Công ty V yêu cầu phí tăng thêm dựa trên kết quả kiểm tra sức khỏe của ông B là đối với những bệnh lý gan nhiễm mỡ, viêm gan siêu vi B, rối loại chuyển hóa lipid máu, không liên quan đến bệnh lý ung thư của ông B."

"[14] Như vậy, ông B đã vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin về sức khỏe/bản thân, Hợp đồng bảo hiểm chấm dứt hiệu lực, Tổng Công ty V không phải chịu trách nhiệm bảo hiểm về những rủi ro đã phát sinh đối với người được bảo hiểm. Trường hợp này, Tổng Công ty V chỉ phải hoàn lại giá trị tài khoản hợp đồng tương ứng với phí bảo hiểm đóng thêm (nếu có) trừ đi các quyền lợi bảo hiểm đã thanh toán, các khoản rút một phần giá trị tài khoản hợp đồng, khoản nợ (nếu có). Tuy nhiên, theo Bảng minh họa về phân bổ phí và quyền lợi bảo hiểm của hợp đồng chính thì giá trị hoàn lại năm đầu tiên người mua bảo hiểm được nhận khi hợp đồng chấm dứt hiệu lực theo quy định của hợp đồng là bằng không. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm cho rằng Tổng Công ty V đã chấp nhận bảo hiểm và bên mua bảo hiểm đã đóng phí bảo hiểm nên buộc Tổng Công ty V phải có trách nhiệm chi trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng là cụ M, bà T, chị T1 là không có cơ sở. Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc Tổng Công ty V chịu trách nhiệm bảo hiểm là có cơ sở. Quyết định giám đốc thẩm cho rằng Tổng Công ty V phải có trách nhiệm trả tiền bảo hiểm cho phía nguyên đơn, nhưng phải xem xét lỗi của người yêu cầu bảo hiểm trong việc cung cấp thông tin về sức khỏe để xác định mức chi trả bảo hiểm tương ứng là không đúng với quy định tại Điều 4.4.2 của Điều khoản An Phát Trọn Đời và Điều 4.4.2 của Điều khoản An Phát Hưng Gia.".

Hội đồng xét xử, nội dung nhận định.[13]

Tại phiên giám đốc thẩm, Hội đồng xét xử nhận định rằng, trong vụ án, Đặng Lâm đã tham gia các gói bảo hiểm An Phát Trọn Đời và An Phát Hưng Gia, người được bảo hiểm là chính mình, giá trị bảo hiểm cho từng yêu cầu bảo hiểm là 1,5 tỷ đồng và 2,5 tỷ đồng. Theo các Giấy yêu cầu bảo hiểm, thể hiện tại các mục hỏi và trả lời về tình trạng sức khỏe cá nhân, Đặng Lâm đều tích "X" vào toàn bộ ô trả lời "không", trong đó có câu hỏi số 17/A/II "Khối u (lành tính hoặc ác tính), ung thư...", câu hỏi số 27/C/II "Trong một năm vừa qua bạn có đi khám bệnh và/hoặc làm xét nghiệm gì không? Có phải nghỉ học hoặc nghỉ làm nhiều ngày để đi khám chữa bệnh không?" và câu hỏi số 30/C/II "Bạn có đang mắc hoặc đang điều trị bệnh lý nào không?" Sau khi xác lập giấy yêu cầu bảo hiểm, ngày 21 tháng 6 năm 2014, Bảo Việt đã cho Đặng Lâm kiểm tra sức khỏe tại Bệnh viện Đa khoa tư nhân Bình Dương. Theo kết quả kết luận kiểm tra sức khỏe tại Bệnh viện, Đặng Lâm là người cung cấp các thông tin kiểm tra sức khỏe, trong đó có nội dung câu hỏi: "Đã từng phải nằm viện điều trị chưa? Khi nào? Lý do? Đợt nằm viện dài nhất là bao lâu? Điều trị nội khoa hay ngoại khoa? Đặng Lâm tích "X" vào ô trả lời "không" và kết quả này ông đã cam kết thông tin đã cung cấp cho cơ sở y tế của Bảo Việt là hoàn toàn đầy đủ, đúng sự thật và các thông tin này được coi là thông tin bổ sung cho giấy yêu cầu bảo hiểm liên quan và đã ký tên.[14]

Các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện Đặng Lâm đã từng làm xét nghiệm, khám sức khỏe và điều trị bệnh tại nhiều bệnh viện. Cụ thể như, ngày 13 tháng 5 năm 2014, Đặng Lâm nhập viện Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh với bệnh sử từng được chẩn đoán hạch ổ bụng, giải phẫu bệnh ung thư biểu mô, từng qua Singapore điều trị.[e] Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh đã cung cấp toàn bộ hồ sơ bệnh án của Đặng Lâm, thể hiện ông từng khám, xét nghiệm tại các bệnh viện như Bệnh viện Chuyên khoa ngoại thần kinh quốc tế, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân 115 với các kết luận như khả năng hạch ác tính di căn, ung thư biểu mô kém biệt hóa, di căn hạch.[f][15][16] Theo hồ sơ, ngày 11 tháng 3 năm 2015, Đặng Lâm vào Bệnh viện Đa khoa Vạn Phúc với tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp, viêm phổi; K tụy di căn gan, thận giai đoạn cuối, chuyển cấp cứu Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương. Cùng ngày, ông cấp cứu và nhập viện tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Dương với tình trạng trụy tim mạch, suy hô hấp, viêm phổi, K tụy di căn gan thận giai đoạn cuối. Ngày 12 tháng 3 năm 2015, Đặng Lâm chết, nguyên nhân chết được xác định trong Giấy chứng tử của Ủy ban nhân dân cấp xã là chết do bệnh.[17]

Theo hồ sơ, Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh xác định Đặng Lâm bị ung thư biểu mô di căn nhiều nơi không rõ nguyên nhân phát, dạng ung thư biểu mô có độc ác cao, tình trạng của bệnh nhân khi phát hiện thuộc giai đoạn cuối.[18] Như vậy, có đủ cơ sở khẳng định trước khi xác lập Giấy yêu cầu bảo hiểm với Bảo Việt, Đặng Lâm đã biết rõ về tình trạng bệnh tật của mình, đã từng tham gia chữa trị tại nhiều bệnh viện khác nhau ở cả trong nước và nước ngoài với tình trạng bệnh lý ung thư, nhưng không khai báo trung thực tình trạng sức khỏe của mình; tại thời điểm xác lập yêu cầu bảo hiểm, ký hợp đồng bảo hiểm, Đặng Lâm đang điều trị tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh với tình trạng bệnh là K hạch thần kinh nội tiết. Việc bị đơn Bảo Việt yêu cầu phí tăng thêm dựa trên kết quả kiểm tra sức khỏe của Đặng Lâm là đối với những bệnh lý gan nhiễm mỡ, viêm gan siêu vi B, rối loại chuyển hóa lipid máu, không liên quan đến bệnh lý ung thư của Đặng Lâm.[19]

Theo quy định tại Điều 4 Điều khoản An Phát Trọn Đời, Điều 4 Điều khoản An Phát Hưng Gia thì "Bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ và trung thực tất cả những thông tin có liên quan đến người được bảo hiểm và hợp đồng theo yêu cầu của Tổng Công ty Bảo Việt đồng thời hoàn toàn chịu trách nhiệm về những thông tin đã cung cấp. Việc Tổng Công ty Bảo Việt tiến hành kiểm tra sức khỏe của người được bảo hiểm (nếu có) không thay thế nghĩa vụ này", và "Cố ý vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin được hiểu là việc bên mua bảo hiểm cung cấp, kê khai không chính xác, không trung thực hoặc che giấu các thông tin quan trọng mà nếu biết được các thông tin này Tổng Công ty Bảo Việt đã không chấp nhận bảo hiểm hoặc chấp nhận bảo hiểm nhưng phải kèm theo các điều kiện bổ sung theo quy định của Tổng Công ty Bảo Việt".[20]

Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 18, khoản 1 Điều 19 Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000,[21][22][23][24] thì bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin cho doanh nghiệp bảo hiểm. Do đó, có cơ sở xác định bên mua bảo hiểm là Đặng Lâm đã vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin theo quy định tại Điều 4 Điều khoản An Phát Trọn Đời, Điều 4 Điều khoản An Phát Hưng Gia và Điều 18, Điều 19 Luật Kinh doanh Bảo hiểm năm 2000. Tòa án cấp sơ thẩm nhận định không có cơ sở cho rằng Đặng Lâm đã khai báo không trung thực khi tham gia các hợp đồng bảo hiểm, không có cơ sở để kết luận Đặng Lâm vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin theo quy định tại Điều khoản An Phát Trọn Đời và An Phát Hưng Gia là không đúng. Tòa án cấp phúc thẩm xác định Đặng Lâm vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin là có cơ sở.[20]

Theo quy định tại khoản 2 Điều 19 Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000[25][26] thì doanh nghiệp bảo hiểm có quyền đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng bảo hiểm khi bên mua bảo hiểm có hành vi sai quy định trong Luật định. Điều khoản An Phát Hưng Gia, An Phát Trọn Đời cũng đã quy định trường hợp bên mua bảo hiểm cố ý vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin, Hợp đồng sẽ chấm dứt hiệu lực và Bảo Việt không phải hoàn lại cho bên mua bảo hiểm số phí bảo hiểm định kỳ và phí bảo hiểm của sản phẩm bổ trợ (nếu có) đã đóng mà chỉ hoàn lại giá trị tài khoản hợp đồng tương ứng với phí bảo hiểm đóng thêm (nếu có) trừ đi các quyền lợi bảo hiểm đã thanh toán, các khoản rút một phần giá trị tài khoản hợp đồng, khoản nợ (nếu có) và không phải chịu trách nhiệm bảo hiểm về những rủi ro đã phát sinh đối với người được bảo hiểm. Như vậy, Đặng Lâm đã vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin về sức khỏe/bản thân, Hợp đồng bảo hiểm chấm dứt hiệu lực, Bảo Việt không phải chịu trách nhiệm bảo hiểm về những rủi ro đã phát sinh đối với người được bảo hiểm. Theo đó, Hội đồng xét xử nhận định rằng Tòa án cấp sơ thẩm cho rằng Bảo Việt đã chấp nhận bảo hiểm và bên mua bảo hiểm đã đóng phí bảo hiểm nên buộc Bảo Việt phải có trách nhiệm chi trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng (Đặng Thị, Trần Thị, Ngọc Anh) là không có cơ sở, Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có cơ sở, Quyết định giám đốc thẩm cho rằng Bảo Việt phải có trách nhiệm trả tiền bảo hiểm cho phía nguyên đơn, nhưng phải xem xét lỗi của người yêu cầu bảo hiểm trong việc cung cấp thông tin về sức khỏe để xác định mức chi trả bảo hiểm tương ứng là không đúng với quy định tại các hợp đồng bảo hiểm.[27]

Quyết định

Căn cứ các nhận định và hồ sơ vụ án và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015,[28][29][30] Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quyết định chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, hủy Quyết định giám đốc thẩm của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, giữ nguyên Bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương. Theo đó, bị đơn Bảo Việt thắng kiện.[31]

Hình thành án lệ

Năm 2024, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học Tòa án nhân dân tối cao đã đề xuất Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn quyết định giám đốc thẩm do Hội đồng Thẩm phán Tòa tối cao ban hành làm án lệ nhằm xác định rõ hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm khi khách hàng không cung cấp chính xác thông tin vào thời điểm giao kết.[32][33][34] Bản án này vượt qua vòng chọn lựa ban đầu và được đưa vào danh mục 22 dự thảo án lệ, trong đó có 6 án về hình sự, 11 dân sự, kinh doanh, thương mại, 2 hành chính, 2 lao động, 1 dân sự, trình Tòa tối cao. Các dự thảo án lệ được đăng tải lấy ý kiến cả nước và lấy ý kiến các chuyên gia thông qua nhiều hội thảo, phiên họp tại Đắk Lắk, Bình Định trong năm.[35][36] Ngày 24 tháng 7 năm 2024, Tòa án nhân dân tối cao tổ chức phiên họp Hội đồng tư vấn án lệ để cho ý kiến đối với 22 dự thảo án lệ và giao Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học của Tòa tối cao chỉnh lý, biên soạn tiếp thu ý kiến góp ý từ các cơ quan, tổ chức trong cả nước.[37] Qua các vòng tuyển chọn, Hội đồng thẩm phán Tòa tối cao đã biểu quyết chọn quyết định giám đốc thẩm này làm án lệ, chính thức trở thành Án lệ 77/2025/AL và là án lệ dân sự thứ 36 trong hệ thống án lệ Việt Nam cùng với các án lệ dân sự gồm Án lệ 79/2025/AL, Án lệ 80/2025/AL được công bố cùng đợt năm 2025.[38][39][40][41]

Ghi chú

  1. ^ Gọi tắt lần lượt là Đặng Thị, Trần Thị và Ngọc Anh.
  2. ^ Trong đó, hợp đồng bảo hiểm chính: 30.000.000 đồng, sản phẩm bổ trợ BV-NR17-quyền lợi miễn đóng phí bảo hiểm các bệnh lý nghiêm trọng: 843.000 đồng.
  3. ^ Trong đó, hợp đồng bảo hiểm chính: 50.000.000 đồng; sản phẩm bổ trợ BV-NR15-Bảo hiểm các bệnh lý nghiêm trọng: 420.000 đồng, sản phẩm bổ trợ BV-NR16-Bảo hiểm phẫu thuật và điều trị ngoại khoa: 1.215.000 đồng, sản phẩm bổ trợ BV-NR17-Bảo hiểm các bệnh lý nghiêm trọng: 1.845.000 đồng.
  4. ^ Trong đó, hợp đồng bảo hiểm chính: 48.000.000 đồng; sản phẩm bổ trợ BV-NR15-Bảo hiểm các bệnh lý nghiêm trọng: 420.000 đồng, sản phẩm bổ trợ BV-NR16-Bảo hiểm phẫu thuật và điều trị ngoại khoa: 1.215.000 đồng, sản phẩm bổ trợ BV-NR17-Bảo hiểm các bệnh lý nghiêm trọng: 1.348.800 đồng.
  5. ^ Bệnh sử ghi: "Khỏi bệnh 5 tháng, bệnh nhân đau bụng, khám tại Bệnh viện Nhân dân 115 chẩn đoán hạch ổ bụng; giải phẫu bệnh: Carcinom kém biệt hóa di căn hạch; bệnh nhân qua Singapore điều trị 6 chu kỳ; chẩn đoán: Di căn hạch toàn thân chưa rõ nguyên phát"..
  6. ^ Bệnh án ghi Đặng Lâm Quốc B từng khám tại các bệnh viện gồm: Bệnh viện Chuyên khoa ngoại thần kinh quốc tế tại kết quả chụp cộng hưởng từ MRI bụng ngày 11/9/2013 kết luận: "Khả năng hạch ác tính di căn. Phiếu xét nghiệm giải phẫu bệnh của Bệnh viện Nhân dân 115 ngày 27/9/2013 kết luận: Bị Carcinoma kém biệt hóa, di căn hạch; Bệnh viện Chợ Rẫy tại kết quả ghi hình Pet-CT ngày 02/6/2014 kết luận: Tình trạng K tế bào thần kinh nội tiết đã điều trị, hình ảnh Pet-CT hiện tại thấy: Các tổn thương ác tính tăng hoạt động chuyển hóa ở các vị trí đầu và thân tụy, gan hạ phân thùy VII, hạch quanh tụy, dọc động mạch chủ bụng, quanh bó mạch thận, bó mạch chậu chung trong ngoài hai bên và chân hoành hai bên, hạch thượng đòn (T); so sánh với hình ảnh Pet-CT ngày 25/11/2013 chụp tại Singapore thấy các hạch tụy lớn hơn và tăng hoạt động chuyển hóa hơn, tổn thương gan tăng hoạt động chuyển hóa hơn, xuất hiện hạch mới ở bó mạch chậu trong ngoài hai bên, những tổn thương khác không thay đổi đáng kể.

Tham khảo

Chú thích

  1. ^ Án lệ 77/2025/AL, tr. 1.
  2. ^ Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng, Quyết định 399a/QĐ-CA về việc công bố án lệ.
  3. ^ Quyết định 399a/QĐ-CA, Điều 2:
    "Các Tòa án có trách nhiệm nghiên cứu, áp dụng các án lệ nêu tại Điều 1 của Quyết định này trong xét xử kế từ ngày 01 tháng 02 năm 2026".
  4. ^ Án lệ 77/2025/AL, tr. 1-2.
  5. ^ a b c d Án lệ 77/2025/AL, tr. 2.
  6. ^ Bản án dân sự sơ thẩm số 134/2017/DS-ST ngày 25/9/2017 của Tòa  án nhân dân thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
  7. ^ a b c Án lệ 77/2025/AL, tr. 3.
  8. ^ Quyết định kháng nghị số 30/QĐKNPT-VKS-DS ngày 09/10/2017, của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
  9. ^ Bản án dân sự phúc thẩm số 47/2018/DS-PT ngày 06/3/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương.
  10. ^ Quyết định kháng nghị số 201/2021/KN-DS ngày 07/12/2021 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.
  11. ^ Quyết định giám đốc thẩm số 99/2022/DS-GĐT ngày 06/4/2022 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.
  12. ^ Quyết định kháng nghị số 06/QĐ-VKS-DS ngày 25/4/2023 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
  13. ^ Án lệ 77/2025/AL, tr. 8.
  14. ^ Án lệ 77/2025/AL, tr. 4.
  15. ^ Công văn số 1135/BVUB-KHTH ngày 30/5/2017 của Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh.
  16. ^ Tóm tắt bệnh án số 670/KHTH-TTBA ngày 12/7/2016 của Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh.
  17. ^ Án lệ 77/2025/AL, tr. 4-5.
  18. ^ Công văn số 2624/BVUB-KHTH ngày 28/12/2016 của Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh.
  19. ^ Án lệ 77/2025/AL, tr. 5.
  20. ^ a b Án lệ 77/2025/AL, tr. 6.
  21. ^ Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000, Điểm b khoản 2 Điều 18: Quyền và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm
    "2. Bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ:
    ...b) Kê khai đầy đủ, trung thực mọi chi tiết có liên quan đến hợp đồng bảo hiểm theo yêu cầu của doanh nghiệp bảo hiểm;".
  22. ^ Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000, Khoản 1 Điều 19: Trách nhiệm cung cấp thông tin
    "1. Khi giao kết hợp đồng bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến hợp đồng bảo hiểm, giải thích các điều kiện,điều khoản bảo hiểm cho bên mua bảo hiểm; bên mua bảo hiểm có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến đối tượng bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm. Các bên chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin đó.Doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm giữ bí mật về thông tin do bên mua bảo hiểm cung cấp.".
  23. ^ Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, Điểm a khoản 2 Điều 21: Quyền và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm
    "2. Bên mua bảo hiểm có các nghĩa vụ sau đây:
    a) Kê khai đầy đủ, trung thực mọi thông tin có liên quan đến hợp đồng bảo hiểm theo yêu cầu của doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài;".
  24. ^ Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, Khoản 2 Điều 22: Trách nhiệm và hậu quả pháp lý do vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin
    "2. Trường hợp bên mua bảo hiểm cố ý cung cấp không đầy đủ thông tin hoặc cung cấp thông tin sai sự thật nhằm giao kết hợp đồng bảo hiểm để được bồi thường, trả tiền bảo hiểm thì doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có quyền hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài không phải bồi thường, trả tiền bảo hiểm và phải hoàn lại phí bảo hiểm cho bên mua bảo hiểm sau khi trừ đi các chi phí hợp lý (nếu có) theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Bên mua bảo hiểm phải bồi thường thiệt hại phát sinh cho doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài (nếu có).".
  25. ^ Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000, Khoản 2 Điều 19: Trách nhiệm cung cấp thông tin
    "2. Doanh nghiệp bảo hiểm có quyền đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng bảo hiểm và thu phí bảo hiểm đến thời điểm đình chỉ thực hiện hợp đồng bảo hiểm khi bên mua bảo hiểm có một trong những hành vi sau đây:
    a) Cố ý cung cấp thông tin sai sự thật nhằm giao kết hợp đồng bảo hiểm để được trả tiền bảo hiểm hoặc được bồi thường;
    b) Không thực hiện các nghĩa vụ trong việc cung cấp thông tin cho doanh nghiệp bảo hiểm theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 18 của Luật này.".
  26. ^ Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000, Điểm c khoản 2 Điều 18: Quyền và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm
    "2. Bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ:
    ...c) Đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng bảo hiểm theo quy định tại khoản 3 Điều 19, khoản 1 Điều 20 của Luật này;".
  27. ^ Án lệ 77/2025/AL, tr. 6-7.
  28. ^ Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Điểm a khoản 2 Điều 337: Thẩm quyền giám đốc thẩm
    "2. Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giám đốc thẩm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp cao bị kháng nghị như sau:
    a) Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm bằng Hội đồng xét xử gồm năm Thẩm phán đối với bản án, quyết định của Tòa án nhân dân cấp cao bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm;".
  29. ^ Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Điểm a khoản 2 Điều 343: Thẩm quyền của Hội đồng xét xử giám đốc thẩm
    "2. Hủy bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và giữ nguyên bản án, quyết định đúng pháp luật của Tòa án cấp dưới đã bị hủy hoặc bị sửa;".
  30. ^ Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Điều 344: Giữ nguyên bản án, quyết định đúng pháp luật của Tòa án cấp dưới đã bị hủy hoặc bị sửa
    "Hội đồng xét xử giám đốc thẩm ra quyết định hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị và giữ nguyên bản án, quyết định của Tòa án cấp dưới xét xử đúng pháp luật nhưng đã bị bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị hủy bỏ hoặc sửa đổi một phần hay toàn bộ. Trường hợp bản án, quyết định của Tòa án đã thi hành được một phần hoặc toàn bộ thì Hội đồng xét xử giám đốc thẩm phải giải quyết hậu quả của việc thi hành án.".
  31. ^ Án lệ 77/2025/AL, tr. 7.
  32. ^ P.V (ngày 14 tháng 2 năm 2026). "Án lệ về nghĩa vụ cung cấp thông tin bệnh hiểm nghèo khi mua bảo hiểm". Tuổi trẻ.
  33. ^ Hoài Ngân (ngày 23 tháng 2 năm 2026). "Án lệ số 77/2025/AL về việc vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin tình trạng bệnh hiểm nghèo của bên mua bảo hiểm". Tạp chí Tòa án nhân dân.
  34. ^ Tuyến Phan (ngày 18 tháng 2 năm 2026). "Khách hàng bị bảo hiểm từ chối trả 5,5 tỉ đồng vì 'giấu bệnh hiểm nghèo'". Thanh niên.
  35. ^ Lê Hiếu (ngày 3 tháng 6 năm 2024). "TANDTC tổ chức Hội thảo lấy ý kiến đối với 22 dự thảo án lệ". Công lý.
  36. ^ Minh Giang; Phạm Hiến (ngày 27 tháng 7 năm 2024). "Tòa án nhân dân tối cao lấy ý kiến đối với 22 dự thảo án lệ". Media Công lý.
  37. ^ Mai Đỉnh (ngày 24 tháng 7 năm 2024). "TANDTC lấy ý kiến đối với 22 dự thảo án lệ". Công lý. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 9 năm 2025. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2026.
  38. ^ P.V (ngày 3 tháng 2 năm 2026). "TAND Tối cao công bố 10 án lệ mới". Tuổi trẻ.
  39. ^ Hà Chi (ngày 4 tháng 2 năm 2026). "Tòa án nhân dân tối cao công bố 10 án lệ". Tạp chí Tòa án nhân dân. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 3 năm 2026. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2026.
  40. ^ Đỗ Mến (ngày 23 tháng 2 năm 2026). "Tòa án nhân dân tối cao công bố án lệ về tranh chấp hợp đồng bảo hiểm". VnEconomy.
  41. ^ PV (ngày 15 tháng 2 năm 2026). "Ý nghĩa của Án lệ 77/2025 về trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin khi mua bảo hiểm". Tuổi trẻ.

Thư mục

Liên kết ngoài

Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Án_lệ_77/2025/AL&oldid=7961739”