Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Lê Viết Quốc

Lê Viết Quốc (sinh năm 1982), hay được biết đến trong tiếng Anh với tên phiên âm Quoc Viet Le, là một nhà khoa học máy tính người Mỹ gốc Việt, chuyên nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo. Ông hiện là nhà khoa học cấp cao tại Google DeepMind,[1] và từng tham gia đồng sáng lập dự án Google Brain vào năm 2011 cùng với Andrew Ng.[2]

Lê Viết Quốc
Sinh1982
Hương Thủy, Thừa Thiên Huế, Việt Nam
Tư cách công dân
Học vị
Nổi tiếng vì
Sự nghiệp khoa học
NgànhHọc máy
Nơi công tácGoogle Brain
Google DeepMind
Luận ánScalable feature learning (2013)
Người hướng dẫn luận án tiến sĩAndrew Ng

Ông được biết đến nhiều nhất nhờ những đóng góp tiên phong trong lĩnh vực học sâu, đặc biệt là học không giám sát quy mô lớn, mô hình Seq2seq, và AutoML (thuật toán tìm kiếm kiến trúc mạng neuron tối ưu). Nghiên cứu của ông đặt nền móng cho các hệ thống dịch máy hiện đại như Google Dịch, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển của các mô hình ngôn ngữ lớn.

Thời thơ ấu và học vấn

Lê Viết Quốc sinh năm 1982 tại một làng quê nghèo thuộc huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế, nơi vào thời thơ ấu của ông thậm chí còn chưa có điện. Thư viện nhỏ gần nhà trở thành nơi ông dành phần lớn thời gian để đọc sách về những phát minh vĩ đại, từ đó nuôi dưỡng niềm đam mê với máy móc và toán học ngay từ nhỏ.[2]

Ông theo học chuyên Toán tại Trường Quốc Học Huế.[2] Năm 2004, ông bắt đầu tìm hiểu về trí tuệ nhân tạo khi theo học đại học tại Đại học Quốc gia Úc. Trong một lần chủ động gửi email cho một chuyên gia AI hàng đầu tại Úc, ông đã nhận được hồi âm chỉ sau một giờ và được mời tham gia trực tiếp vào nhóm nghiên cứu AI của vị giáo sư này.[3] Trong giai đoạn này, ông cùng Alex Smola và Stéphane Canu công bố nghiên cứu về hồi quy quá trình Gauss dị phương sai (heteroscedastic Gaussian process regression) tại hội nghị ICML năm 2005.[4] Trong thời gian học đại học, ông cũng là nghiên cứu viên thỉnh giảng tại National ICT Australia, Microsoft Research, và Viện Max Planck về Điều khiển học Sinh học (Max Planck Institute for Biological Cybernetics) tại Đức, đồng thời giành giải bài báo xuất sắc nhất tại hội nghị ECML năm 2007.[5][6]

Sau đó, ông sang Đại học Stanford tại Hoa Kỳ để làm nghiên cứu sinh tiến sĩ, tập trung vào việc phát triển các phương pháp cải thiện hiệu năng của các thuật toán học máy dưới sự hướng dẫn của Andrew Ng.[3]

Sự nghiệp

Google Brain

Năm 2011, Lê Viết Quốc tham gia đồng sáng lập dự án Google Brain cùng với người hướng dẫn của mình khi đó, Andrew Ng.[2] Năm 2012, ông là tác giả chính của một nghiên cứu gây tiếng vang lớn: huấn luyện một mạng neuron sâu trên cụm 16.000 lõi CPU, có khả năng tự học nhận diện khái niệm "con mèo" chỉ từ 10 triệu hình ảnh lấy từ YouTube mà hoàn toàn không cần dán nhãn để biết ảnh có con mèo hay không.[7][8]

Năm 2014, ông cùng Ilya Sutskever và Oriol Vinyals đề xuất mô hình chuỗi sang chuỗi (seq2seq) cho dịch máy, một kỹ thuật nền tảng trong xử lý ngôn ngữ tự nhiên nhằm giúp mô hình học máy nhận một chuỗi ký tự đầu vào và đồng thời cũng trả lại một chuỗi đầu ra thay vì chỉ xử lý từng ký tự một.[9] Cùng năm, phối hợp với Tomáš Mikolov, ông phát triển mô hình doc2vec để biểu diễn văn bản dưới dạng vector.[10] Nghiên cứu của ông cũng đóng góp vào hệ thống dịch máy của Google ra mắt năm 2016.[11]

Năm 2017, ông khởi xướng và dẫn dắt dự án AutoML tại Google Brain, cùng Barret Zoph đề xuất kỹ thuật tìm kiếm kiến trúc mạng neuron tối ưu cho bài toán cần giải (Neural Architecture Search) bằng học tăng cường.[12] Năm 2020, ông tham gia phát triển Meena, mô hình hội thoại sau này được đổi tên thành LaMDA.[13] Năm 2022, ông và các đồng tác giả công bố kỹ thuật gợi ý chuỗi suy luận (chain-of-thought prompting), giúp cải thiện đáng kể khả năng suy luận của các mô hình ngôn ngữ lớn.[14]

Năm 2024, ông tham gia phát triển AlphaGeometry, hệ thống AI có khả năng giải các bài toán hình học Olympic ở trình độ gần bằng thí sinh đoạt huy chương vàng Olympic Toán học Quốc tế với khả năm giải đúng 25 trong số 30 bài toán thử nghiệm.[15][16]

Năm 2023, Google Brain sáp nhập với DeepMind để thành lập Google DeepMind.[17] Ông tiếp tục làm nhà khoa học cấp cao tại tổ chức mới.[1]

Hoạt động tại Việt Nam

Đầu năm 2017, Lê Viết Quốc nhận lời tham gia Hội đồng Tín thác của Đại học Fulbright Việt Nam.[18]

Tháng 3 năm 2025, ông là diễn giả tại Hội nghị Quốc tế về Trí tuệ Nhân tạo và Bán dẫn (AISC 2025) tổ chức tại Hà Nội và Đà Nẵng, nơi ông chia sẻ quan điểm rằng Việt Nam nên tập trung vào đổi mới sáng tạo thay vì chạy theo các mô hình AI lớn như DeepSeek hay ChatGPT.[19][20]

Danh hiệu và giải thưởng

Năm 2007, trong thời gian nghiên cứu tại Viện Max Planck về Điều khiển học Sinh học, ông giành giải bài báo xuất sắc nhất tại hội nghị ECML (European Conference on Machine Learning).[5][6]

Năm 2014, ông được tạp chí MIT Technology Review vinh danh trong danh sách Innovators Under 35 (35 nhà đổi mới sáng tạo dưới 35 tuổi).[21]

Nghiên cứu năm 2012 của ông về học không giám sát quy mô lớn tại Google Brain đã nhận Giải thưởng Ghi nhận Đặc biệt về Kiểm định Thời gian (Test of Time Honorable Mention) tại hội nghị ICML năm 2022.[22] Cùng năm, ông được vinh danh là Cựu sinh viên Xuất sắc (Alumni Laureate) của Trường Khoa học Máy tính, Đại học Quốc gia Úc.[23]

Năm 2024, ông nhận Giải thưởng Kiểm định Thời gian (Test of Time Award) tại hội nghị NeurIPS cho bài báo "Sequence to Sequence Learning with Neural Networks" (đồng tác giả với Ilya Sutskever và Oriol Vinyals). Ban tổ chức giải thưởng mô tả công trình này là một trong những nền tảng của AI hiện đại, làm tiền đề cho các mô hình ngôn ngữ lớn và mô hình nền tảng sau này.[24]

Tham khảo

  1. ^ a b Vy Bui. "Google grants $1.5 million to Fulbright University Vietnam for AI research and education". Vietnam Investment Review (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
  2. ^ a b c d Trường Minh (ngày 3 tháng 12 năm 2018). ""Quái kiệt" AI Lê Viết Quốc – người Việt trầm lắng ở Google". VietTimes. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
  3. ^ a b Tuoi Tre News (ngày 15 tháng 2 năm 2019). "Meet Le Viet Quoc, a Vietnamese talent at Google". Tuoi Tre News (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
  4. ^ Le, Quoc V.; Smola, Alex J.; Canu, Stéphane (2005). "Heteroscedastic Gaussian process regression". Proceedings of the 22nd International Conference on Machine Learning (ICML). tr. 489–496.
  5. ^ a b "Quoc Le". MLconf (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
  6. ^ a b "Tera-scale deep learning". Johns Hopkins University Computer Science Department (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
  7. ^ Le, Quoc V.; Ranzato, Marc'Aurelio; Monga, Rajat; Devin, Matthieu; Chen, Kai; Corrado, Greg S.; Dean, Jeff; Ng, Andrew Y. (2012). "Building high-level features using large scale unsupervised learning". Proceedings of the 29th International Conference on Machine Learning (ICML). doi:10.1109/ICASSP.2013.6639343.
  8. ^ Markoff, John (ngày 25 tháng 6 năm 2012). "How Many Computers to Identify a Cat? 16,000". The New York Times.
  9. ^ Sutskever, Ilya; Vinyals, Oriol; Le, Quoc V. (2014). "Sequence to Sequence Learning with Neural Networks". Advances in Neural Information Processing Systems (NeurIPS). tr. 3104–3112.
  10. ^ Le, Quoc V.; Mikolov, Tomas (2014). "Distributed Representations of Sentences and Documents". Proceedings of the 31st International Conference on Machine Learning (ICML). tr. 1188–1196.
  11. ^ Lewis-Kraus, Gideon (ngày 14 tháng 12 năm 2016). "The Great A.I. Awakening". The New York Times.
  12. ^ Zoph, Barret; Le, Quoc V. (2017). "Neural Architecture Search with Reinforcement Learning". International Conference on Learning Representations (ICLR).
  13. ^ Adiwardana, Daniel; Luong, Minh-Thang; So, David R.; Hall, Jamie; Fiedel, Noah; Thoppilan, Romal; Yang, Zi; Kulshreshtha, Apoorv; Nemade, Gaurav; Lu, Yifeng; Le, Quoc V. (2020). Towards a Human-like Open-Domain Chatbot.
  14. ^ Wei, Jason; Wang, Xuezhi; Schuurmans, Dale; Bosma, Maarten; Ichter, Brian; Xia, Fei; Chi, Ed; Le, Quoc V.; Zhou, Denny (2022). "Chain-of-Thought Prompting Elicits Reasoning in Large Language Models". Advances in Neural Information Processing Systems (NeurIPS). Quyển 35. tr. 24824–24837.
  15. ^ Trinh, Trieu H.; Wu, Yuhuai; Le, Quoc V.; He, He; Luong, Thang (2024). "Solving olympiad geometry without human demonstrations". Nature. Quyển 625 số 7995. tr. 476–482. doi:10.1038/s41586-023-06747-5. PMC 10794143. PMID 38233616.
  16. ^ ""Bộ não Việt" trong dự án AI của Google và chiến dịch chạy đua với ChatGPT". Dân trí. ngày 13 tháng 7 năm 2024.
  17. ^ Roth, Emma; Peters, Jay (ngày 20 tháng 4 năm 2023). "Google's big AI push will combine Brain and DeepMind into one team". The Verge.
  18. ^ Thanh Hà (ngày 4 tháng 2 năm 2019). "TS Lê Viết Quốc: Lúc nào cũng mơ về Việt Nam". Tuổi Trẻ.
  19. ^ Lưu Quý (ngày 18 tháng 3 năm 2025). "'Quái kiệt' Lê Viết Quốc: Làm AI cần sáng tạo, đừng vội vã chạy theo". VnExpress.
  20. ^ Ninh An (ngày 24 tháng 2 năm 2025). "Cựu CEO Google và 1.000 chuyên gia sắp đến Việt Nam bàn về AI, bán dẫn". Dân trí.
  21. ^ "Quoc Le". MIT Technology Review (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
  22. ^ "ICML Award Test of Time Award". icml.cc (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
  23. ^ "Celebrating 50 years of teaching computer science at ANU". ANU College of Engineering, Computing and Cybernetics (bằng tiếng Anh). ngày 2 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
  24. ^ "Announcing the NeurIPS 2024 Test of Time Paper Awards". NeurIPS Blog (bằng tiếng Anh). ngày 5 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2026.
Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Lê_Viết_Quốc&oldid=7957859”