Tiếng Co
Tiếng Co (còn gọi là Cùa, Col, Khùa), là ngôn ngữ của người Co, một dân tộc chủ yếu sống tại thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi ở miền trung Việt Nam.[3][4]
| Tiếng Co (Cua) | |
|---|---|
| Xroi Kool[1] | |
| Sử dụng tại |  Việt Nam |
| Khu vực | Đà Nẵng, Quảng Ngãi |
| Tổng số người nói | 33.817 (2009) |
| Phân loại | Nam Á
|
| Mã ngôn ngữ | |
| ISO 639-3 | cua |
| Glottolog | cuaa1241[2] |
| Tập tin:Cua Language.jpg | |
| ELP | Lỗi Lua trong Mô_đun:Endangered_Languages_Project tại dòng 21: attempt to index field 'wikibase' (a nil value). |
Tiếng Co thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer. Các phương ngữ của tiếng Co bao gồm Kol (Kor, Cor, Co, Col, Dot, Yot) và Traw (Trâu, Đồng).
Từ điển của Maier & Burton (1981) hiện là từ điển tiếng Co tốt nhất hiện có.[5]
Phân loại
Paul Sidwell (2009) xếp tiếng Co là một nhánh chính độc lập của nhóm ngôn ngữ Bahnar, mà ông gọi là Bahnar Đông.[6] Tiếng Co có sự tiếp xúc rộng rãi với ngôn ngữ Bahnar Bắc. Tuy nhiên, Sidwell (2002) đã phân loại trước đó thì tiếng Co là một ngôn ngữ thộc nhóm Bahnar Trung.[7]
Ngữ âm
Dưới đây bảng phụ âm và nguyên âm theo trích dẫn của Sidwell (dựa trên Maier 1969):[8]
Phụ âm
| Đôi môi | Lợi | Ngạc cứng | Ngạc mềm | thanh hầu | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tắc | bật hơi | pʰ | tʰ | kʰ | ||||||
| vô thanh | p | t | c | k | ʔ | |||||
| hữu thanh | b | d | ɟ | ɡ | ||||||
| hút vào | ɓ | ɗ | ||||||||
| Mũi | m | n | ɲ | ŋ | ||||||
| Xát | s | h | ||||||||
| Tiếp cận | w | l r ʰl | j | |||||||
Nguyên âm
| Trước | Giữa | Sau | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ngắn | dài | ngắn | dài | ngắn | dài | |
| Đóng | i | iː | ɨ | ɨː | u | uː |
| Nửa đóng | e | eː | o | oː | ||
| Nửa mở | ɛ | ɛː | ə | əː | ɔ | ɔː |
| Mở | a | aː | ||||
Tham khảo
- ^ Tạ Quang Tùng (2014). Xroi Kool (Tiếng Cor). Quảng Nam.
- ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, biên tập (2013). "Cua". Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
- ^ Cua at Ethnologue, 18th ed., 2015. Truy cập 12/12/2017.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Cua". Glottolog 3.1. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. Truy cập 12/12/2017.
- ^ Maier, Jacqueline G. and Eva Burton, compilers. 1966. Cua (Kool) dictionary. [Manuscript] n.p.
- ^ Sidwell, Paul. 2010. Cua (Kor) historical phonology and classification. Mon-Khmer Studies 39, p. 105-122.
- ^ Sidwell, Paul. 2009. How many branches in a tree? Cua and East (North) Bahnaric. In Evans, Bethwyn (ed). Discovering History Through Language: Papers in Honour of Malcolm Ross. Canberra: Pacific Linguistics.
- ^ Sidwell, Paul. "Cua (Kor) historical phonology and classification". Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2018.
{{Chú thích tập san học thuật}}: Chú thích journal cần|journal=(trợ giúp)[liên kết hỏng vĩnh viễn]
Đọc thêm
- Burton, Eva. 1966. "A brief sketch of Cua clause structure." Van-hóa Nguyêt-san 15: 187-90.
- Maier, Jacqueline G. 1966. "Cua phonemes." Van-hóa Nguyêt-san 15: 361-71.
- Maier, Jacqueline G. and Eva Burton, compilers. 1966. Cua (Kool) dictionary. [Manuscript] n.p.
- Maier, Jacqueline G., Đinh Đổ, and Đinh Mốc. 1974. Bay hok pok Kool Kua = Bài học tiếng Cua = Cua language lessons. Tủ sách ngôn-ngữ dân tộc thiểu số Việt Nam, 10. Saigon: Department of Education. viii, 37 p.
- Maier, Jacqueline G. and Eva Burton. 1981. Cua-English-Vietnamese Dictionary: 1981 Pre-publication Manuscript Based on a 1966 Manuscript. (Held by SIL, Dallas)
- Smith, Kenneth D. 1973. "Eastern North Bahnaric: Cua and Kotua." Mon–Khmer Studies 4: 113-18.
- Sidwell, Paul. 2010. "Cua (Kor) historical phonology and classification" Mon-Khmer Studies 39: 105-122.