Đính hôn

Đính hôn hay còn gọi là hứa hôn, là một giai đoạn trong quan hệ giữa hai người, đánh dấu lời hứa hẹn và cam kết sẽ tiến tới hôn nhân. Đây là một nghi thức xã hội và phong tục quan trọng, tồn tại ở nhiều nền văn hóa trên thế giới với các hình thức và ý nghĩa khác nhau. Trong thời gian này, cặp đôi được gọi là đã đính hôn, đã hứa hôn, và họ thường được gọi là vợ sắp cưới hoặc chồng sắp cưới.

Khoảng thời gian đính hôn rất đa dạng, phụ thuộc vào các chuẩn mực văn hóa, tôn giáo, điều kiện kinh tế và thỏa thuận cá nhân. Trong lịch sử, đặc biệt là trong các cuộc hôn nhân sắp đặt, thời gian đính hôn có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí từ khi các bên còn rất nhỏ. Ngày nay, ở nhiều xã hội, đính hôn thường là một sự kiện công khai, đánh dấu bằng việc trao nhẫn đính hôn và một buổi lễ công bố trước gia đình, bạn bè. Mặc dù đính hôn mang tính chất cam kết mạnh mẽ về mặt xã hội và tình cảm, nhưng về mặt pháp lý, nó không tạo ra quan hệ vợ chồng chính thức và các bên có quyền chấm dứt cam kết này, mặc dù có thể phát sinh các hậu quả về mặt xã hội, đạo đức và pháp lý liên quan đến tài sản, quà tặng.

Lịch sử và nguồn gốc

Lễ đính hôn có một lịch sử lâu đời, bắt nguồn từ các xã hội cổ đại như một hình thức đảm bảo cho các thỏa thuận hôn nhân, thường liên quan đến của hồi môn, chính trị và liên minh gia đình. Các nghi thức và biểu tượng của nó đã biến đổi qua nhiều thế kỷ, từ những lễ hứa hôn mang tính ràng buộc pháp lý cao đến các hình thức lãng mạn hóa và cá nhân hóa hơn trong thời hiện đại.

Thời kỳ Cổ đại

Tại La Mã cổ đại, lễ đính hôn (sponsalia) là một thỏa thuận ràng buộc giữa hai gia đình. Trong buổi lễ, chú rể tương lai thường trao cho cô dâu một chiếc nhẫn sắt (anulus pronubus), được coi là biểu tượng của sự cam kết và đôi khi là sự chuyển giao quyền sở hữu. Chiếc nhẫn này được đeo ở ngón áp út của bàn tay trái, do niềm tin cổ xưa rằng có một tĩnh mạch, được gọi là Vena amoris, chạy trực tiếp từ ngón tay đó đến trái tim. Tục lệ này đã ảnh hưởng sâu sắc đến truyền thống đeo nhẫn cưới và nhẫn đính hôn ở phương Tây sau này.

Thời Trung Cổ và Phục Hưng

Trong Kitô giáo sơ khai và thời Trung Cổ, lễ hứa hôn (betrothal) là một nghi thức chính thức và có tính ràng buộc cao. Năm 860, Giáo hoàng Nicholas I đã ra sắc lệnh quy định nhẫn đính hôn là một phần bắt buộc trong nghi lễ hứa hôn, yêu cầu chú rể phải trao một chiếc nhẫn vàng cho cô dâu như một sự đảm bảo tài chính. Nghi lễ này mang ý nghĩa pháp lý mạnh mẽ đến mức việc phá vỡ một lễ hứa hôn có thể dẫn đến các vụ kiện tụng và bồi thường thiệt hại.

Năm 1477, Đại công tước Áo Maximilian (sau này là Hoàng đế La Mã Thần thánh) đã tặng cho vị hôn thê của mình, Mary xứ Bourgogne, một chiếc nhẫn đính hôn được nạm kim cương. Đây được ghi nhận là trường hợp đầu tiên trong lịch sử phương Tây sử dụng nhẫn kim cương cho mục đính hôn, đặt nền móng cho một truyền thống sẽ trở nên phổ biến toàn cầu nhiều thế kỷ sau đó.

Ảnh hưởng của Thời kỳ Khai sáng và Cách mạng Công nghiệp

Đến thế kỷ 18 và 19, quan niệm về hôn nhân dần chuyển từ các liên minh chính trị và kinh tế sang dựa trên tình cảm và sự lựa chọn cá nhân. Điều này kéo theo sự thay đổi trong ý nghĩa của lễ đính hôn. Nó trở nên ít mang tính giao dịch hơn và mang nhiều ý nghĩa lãng mạn hóa. Sự phát triển của tầng lớp trung lưu và Cách mạng Công nghiệp đã thúc đẩy thị trường trang sức, tạo điều kiện cho việc sản xuất và tiêu thụ nhẫn đính hôn trở nên phổ biến hơn.

Phong tục đính hôn theo văn hóa và tôn giáo

Lễ đính hôn được thực hành rộng rãi trên toàn cầu, nhưng với những phong tục, nghi thức và ý nghĩa văn hóa riêng biệt, phản ánh sự đa dạng trong quan niệm về hôn nhân và gia đình.

Việt Nam

Ở Việt Nam, đính hôn, thường được gọi là lễ ăn hỏi (phổ biến ở miền Bắc) hoặc lễ đính hôn (phổ biến ở miền Nam), là một nghi thức truyền thống quan trọng bậc nhất trong chuỗi phong tục cưới hỏi của người Việt. Đây là dịp nhà trai chính thức mang sính lễ đến nhà gái để xin cưới và thông báo về việc hứa gả giữa hai họ với tổ tiên, họ hàng và cộng đồng. Sau lễ này, cặp đôi chính thức trở thành vợ sắp cưới và chồng sắp cưới.

Sính lễ và nghi thức

Sính lễ (hay còn gọi là tráp ăn hỏi) thường bao gồm các lễ vật truyền thống như trầu cau, rượu, trà, bánh phu thê, bánh cốm, hoa quả, xôi gấc, heo quay và trang sức (nhẫn, vòng, dây chuyền). Số lượng tráp thường là số lẻ (3, 5, 7, 9, 11) với quan niệm "số lẻ là số dương, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển". Đội hình bưng tráp của nhà trai sẽ được đón tiếp bởi đội hình nhận tráp của nhà gái trước cổng, sau đó tiến hành các nghi lễ chính như lễ nhập gia, trao mâm quả, giới thiệu thân tộc hai bên, và làm lễ trước bàn thờ gia tiên để báo cáo với tổ tiên về việc kết thông gia.

Khác biệt vùng miền

Mặc dù bản chất là giống nhau, phong tục đính hôn có một số khác biệt giữa các vùng miền. Người miền Bắc thường gọi là "lễ ăn hỏi" và có xu hướng tổ chức nghi thức phức tạp, cầu kỳ hơn. Người miền Nam gọi là "lễ đính hôn" và thường tổ chức với hình thức thân mật, gần gũi hơn, kết hợp với một bữa tiệc nhỏ để hai bên gia đình giao lưu. Trong bối cảnh cải cách hành chính, việc Việt Nam sáp nhập tỉnh và bãi bỏ cấp huyện theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 có thể dẫn đến một số thay đổi về mặt thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký kết hôn tại các địa phương mới được sáp nhập, tuy nhiên các nghi thức truyền thống của lễ đính hôn không bị ảnh hưởng.

Phương Tây

Ở các nước phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ và Châu Âu, lễ đính hôn thường được khởi đầu bằng một màn cầu hôn bất ngờ và lãng mạn, trong đó người đàn ông (hoặc một trong hai người) quỳ gối và trao một chiếc nhẫn đính hôn. Đây là một sự kiện mang tính cá nhân cao, sau đó thường được công bố trên mạng xã hội và tổ chức một bữa tiệc đính hôn (engagement party) để chúc mừng cùng gia đình và bạn bè. Truyền thống này đã được phổ biến và thương mại hóa mạnh mẽ từ đầu thế kỷ 20, với sự đóng góp không nhỏ của các chiến dịch tiếp thị, đặc biệt là từ ngành công nghiệp kim cương.

Đông Á

• Trung Quốc: Lễ đính hôn truyền thống, được gọi là "Quá Đại Lễ" (过大礼), là một phần trong "Tam thư lục lễ" - hệ thống hôn nhân cổ điển. Nhà trai sẽ mang sính lễ gồm các cặp đôi đồ vật mang ý nghĩa may mắn (như long phụng, trà, rượu) đến nhà gái để chính thức hóa hôn ước.
• Nhật Bản: Nghi lễ Yuino (結納) là một cuộc gặp mặt chính thức giữa hai gia đình, nơi họ trao đổi các lễ vật mang tính biểu tượng cao (như rong biển konbu cho sự sinh sôi, mực khô surume cho sự trường thọ). Lễ Yuino có nguồn gốc từ thế kỷ thứ 4 đến thế kỷ thứ 5 và từng là một phần không thể thiếu trong các cuộc hôn nhân sắp đặt.
• Hàn Quốc: Trước đây, các gia đình Hàn Quốc tổ chức một buổi lễ gọi là Sanggyeollye (상견례), là cuộc gặp mặt chính thức đầu tiên giữa hai bên gia đình sau khi cặp đôi quyết định kết hôn. Ngày nay, nghi thức này thường đơn giản hóa và gộp chung với các sự kiện khác.

Nam Á

Tại Ấn Độ, lễ đính hôn thường được gọi là Mangni hoặc Sagai. Đây là một sự kiện trọng đại, thường bao gồm lễ trao nhẫn (Misri) và trao đổi quà tặng giữa hai gia đình. Phong tục rất đa dạng giữa các bang và tôn giáo khác nhau. Trong văn hóa Hindu giáo, ngày giờ tổ chức lễ đính hôn thường được chọn dựa trên chiêm tinh học để đảm bảo sự may mắn và hòa hợp cho cặp đôi.

Do Thái giáo

Trong truyền thống Do Thái giáo, đặc biệt là trong thời kỳ Talmudic, có một sự phân biệt rõ ràng giữa hai giai đoạn của hôn nhân: Erusin (אירוסין - lễ hứa hôn) và Nissuin (נישואין - lễ thành hôn). Erusin là một nghi thức mang tính ràng buộc pháp lý, tạo ra tư cách vợ chồng về mặt luật pháp tôn giáo, đến mức việc chấm dứt nó đòi hỏi một thủ tục ly hôn chính thức (get). Trong nhiều thế kỷ, hai nghi lễ này diễn ra cách nhau đến một năm. Ngày nay, trong hầu hết các đám cưới Do Thái, erusin (trao nhẫn) và nissuin (đọc bảy lời chúc phúc dưới mái Chuppah) được kết hợp thành một buổi lễ duy nhất.

Hồi giáo

Trong Hồi giáo, lễ đính hôn được gọi là Khitbah (خطبة). Đây là một lời hứa hẹn kết hôn, nhưng về mặt luật pháp Hồi giáo, nó không tạo ra quan hệ vợ chồng. Trong thời gian này, cặp đôi vẫn được coi là những người xa lạ với nhau (non-mahram) và phải tuân thủ các quy định về sự tách biệt giới tính. Hôn nhân chỉ chính thức có hiệu lực sau khi hợp đồng hôn nhân (Nikah) được ký kết và lễ cưới (Walima) được tổ chức. Một trong hai bên có quyền chấm dứt lễ đính hôn, và việc trả lại quà tặng được khuyến khích nhưng không bắt buộc.

Khía cạnh pháp lý

Vị thế pháp lý của đính hôn khác biệt đáng kể giữa các hệ thống pháp luật trên thế giới. Trong khi một số quốc gia coi đính hôn là một hợp đồng dân sự có giá trị ràng buộc, thì nhiều quốc gia khác, bao gồm Việt Nam, chỉ coi đó là một thỏa thuận xã hội không làm phát sinh quan hệ hôn nhân.

Luật pháp Việt Nam

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam năm 2014 (vẫn là văn bản pháp lý cốt lõi đến năm 2026), đính hôn không được quy định là một sự kiện pháp lý. Nam và nữ có quyền tự do đính hôn, nhưng việc này không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của vợ chồng. Pháp luật không có điều khoản nào điều chỉnh cụ thể về việc hủy hôn hay trả lại sính lễ. Trên thực tế, các tranh chấp liên quan đến việc hủy hôn và đòi lại tài sản (sính lễ, tiền bạc) thường được giải quyết dựa trên tập quán địa phương hoặc theo quy định chung của Bộ luật Dân sự về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Tòa án thường xem xét lỗi của các bên và thiệt hại thực tế xảy ra để đưa ra phán quyết công bằng, nhưng nhìn chung, bên nhận sính lễ thường có nghĩa vụ hoàn trả.

Luật pháp quốc tế

• **Thông luật (Common Law)**: Ở các quốc gia theo hệ thống thông luật như Anh và Hoa Kỳ, đính hôn từng được coi là một hợp đồng có tính ràng buộc pháp lý. Cho đến đầu thế kỷ 20, các vụ kiện "vi phạm lời hứa hôn" (breach of promise to marry) là tương đối phổ biến, đặc biệt khi bên nữ bị hủy hôn và phải chịu tổn thất về danh dự và tài chính. Tuy nhiên, hầu hết các bang ở Mỹ và Anh đã bãi bỏ loại kiện tụng này vào giữa thế kỷ 20 do lo ngại về sự lạm dụng và ép buộc trong hôn nhân.
• **Dân luật (Civil Law)**: Tại nhiều quốc gia Châu Âu lục địa như Đức, Pháp, Hà Lan, đính hôn (Verlobung, fiançailles) được xem là một loại hợp đồng dân sự đặc biệt. Việc vô cớ hủy hôn có thể dẫn đến nghĩa vụ bồi thường thiệt hại vật chất cho bên bị hủy hôn và gia đình họ, bao gồm các chi phí đã bỏ ra để chuẩn bị cho đám cưới. Các khoản bồi thường về tinh thần thường không được chấp nhận.

Vấn đề đương đại: Đính hôn và hôn nhân đồng giới

Với sự công nhận ngày càng tăng của hôn nhân đồng giới ở nhiều quốc gia trên thế giới, khái niệm đính hôn cũng đã mở rộng để bao gồm các cặp đôi cùng giới. Họ có thể cầu hôn, trao nhẫn và tổ chức lễ đính hôn công khai như bất kỳ cặp đôi nào khác. Tại Việt Nam, tính đến năm 2026, pháp luật không cấm việc sống chung hay tổ chức đám cưới giữa những người đồng giới, tuy nhiên, hôn nhân đồng giới chưa được pháp luật công nhận. Do đó, việc đính hôn giữa những người đồng giới chỉ có ý nghĩa về mặt tình cảm và xã hội, không có giá trị pháp lý nào liên quan đến quan hệ vợ chồng.

Nhẫn đính hôn: Biểu tượng của tình yêu và chủ nghĩa tiêu dùng

Nhẫn đính hôn đã trở thành một biểu tượng phổ quát và gần như không thể thiếu trong văn hóa đại chúng hiện đại. Lịch sử của nó là một câu chuyện thú vị về sự giao thoa giữa truyền thống cổ đại, địa vị xã hội và sức mạnh của hoạt động tiếp thị.

Từ biểu tượng sở hữu đến tín vật tình yêu

Như đã đề cập, nhẫn đính hôn bằng sắt của người La Mã ban đầu là biểu tượng của sự ràng buộc pháp lý và sở hữu. Đến thời Trung Cổ, nhẫn vàng và đá quý trở nên phổ biến hơn trong giới quý tộc, thể hiện sự giàu có và địa vị. Sự kiện Maximilian tặng nhẫn kim cương cho Mary xứ Bourgogne năm 1477 đã khởi xướng một xu hướng mới, nhưng phải đến tận thế kỷ 20, kim cương mới thực sự "lên ngôi" và trở thành tiêu chuẩn cho nhẫn đính hôn.

Chiến dịch "A Diamond is Forever" và sự thống trị của De Beers

Sự phổ biến của nhẫn đính hôn kim cương ngày nay phần lớn là kết quả của một trong những chiến dịch tiếp thị thành công nhất lịch sử. Vào cuối những năm 1930, giữa cuộc Đại suy thoái, tập đoàn khai thác kim cương De Beers của Nam Phi đã thuê công ty quảng cáo N.W. Ayer để thúc đẩy nhu cầu. Chiến dịch của họ, với khẩu hiệu bất hủ "A Diamond is Forever" (Kim cương là vĩnh cửu) ra đời năm 1947, đã gắn kết kim cương với sự vĩnh hằng của tình yêu và hôn nhân.

Kết quả thật đáng kinh ngạc. Trước chiến dịch, chỉ khoảng 10% nhẫn đính hôn ở Mỹ có gắn kim cương. Đến cuối thế kỷ 20, con số này đã vọt lên hơn 80%. De Beers cũng tạo ra "quy tắc" hai tháng lương cho một chiếc nhẫn đính hôn, một tiêu chuẩn tiếp thị không dựa trên bất kỳ truyền thống lịch sử nào nhưng đã ăn sâu vào tâm lý người tiêu dùng trong nhiều thập kỷ.

Xu hướng nhẫn đính hôn năm 2025-2026

Bước sang năm 2025 và 2026, thị trường nhẫn đính hôn chứng kiến sự trỗi dậy của tính cá nhân và sự phá vỡ các chuẩn mực truyền thống. Các xu hướng nổi bật bao gồm:

• **Tính cá nhân và thủ công**: Người mua đang rời xa các thiết kế sản xuất hàng loạt để tìm kiếm những chiếc nhẫn độc đáo, mang dấu ấn cá nhân, ưa chuộng các đường nét thủ công và "có hồn" hơn là sự hoàn hảo được đánh bóng.
• **Kim cương cổ điển (Antique & Vintage Cuts)**: Các kiểu cắt cổ điển như Old Mine, Old European, và elongated antique cushions đang rất được ưa chuộng vì vẻ đẹp mềm mại, ấm áp và câu chuyện lịch sử riêng có. Những viên đá này thường có sự bất đối xứng tự nhiên, tạo nên nét quyến rũ đặc biệt.
• **Vàng chunky và kiểu bezel**: Những chiếc nhẫn có phần viền vàng dày dặn (chunky gold) và kiểu gắn đá bezel (viền kim loại bao quanh viên đá) đang trở thành xu hướng, mang lại vẻ ngoài hiện đại, tối giản và an toàn hơn cho viên đá chủ.
• **Kim cương màu ấm (Warm Diamonds)**: Thay vì kim cương trắng truyền thống, nhiều người lựa chọn kim cương có tông màu ấm như vàng champagne, nude, vàng nhạt, hoặc nâu. Điều này tạo nên vẻ đẹp sang trọng, tinh tế và khác biệt.
• **Kim cương nhân tạo (Lab-Grown Diamonds)**: Ngày càng phổ biến do giá cả phải chăng hơn và được coi là một lựa chọn bền vững và có đạo đức hơn so với kim cương khai thác tự nhiên.

Tác động tâm lý và xã hội

Giai đoạn đính hôn không chỉ đơn thuần là một nghi thức xã hội mà còn là một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng về mặt tâm lý và tình cảm cho các cặp đôi.

Lợi ích và chức năng của giai đoạn đính hôn

Về mặt tích cực, thời gian đính hôn có thể coi là một "phép thử" cho cuộc sống hôn nhân tương lai. Đây là lúc cặp đôi công khai cam kết của mình với xã hội, tạo ra một lớp ràng buộc mới, và có cơ hội để cùng nhau lập kế hoạch cho tương lai, thảo luận về các vấn đề quan trọng như tài chính, con cái, nơi ở, và các giá trị sống cốt lõi. Nhiều chuyên gia tư vấn hôn nhân khuyến khích các cặp đôi sử dụng thời gian này để tham gia các khóa học tiền hôn nhân, nhằm trang bị kỹ năng giao tiếp và giải quyết xung đột.

Áp lực và căng thẳng

Tuy nhiên, giai đoạn đính hôn cũng có thể là một nguồn cơn của căng thẳng đáng kể. Áp lực từ việc lên kế hoạch cho một đám cưới hoàn hảo, sự can thiệp từ hai bên gia đình, các vấn đề tài chính, và nỗi lo lắng về một sự thay đổi lớn trong cuộc sống có thể dẫn đến cái được gọi là "trầm cảm trước hôn nhân" hoặc "khủng hoảng trước hôn nhân".Đây là một hiện tượng tâm lý có thật, biểu hiện qua sự lo âu, mất ngủ, cáu gắt, và nghi ngờ về quyết định kết hôn của bản thân. Việc giao tiếp cởi mở và tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè, gia đình hoặc chuyên gia tư vấn là rất quan trọng để vượt qua giai đoạn này.

Hủy hôn và hậu quả

Việc chấm dứt một lễ đính hôn, dù vì bất kỳ lý do gì, hầu như luôn là một trải nghiệm đau buồn và phức tạp. Ngoài những tổn thương về mặt tình cảm và sự tan vỡ của các mối quan hệ xã hội, nó thường kéo theo những tranh chấp về vật chất. Như đã phân tích ở phần pháp lý, vấn đề trả lại nhẫn đính hôn và các lễ vật khác là một chủ đề gây nhiều tranh cãi. Tại nhiều nơi, tập quán và luật pháp thường nghiêng về việc bên nhận phải trả lại nhẫn đính hôn, đặc biệt nếu họ là người chủ động hủy hôn, vì chiếc nhẫn được xem là một món quà có điều kiện (conditional gift). Tại Việt Nam, những vụ việc này thường phức tạp và gây ồn ào trên mạng xã hội, phản ánh sự thiếu vắng một khung pháp lý rõ ràng.

Tranh cãi và các vấn đề đương đại

Bên cạnh những giá trị truyền thống và tình cảm, đính hôn cũng không tránh khỏi những tranh cãi và những vấn đề nảy sinh trong xã hội hiện đại.

Thương mại hóa lễ đính hôn

Một trong những chỉ trích lớn nhất đối với văn hóa đính hôn đương đại là mức độ thương mại hóa cao độ. Từ chiếc nhẫn kim cương đắt tiền theo "quy tắc hai tháng lương" đến những bữa tiệc đính hôn xa hoa, các chuyến du lịch cầu hôn và những bộ ảnh cầu hôn được dàn dựng công phu, ngành công nghiệp cưới hỏi trị giá hàng tỷ đô la đã biến một lời hứa hẹn cá nhân thành một sản phẩm tiêu dùng xa xỉ. Các nhà phê bình cho rằng điều này tạo ra áp lực tài chính không cần thiết cho các cặp đôi trẻ và làm lu mờ ý nghĩa thực sự của sự cam kết. Ngược lại, những người ủng hộ cho rằng đây đơn giản là sự lựa chọn cá nhân và cách các cặp đôi thể hiện tình yêu trong khuôn khổ xã hội tiêu dùng.

Vấn đề kim cương máu (Blood Diamonds)

Mối liên hệ mật thiết giữa nhẫn đính hôn và kim cương đã làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về mặt đạo đức liên quan đến "kim cương máu" hay "kim cương xung đột". Đây là những viên kim cương được khai thác ở các vùng chiến sự và được bán ra để tài trợ cho các cuộc nội chiến, thường liên quan đến vi phạm nhân quyền nghiêm trọng như lao động cưỡng bức và bóc lột trẻ em. Mặc dù các sáng kiến như Hệ thống Chứng nhận Quy trình Kimberley (KPCS) đã được thành lập để ngăn chặn dòng chảy của kim cương máu, nhưng những lỗ hổng trong hệ thống và sự phức tạp của chuỗi cung ứng vẫn khiến nhiều người tiêu dùng lo ngại. Sự trỗi dậy của kim cương nhân tạo được xem là một giải pháp thay thế có đạo đức hơn, mặc dù ngành công nghiệp này cũng có những tác động môi trường riêng.

Đính hôn trẻ em và cưỡng ép

Trong khi ở nhiều nơi trên thế giới, đính hôn là sự kiện của tình yêu và sự tự nguyện, thì ở một số nền văn hóa, nó vẫn là một phần của nạn tảo hôn và hôn nhân cưỡng ép. Hàng triệu bé gái trên toàn cầu bị hứa hôn hoặc kết hôn trước 18 tuổi, tước đi của các em quyền được học hành, phát triển và tự quyết định tương lai. Đây là một vấn đề nhân quyền nghiêm trọng mà nhiều tổ chức quốc tế đang nỗ lực chống lại.

Xem thêm

• Hôn nhân
• Lễ cưới
• Cầu hôn
• Nhẫn đính hôn
• Kim cương
• Hôn nhân sắp đặt
• Hôn nhân đồng giới
• Tảo hôn

Liên kết ngoài

• Lịch sử bất ngờ của nhẫn đính hôn trên BBC News Tiếng Việt