Đại Đình

Đại Đình
Xã
Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Đông Bắc Bộ
Tỉnh	Phú Thọ
Trụ sở UBND	Thôn Trại Mới
Lịch sử hình thành
Thành lập	16 tháng 6 năm 2025
Địa lý
Tọa độ: 21°27′56″B 105°34′57″Đ
Đại Đình Vị trí xã Đại Đình trên bản đồ Việt Nam
Diện tích	44,00 km²
Dân số (2025)
Tổng cộng	20.551 người
Mật độ	467 người/km²
Khác
Mã hành chính	08923
Website	daidinh.phutho.gov.vn

Đại Đình là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Địa lý

Xã Đại Đình nằm ở phía Bắc tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp xã Quân Chu, tỉnh Thái Nguyên.
• Phía tây giáp xã Thái Hòa.
• Phía nam giáp xã Tam Dương Bắc và xã Đạo Trù.
• Phía bắc giáp xã Vạn Phú, tỉnh Thái Nguyên.

Xã Đại Đình có diện tích 44,00 km², dân số năm 2025 là 20.551 người, mật độ dân số đạt 467 người/km².

Phía đông bắc xã Đại Đình là dãy núi Tam Đảo nằm án ngữ tạo nên ranh giới tự nhiên giữa tỉnh Phú Thọ và tỉnh Thái Nguyên. Xã có tuyến đường tỉnh lộ 302 chạy qua.

Hành chính

Xã Đại Đình được chia thành 27 thôn: Ấp Đồn, Bồ Ngoài, Bồ Trong, Cầu Chang, Chùa Bồi, Đại Điền, Đền Thỏng, Đông Lộ, Đồng Bụt, Đồng Cà, Đồng Hội, Đồng Lính, Giáp Giang, Hữu Tài, Lán Than, Lõng Sâu, Nghĩa Lý, Ngọc Thụ, Sơn Đình, Sơn Phong, Sơn Thanh, Suối Đùm, Tân Lập, Tây Sơn, Trại Mái, Trại Mới, Yên Hòa.

Lịch sử

Trước đây, địa bàn xã Đại Đình ngày nay là cương vực của 15 làng thuộc tổng Quan Ngoại, huyện Tam Dương (sau trở thành 15 tổ của thị trấn Đại Đình) và xã Bồ Lý.

Năm 1927, tổng Quan Ngoại sáp nhập thêm làng Quan Đình và Luận Phẩm, tồn tại đến trước cách mạng tháng Tám năm 1945.

Đến đầu năm 1946, theo chủ trương của Chính phủ, cấp tổng bị bãi bỏ, vì vậy các làng thuộc tổng Quan Ngoại sáp nhập thành xã Đại Đình thuộc huyện Tam Dương.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, huyện Tam Dương sáp nhập với huyện Lập Thạch thành huyện Tam Đảo, xã Đại Đình thuộc huyện Tam Đảo.

Ngày 9 tháng 6 năm 1998, huyện Tam Dương được tái lập, xã Đại Đình trở lại thuộc huyện Tam Dương.

Ngày 9 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 153/2003/NĐ-CP thành lập huyện Tam Đảo mới, xã Đại Đình chuyển sang trực thuộc huyện Tam Đảo mới.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 868/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Vĩnh Phúc (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó, thành lập thị trấn Đại Đình trên cơ sở toàn bộ 34,56 km² diện tích tự nhiên và 11.520 người của xã Đại Đình.

Ngày 12 tháng 3 năm 2020, chuyển 15 thôn của thị trấn Đại Đình thành 15 tổ dân phố có tên tương ứng.

Đến năm 2024:

• Thị trấn Đại Đình được chia thành 15 tổ dân phố: Ấp Đồn, Đại Điền, Đền Thỏng, Đông Lộ, Đồng Hội, Đồng Lính, Giáp Giang, Hữu Tài, Lán Than, Lõng Sâu, Sơn Đình, Sơn Phong, Sơn Thanh, Suối Đùm, Trại Mới.
• Xã Bồ Lý được chia thành 12 thôn: Bồ Ngoài, Bồ Trong, Cầu Chang, Chùa Bồi, Đồng Bụt, Đồng Cà, Nghĩa Lý, Ngọc Thụ, Tân Lập, Tây Sơn, Trại Mái, Yên Hòa.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình và tỉnh Phú Thọ thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Phú Thọ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

• Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
• Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Đại Đình và xã Bồ Lý (thuộc huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc cũ) thành xã mới có tên gọi là xã Đại Đình.

Sau khi thành lập, xã Đại Đình được chia thành 27 thôn: Ấp Đồn, Bồ Ngoài, Bồ Trong, Cầu Chang, Chùa Bồi, Đại Điền, Đền Thỏng, Đông Lộ, Đồng Bụt, Đồng Cà, Đồng Hội, Đồng Lính, Giáp Giang, Hữu Tài, Lán Than, Lõng Sâu, Nghĩa Lý, Ngọc Thụ, Sơn Đình, Sơn Phong, Sơn Thanh, Suối Đùm, Tân Lập, Tây Sơn, Trại Mái, Trại Mới, Yên Hòa.

Ngày 24 tháng 12 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026). Theo đó, đô thị loại IV, loại V, thị xã và thị trấn trước khi sắp xếp chưa được công nhận loại đô thị được xác định là đô thị loại III. Một phần xã Đại Đình được xác định là đô thị loại III (từ đô thị loại V của thị trấn Đại Đình cũ).

Văn hóa

Tôn giáo

Trên địa bàn xã có nhiều dân tộc anh em cùng chung sống như: Kinh, Sán Dìu, Thái, Mường, Dao; có 2 đạo chính là Thiên Chúa giáo và Phật giáo.

Trên địa bàn xã Đại Đình có 8 đền, đình; 7 ngôi chùa; 2 Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên. Du khách trong và ngoài nước biết đến Tam Đảo không chỉ bởi nơi đây có khu du lịch Tam Đảo mà còn có khu danh thắng Tây Thiên với nhiều công trình như: Khu trung tâm Văn hóa lễ hội Tây Thiên, Bảo Tháp, chùa Thiên Ân, làng văn hóa du lịch cộng đồng (thôn Đồng Thỏng), các nhà đền thuộc Khu danh thắng Tây Thiên... Lễ hội Tây Thiên được tổ chức vào 15/2 âm lịch hàng năm, để tưởng nhớ Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu, Chính Vương Phi của Hùng Chiêu Vương thứ VII đã có công dẹp giặc Thục mang lại thái bình cho nhân dân.

Bên cạnh đó, Tây Thiên còn được coi là nơi phát tích của Phật giáo, nơi ẩn chứa nhiều trầm tích huyền thoại và với hệ thống di tích Phật giáo có từ lâu đời. Đây là điểm du lịch nổi tiếng, biểu tượng đặc trưng cho địa văn hóa trung du Phú Thọ, không chỉ hấp dẫn bởi vẻ đẹp tự nhiên mà còn là vùng đất thiêng mang đậm dấu ấn văn hóa, lịch sử.

Đình Bồ Lý

Di tích đình Bồ Lý thờ phụng hai vị thành hoàng làng là tướng nhà Đinh: Giàn Sơn Linh Ứng tôn thần và Giang Khẩu Hộ Sát Linh Thính tôn thần có công giúp vua Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn 12 sứ quân, bảo vệ chủ quyền, thống nhất đất nước Đại Cồ Việt.