Bước tới nội dung

Đảng Tự do Anh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Liberal Party
Người sáng lậpJohn Russell
Thành lập9 tháng 6 năm 1859 (1859-06-09)
Giải tán2 tháng 3 năm 1988 (1988-03-02)
Sáp nhập thànhĐảng Dân chủ Tự do
Trụ sở chínhNational Liberal Club, 1 Whitehall Place, London
Tổ chức thanh niênNational League of Young Liberals
Hệ tư tưởng
Khuynh hướngTrung dung[3][4]
Nhóm Nghị viện châu Âu
Màu sắc chính thức
  •      Cam (chính thức)
  •      Vàng (tùy chọn)
Đảng ca"The Land"
Quốc giaVương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland

Đảng Tự do (Liberal Party) là một trong hai lực lượng chính trị chi phối Anh Quốc trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 cùng với Đảng Bảo thủ. Khởi đầu từ một liên minh giữa phái Whig, phái Peelite (ủng hộ tự do thương mại) và phái Cấp tiến (Radicals) theo xu hướng cải cách vào thập niên 1850, đến cuối thế kỷ 19, Đảng Tự do đã có 4 lần lập chính phủ dưới sự dẫn dắt của William Ewart Gladstone. Dù từng rơi vào tình trạng chia rẽ sâu sắc xung quanh vấn đề tự trị của Ireland (Irish Home Rule), đảng vẫn trở lại cầm quyền vào năm 1905 và tiếp đó giành chiến thắng áp đảo trong kỳ tổng tuyển cử năm 1906. Dưới thời các Thủ tướng Henry Campbell-Bannerman (1905–1908) và H. H. Asquith (1908–1916), Đảng Tự do đã thông qua hàng loạt cải cách quan trọng, đặt nền móng cho mô hình nhà nước phúc lợi sơ khai. Mặc dù Asquith giữ vị trí thủ lĩnh đảng, nhân vật có tầm ảnh hưởng chi phối nhất khi đó lại là David Lloyd George.

Việc phải gánh vác trọng trách thủ tướng trong thời chiến đã vượt quá khả năng của Asquith, khiến ông dần bị kiệt sức. Tới cuối năm 1916, David Lloyd George đã đứng ra thành lập một chính phủ liên minh mới để thay thế ông. Dù vậy, Asquith vẫn tiếp tục giữ vai trò thủ lĩnh Đảng Tự do. Sự rạn nứt sâu sắc giữa phe ly khai của Lloyd George và phe Tự do chính thống của Asquith đã giáng một đòn nặng nề, làm suy yếu nghiêm trọng sức mạnh của đảng.[5]

Trong chính phủ liên minh mới, Đảng Bảo thủ ngày càng gia tăng ảnh hưởng và nắm thế chi phối, để rồi cuối cùng phế truất Lloyd George khỏi ghế Thủ tướng vào năm 1922. Sự suy sụp của Đảng Tự do ngay sau đó diễn ra một cách nhanh chóng và thảm hại: từ vị thế nắm giữ tới 397 ghế nghị sĩ sau kỳ tổng tuyển cử năm 1906, số ghế của đảng đã tụt xuống chỉ còn vỏn vẹn 40 ghế vào năm 1924, trong khi tỷ lệ phiếu bầu phổ thông cũng lao dốc từ 49% xuống còn 18%. Hầu hết tập cử tri cũ của Đảng Tự do sau đó đã chuyển sang ủng hộ Công đảng, đưa Công đảng vươn lên trở thành đối thủ lớn nhất của Đảng Bảo thủ trên chính trường Anh.[6]

Sang thập niên 1950, vị thế của Đảng Tự do suy giảm nghiêm trọng khi chỉ còn giành được vỏn vẹn 6 ghế trong các kỳ tổng tuyển cử. Ngoại trừ một vài chiến thắng đơn lẻ tại các cuộc bầu cử bổ sung, vận hội của đảng không có nhiều khởi sắc cho đến năm 1981, khi họ bắt tay với Đảng Xã hội Dân chủ (SDP) mới thành lập để tạo nên Liên minh SDP – Tự do. Trong kỳ tổng tuyển cử năm 1983, dù thu về hơn một phần tư tổng số phiếu bầu, Liên minh cũng chỉ giành được 23 trong số 633 ghế tranh cử. Đến kỳ tổng tuyển cử năm 1987, tỷ lệ phiếu bầu của liên minh tiếp tục sụt giảm xuống dưới mức 23%. Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 1988 khi Đảng Tự do và SDP quyết định hợp nhất thành Đảng Dân chủ Xã hội và Tự do (SLD), trước khi chính thức đổi tên thành Đảng Dân chủ Tự do (Liberal Democrats) vào năm kế tiếp. Đến năm 1989, một nhóm thành viên ly khai không đồng ý việc sáp nhập đã đứng ra tái lập một phiên bản mới của Đảng Tự do.[7]

Đảng Tự do vốn là một tập hợp mang nhiều luồng quan điểm khác nhau về các vấn đề lớn và không có một đường lối chính sách quốc gia thống nhất. Chính điều này khiến nội bộ đảng liên tục rơi vào những cuộc rạn nứt sâu sắc, tiêu biểu như: sự ly khai của phái Tự do Liên minh vào năm 1886 (nhóm này về sau sáp nhập vào Đảng Bảo thủ); việc khối công đoàn rời đi để gia nhập Công đảng mới thành lập; sự chia rẽ giữa hai phe do Asquith và Lloyd George dẫn dắt trong giai đoạn 1918–1922; hay cuộc phân rã thành ba phe phái vào năm 1931.[8] Mặc dù vậy, Đảng Tự do cũng từng là nơi quy tụ nhiều trí thức kiệt xuất, bao gồm nhà triết học John Stuart Mill, nhà kinh tế học John Maynard Keynes và nhà hoạch định chính sách xã hội William Beveridge. Trong giai đoạn gắn bó với Đảng Tự do (1904–1924), Winston Churchill cũng đã viết nên tác phẩm Chủ nghĩa Tự do và Vấn đề Xã hội (Liberalism and the Social Problem, 1909).[9]

Tài liệu tham khảo

  1. ^ The Times (31 December 1872), p. 5.
  2. ^ Stephen Driver (2011). Understanding British Party Politics. Polity. tr. 117. ISBN 978-0-7456-4077-8. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
  3. ^ "Liberal Party". Encyclopædia Britannica.
  4. ^ Adams, James; Merrill, Samuel (2009). "Centre Party Strength and Major Party Divergence in Britain, 1945–2005". British Journal of Political Science. 39 (2): 321–344.
  5. ^ Michael Fry, "Political Change in Britain, August 1914 to December 1916: Lloyd George Replaces Asquith: The Issues Underlying the Drama".
  6. ^ Keith Laybourn, "The Rise of Labour and the Decline of Liberalism" (1995) p. 207.
  7. ^ D.A. Hamer, Liberal Politics in the Age of Gladstone and Rosebery (1972) pp. 1–27.
  8. ^ Chris Cook, A Short History of the Liberal Party (7th ed. 2010)
  9. ^ William C. Lubenow, Liberal intellectuals and public culture in modern Britain, 1815–1914: making words flesh (Boydell & Brewer, 2010).
Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Đảng_Tự_do_Anh&oldid=7960087”