Bern
Bern (tiếng Đức: [bɛrn] Tập âm thanh "De-Bern.ogg" không có sẵn) hay Berne (tiếng Pháp: [bɛʁn]; tiếng Ý: Berna [ˈbɛrna]; tiếng Romansh: Berna Tập âm thanh "Roh-Berna.ogg" không có sẵn; tiếng Đức Bern: Bärn [b̥æːrn]) là thủ đô trên thực tế của Thụy Sĩ, được người Thụy Sĩ gọi (bằng tiếng Đức) là Bundesstadt, tức "thành phố liên bang".[1][note 1] Với dân số 142.656 (tháng 3 năm 2018), Bern là thành phố đông dân thứ bốn Thụy Sĩ.[2] Đô thị Bern, bao gồm 36 vùng chính quyền địa phương, có dân số 406.900 người năm 2014.[3] Vùng đô thị rộng hơn nữa có dân số 660.000 người (năm 2000).[4] Bern cũng là thủ phủ của bang Bern, bang đông dân thứ nhì của Thụy Sĩ.
Ngôn ngữ chính thức của Bern là tiếng Đức chuẩn Thụy Sĩ, còn ngôn ngữ thông dụng nhất là tiếng Đức Bern, một phương ngữ tiếng Đức Thụy Sĩ.
Năm 1983, khu phố cổ Bern (tiếng Đức: Altstadt) ở trung tâm của Bern đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Bern cũng được xếp hạng trong số mười thành phố hàng đầu thế giới về chất lượng cuộc sống tốt nhất (2014).[5]
Khí hậu
Theo phân loại khí hậu Köppen, Bern có khí hậu lục địa ẩm (Dfb),[6] gần ranh giới với khí hậu đại dương (Cfb).Bản mẫu:Weather box
Ghi chú và tham khảo
- ^ Theo Hiến pháp Thụy Sĩ, Liên bang Thụy Sĩ không có "thủ đô", nhưng Bern là nơi đặt những cơ quan nhà nước như Nghị viện Liên bang và Hội đồng Liên bang. Tuy vậy, Tòa án Tối cao Liên bang đặt ở Lausanne, Tòa án Tội phạm Liên bang đặt ở Bellinzona, còn Tòa án Hành chính Liên bang và Tòa án Sáng chế Liên bang đặt ở St. Gallen. Những điều trên cho thấy bản chất hành chính của Liên bang Thụy Sĩ.
- ^ Holenstein, André (2012). "Die Hauptstadt existiert nicht" [The capital does not exist]. UniPress (bằng tiếng Đức). Số UniPress 152: Die Hauptstatdtregion. Berne: University of Berne. tr. 16–19. doi:10.7892/boris.41280 (không hoạt động ngày 26 tháng 8 năm 2017).
Als 1848 ein politisch-administratives Zentrum für den neuen Bundesstaat zu bestimmen war, verzichteten die Verfassungsväter darauf, eine Hauptstadt der Schweiz zu bezeichnen und formulierten stattdessen in Artikel 108: «Alles, was sich auf den Sitz der Bundesbehörden bezieht, ist Gegenstand der Bundesgesetzgebung.» Die Bundesstadt ist also nicht mehr und nicht weniger als der Sitz der Bundesbehörden.
{{Chú thích tạp chí}}: Chú thích magazine cần|magazine=(trợ giúp)Quản lý CS1: DOI không hoạt động tính đến 2017 (liên kết) - ^ "Bern in Zahlen: Aktuelles". Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2018.
- ^ "Population size and population composition – Data, indicators – Agglomerations: Permanent resident population in urban and rural areas". www.bfs.admin.ch (Statistics). Federal Statistical Office, Neuchâtel, Swiss Federal Administration. 2015. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2015.
- ^ "Office fédéral du développement territorial ARE – B3: Les aires métropolitaines". www.are.admin.ch (bằng tiếng Pháp, Đức và Ý). Federal Office for Spatial Development ARE. ngày 7 tháng 6 năm 2006. tr. 4. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 4 năm 2014.
- ^ "''Quality of Living global city rankings – Mercer survey''". Mercer.com. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2012.
- ^ "Bern 1981–2010 Averages" (PDF). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 31 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2017.
Liên kết ngoài
- Website chính thức
- Website Giao thông công cộng Bern (BernMobil)
- Bản mẫu:HDS
- "GIS City of Bern". Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2006.
{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
- Lỗi CS1: thiếu tạp chí
- Quản lý CS1: DOI không hoạt động tính đến 2017
- Nguồn CS1 tiếng Đức (de)
- Nguồn CS1 tiếng Pháp (fr)
- Nguồn CS1 tiếng Ý (it)
- Trang nhúng tập tin không tồn tại
- Trang có IPA tiếng Đức
- Trang có phát âm được ghi âm
- Trang có IPA tiếng Pháp
- Bài viết có văn bản tiếng Ý
- Trang có IPA tiếng Ý
- Bài viết có văn bản tiếng Romansh
- Trang có IPA tiếng Đức Alemanni
- Bài viết có văn bản tiếng Đức
- Website chính thức không có trên Wikidata
- Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ
- Thành phố của Thụy Sĩ
- Thủ đô châu Âu
- Bern
- Di sản thế giới tại Thụy Sĩ
- Đô thị của bang Bern
- Khởi đầu thập niên 1350 ở Đế quốc La Mã Thần thánh