Người Bru - Vân Kiều
 |
Người Bru - Vân Kiều (còn gọi là người Bru, người Vân Kiều, người Ma Coong, người Trì hay người Khùa) là dân tộc cư trú tại trung phần bán đảo Đông Dương gồm Lào, Việt Nam và Thái Lan. Ngôn ngữ của người Bru là tiếng Bru, một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Cơ Tu của ngữ tộc Môn-Khmer.
Tại Việt Nam họ là một dân tộc thiểu số trong số 54 dân tộc tại Việt Nam.[1][2] Sau cách mạng tháng 8 năm 1945, người Vân Kiều là một trong những dân tộc thiểu số mang họ Hồ nhằm ghi nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh.[3]
Nhà nước CHXHCN Việt Nam hiện nay xếp loại dân tộc Bru - Vân Kiều gồm cả những người Pa Kô, với số dân tổng cộng tại Việt Nam năm 2019 là 94.598 người,[4] năm 2009 là 74.506 người.[5]
Trong phân loại theo ngôn ngữ học thì người Bru có hai nhóm chính là người Bru Đông và người Bru Tây.
| Dân tộc | Tổng | Việt Nam | Lào | Thái Lan |
|---|---|---|---|---|
| Người Bru Đông | ≈ 141.000 | 94.598 [4] | 22.000 [6] | 25.000 [6] |
| Người Bru Tây [7] | ≈ 110.000 | x | 86.000 | 24.000 |
Địa bàn cư trú
Tại Việt Nam, theo điều tra dân số năm 1999 thì dân tộc này có khoảng 55.559 người,[8] sống tập trung ở miền núi của Quảng Trị, Quảng Bình và Huế. Thực tế các tên gọi Vân Kiều, Ma Coong, Trì, Khùa, Bru dùng để chỉ các nhóm khác nhau trong tộc người này.
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, người Bru-Vân Kiều ở Việt Nam có dân số 94.598 người, cư trú tại 39 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Bru-Vân Kiều cư trú tập trung tại các tỉnh: Quảng Trị (69.785 người, chiếm 73,9% tổng số người Bru-Vân Kiều tại Việt Nam), Quảng Bình (18.575 người, chiếm 19,6% tổng số người Bru-Vân Kiều tại Việt Nam), Đắk Lắk (3.563 người), Huế (1.389 người).
Tại Lào, theo ước tính của Ethnologue, có khoảng 69.000 người[9][10] Bru nói phương ngữ phía đông của tiếng Bru, tương tự như tại Việt Nam.
Tại Thái Lan có khoảng 5.000 người[10][11] nói phương ngữ phía đông của tiếng Bru và khoảng 20.000 người nói phương ngữ phía tây của tiếng Bru.[11]
Người Ma Coong
Người Ma Coong hay Măng Coong gồm 600 người sinh sống tại xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình trong các bản Noông, bản 61 (Cà Roòng), bản Nịu... Họ nổi tiếng với Lễ hội đập trống.[cần dẫn nguồn]
Người Khùa
Người Khùa gồm 1000 người sinh sống ở các xã Dân Hóa và Trọng Hóa, huyện Minh Hóa. Họ sống xen kẽ với cộng đồng người Sách-Mày tại đây.[cần dẫn nguồn]
Người Trì
Người Trì có khoảng 300 người, địa bàn cư trú ở các bản Cờ Đỏ, Nồng Mới, Troi của xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch. [1] Lưu trữ ngày 13 tháng 12 năm 2019 tại Wayback Machine
Tập quán xã hội
Lễ hội
Lễ hội đập trống của người Ma Coong, tổ chức vào ngày 16 tháng Giêng âm lịch để mừng mùa trăng mới. Lễ hội được tổ chức tại bản Cà Roòng, xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch, Quảng Bình.[12]
Món ăn
Có món bánh Ayơh (hay A-Dư) đây là bánh mè đen của đồng bào Bru-Vân Kiều làm từ gạo nếp, mè đen và lá dong
Những người Bru - Vân Kiều có danh tiếng
Danh sách Những người Pa Kô Việt Nam có danh tiếng, hiện được xếp vào dân tộc Bru - Vân Kiều.
| Tên | Sinh thời | Hoạt động |
|---|---|---|
| Hồ Kan Lịch | 1943-... | Nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam người dân tộc đầu tiên, được ca ngợi trong bài hát "Cô gái Pa Kô" của nhạc sỹ Huy Thục. Tên nguyên của bà là Kăn Lịch, sinh tại bản A Lê Nôc, nay thuộc thị trấn A Lưới, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên – Huế.[13][14] |
| Mai Hoa Sen | 1943-... | Hiện sống tại xã Tà Rụt, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị.[15] Ông được công nhận là nghệ nhân ưu tú năm 2015. Ông là người chế tác các loại nhạc cụ dân tộc Pa Kô.[16][17] |
| Hồ Thị Minh | 1976-... | Đại biểu Quốc hội khóa XV (2021-2026).[18] |
Tham khảo
- ^ Dân tộc Bru - Vân Kiều. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ Việt Nam, 2016. Truy cập 01/04/2017.
- ^ Các dân tộc Việt Nam Lưu trữ ngày 22 tháng 6 năm 2018 tại Wayback Machine. Trang thông tin điện tử Ban Dân tộc tỉnh Hậu Giang, 2012. Truy cập 01/04/2017.
- ^ "Người Vân kiều, Pa kô xứng danh mang họ Bác Hồ". Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2013.
- ^ a ă Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tênDso2019 - ^ Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ Hà Nội, 6-2010 Biểu 5, tr134-225.
- ^ a ă Joshua Project, Ethnic People Group: Bru, Eastern. 2020.
- ^ Joshua Project, Ethnic People Group: Bru, Western . 2020.
- ^ Điều tra dân số 1999, tập tin 39.DS99.xls
- ^ Languages of Laos
- ^ a ă Bru, Eastern
- ^ a ă Languages of Thailand
- ^ Quảng Bình: Lễ hội đập trống của người Ma Coong. Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch, cinet, 2012. Truy cập 11/11/2015.
- ^ Nữ anh hùng Kan Lịch của dân tộc Pa Kô. Phunutoday, 06/05/2012. Truy cập 15/10/2015.
- ^ Nữ anh hùng của người Pa Kô. Báo Pháp luật Tp. Hồ Chí Minh, 10/4/2011. Truy cập 15/10/2015.
- ^ Nghệ nhân Mai Hoa Sen. VOV4, 2015. Truy cập 22/11/2017
- ^ Nghệ nhân già giữ điệu hồn dân tộc Pa Kô. Dân Việt Online, 17/11/2014. Truy cập 22/11/2017
- ^ Người nghệ sỹ của đại ngàn. Công Lý Online, 07/11/2015. Truy cập 22/11/2017.
- ^ Tiểu sử Đại biểu Quốc hội Hồ Thị Minh Website Bầu cử Quốc hội. Truy cập 09/11/2021.
Xem thêm
- Lễ hội đập trống của người Ma Coong, Quảng Bình.
- Lễ hội các dân tộc Việt Nam
Liên kết ngoài
- Bài này được thu thập từ nguồn thuộc phạm vi công cộng ở trang chủ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Lưu trữ ngày 19 tháng 7 năm 2009 tại Wayback Machine