Christian VI của Đan Mạch
Christian VI (30 tháng 11 năm 1699 – 6 tháng 8 năm 1746) là vua của Đan Mạch và Na Uy từ năm 1730 đến 1746. Là con trai cả của Frederik IV và Louise xứ Mecklenburg-Güstrow, ông được xem là một trong những vị vua khá kín tiếng và ít được biết đến của Đan Mạch–Na Uy, nhưng đồng thời cũng là một chính trị gia tài giỏi, nổi tiếng với chế độ cai trị độc tài của mình. Ông là vị vua đầu tiên của Vương tộc Oldenburg không tham gia bất kỳ cuộc chiến nào.Trong thời gian trị vì của ông, hai cải cách quan trọng đã được thực hiện: lễ thêm sức bắt buộc trong Giáo hội Tin Lành ( 1736) và hệ thống trường học công lập trên phạm vi toàn quốc (1739). Khẩu hiệu của ông là " Deo et populo " (vì Chúa và dân chúng).[1][2]
| Christian VI | |
|---|---|
 Tranh chân dung Christian VI vẽ bởi Johann Salomon Wahl | |
| Vua Đan Mạch và Na Uy | |
| Tại vị | 12 tháng 10 năm 1730 – 6 tháng 8 năm 1746 |
| Đăng quang | 6 tháng 6 năm 1731 Nhà nguyện Cung điện Frederiksborgl |
| Tiền nhiệm | Frederik IV |
| Kế nhiệm | Frederik V |
| Tổng lý | Xem danh sách
|
| Thông tin chung | |
| Sinh | 30 tháng 11 năm 1699 Lâu đài Copenhagen |
| Mất | 6 tháng 8 năm 1746 (46 tuổi) Cung điện Hirschholm, Copenhagen |
| An táng | Roskilde Cathedral, Zealand |
| Phối ngẫu | Sophie Magdalene xứ Brandenburg-Kulmbach (cưới 1721) |
| Hậu duệ | Frederik V, Quốc vương Đan Mạch Louise, Công tước xứ Saxe-Hildburghausen |
| Vương tộc | Nhà Oldenburg |
| Thân phụ | Frederik IV của Đan Mạch |
| Thân mẫu | Louise xứ Mecklenburg-Güstrow |
| Tôn giáo | Giáo hội Luther |
Những năm đầu đời
Christian chào đời vào rạng sáng ngày 30 tháng 11 năm 1699 tại Lâu đài Copenhagen với tư cách là người con trai thứ hai nhưng là con trai trưởng còn sống của Frederik IV của Đan Mạch và người vợ đầu tiên của ông, Louise xứ Mecklenburg-Güstrow.[3] Một người con trai trước đó của nhà vua, cũng tên là Christian và từng là người thừa kế ngai vàng, đã qua đời khi còn nhỏ vào năm 1698. Vì ông nội của Christian, Christian V của Đan Mạch, qua đời chỉ ba tháng trước khi ông chào đời, nên Christian trở thành thái tử ngay từ khi sinh ra. Đứa trẻ sơ sinh được làm lễ rửa tội ngay trong ngày hôm đó bởi cha giải tội của hoàng gia, Peder Jespersen, và được đặt tên theo người ông quá cố của mình, Christian V.[4]
Từ năm 1706, Christian bắt đầu hiểu tiếng Đan Mạch, nhưng trong giao tiếp và thư từ hằng ngày ông chủ yếu sử dụng tiếng Đức. Ông được hưởng nền giáo dục tốt hơn cả cha và ông nội của mình.
Khi còn là Thái tử, Christian được cha mình cho phép tự lựa chọn một người vợ thuộc hoàng tộc. Trong chuyến du hành khắp Châu Âu cùng với Thủ tướng Ulrik Adolf Holstein, Thái tử đã quyết định chọn Sophie Magdalene xứ Brandenburg-Kulmbach, một trong những thị nữ tại triều đình của Vương hậu Christiane Eberhardine xứ Brandenburg-Bayreuth ở Lâu đài Pretzsch.[5] Sophie Magdalene xuất thân từ xứ phiên hầu nhỏ bé Brandenburg-Kulmbach, thuộc Vương tộc Hohenzollern. Lãnh địa này không lớn hơn vùng Lolland-Falster, và hoàn cảnh tài chính của gia đình khá khó khăn; một nửa lãnh thổ đã bị đem thế chấp, còn cha của bà qua đời khi bà còn nhỏ. Bà có 13 anh chị em, và vào thời điểm đó được xem là một đối tượng kết hôn không thật sự tương xứng với vị Thái tử Đan Mạch. Tuy nhiên, nhà vua đã chấp thuận cuộc hôn nhân này. Trong các bức thư của mình, Christian mô tả rằng ông đặc biệt ấn tượng với lòng sùng đạo sâu sắc của công chúa, điều khiến ông cảm thấy có sự đồng điệu với chính bản thân mình. Hai người kết hôn vào ngày 7 tháng 8 năm 1721, khi Christian vẫn còn là Thái tử. Hôn lễ được tổ chức tại Lâu đài Pretzsch ở Sachsen.[6][7]
Cai trị
Sau khi Frederik IV qua đời vào ngày 12 tháng 10 năm 1730, Christian và vợ ông trở thành Vua và Vương hậu của Đan Mạch–Na Uy. Hai người được làm lễ đăng quang vào ngày 6 tháng 6 năm 1731 tại Nhà nguyện của Cung điện Frederiksborg.[8] Christian VI vốn có tính cách nhút nhát và hướng nội, thường tránh xuất hiện trước công chúng. Sự phẫn nộ của Christian trước việc cha mình sống đa thê và có đời sống tình cảm phóng túng, nguyên nhân gây nên nỗi đau lớn cho người mẹ quá cố của ông đã dẫn đến một trong những quyết định đầu tiên khi lên nắm quyền: ông hủy bỏ di chúc của cha và tước đi phần lớn tài sản mà Vương thái hậu Anna Sophie của Reventlow được thừa hưởng. Sau đó, bà bị đưa đến sống lưu đày tại điền trang Lâu đài Clausholm, nơi bà đã lớn lên từ thuở nhỏ.[9]
Trong mười năm đầu trị vì, Christian thường xuyên tham khảo ý kiến của người em họ là Bá tước Christian Ernst xứ Stolberg-Wernigerode. Vị bá tước này tham gia vào hầu như mọi vấn đề của triều đình, từ việc sa thải các đầu bếp trong nhà bếp của vương hậu cho đến việc hoạch định chính sách liên minh quốc tế. Ông đã khuyến khích nhà vua duy trì mối liên minh với Anh càng lâu càng tốt. Chính sách này dẫn đến cuộc hôn nhân giữa Louisa của Anh, con gái của George II của Anh, với người con trai trưởng của nhà vua là Frederik V.
Năm 1733, Christian VI và vương hậu thực hiện chuyến công du Na Uy. Khi hai người đến thành phố Trondheim ngày 18 tháng 7, nhà thơ Peter Höyer đã sáng tác và trình diễn một bài thơ chúc tụng để vinh danh ông.[10]
Một trong những chính sách quan trọng nhất dưới triều Christian VI là ban hành Luật Stavnsbånd năm 1733, quy định nông dân phải cư trú cố định tại quê quán và chịu sự quản lý của địa chủ cũng như nghĩa vụ quân sự địa phương. Mục đích ban đầu của đạo luật là bảo đảm nguồn binh lính ổn định cho quân đội, nhưng về sau nó bị xem là biểu tượng của sự áp bức đối với nông dân Đan Mạch và chỉ bị bãi bỏ vào năm 1788.[11]
Là người sùng đạo theo khuynh hướng Pietism, Christian VI cũng có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống tôn giáo trong vương quốc. Mặc dù nhiều quý tộc và dân chúng phản đối kín đáo, ông vẫn thúc đẩy các cải cách tôn giáo, trong đó đáng chú ý nhất là việc quy định lễ Thêm sức (Lễ xác nhận đức tin) trở thành bắt buộc từ năm 1736. Chính sách này đòi hỏi người dân phải biết đọc để học giáo lý, qua đó thúc đẩy sự phát triển của hệ thống trường học phổ thông được thành lập theo sắc lệnh năm 1739.[12][13]
Triều đại Christian VI cũng nổi bật với nhiều công trình xây dựng quy mô lớn. Dưới thời ông đã khởi công Cung điện Christiansborg (1732–1742), xây dựng Cung điện Hirschholm làm nơi nghỉ mát mùa hè và Cung điện săn bắn Eremitage, trong khi Cung điện Thái tử tại Kalveboderne được xây dựng cho Thái tử Frederik. Các dự án này chủ yếu được tài trợ từ nguồn thu thuế qua eo biển Øresund nhằm thể hiện quyền lực và sự thịnh vượng của vương quốc, nhưng đồng thời cũng tạo nên gánh nặng tài chính đáng kể cho người dân.[14]
Trong lĩnh vực đối ngoại, Christian VI theo đuổi chính sách hòa bình và giữ Đan Mạch–Na Uy ở vị thế trung lập trong các xung đột châu Âu. Thương mại và tài chính tiếp tục phát triển với sự ra đời của nhiều công ty và ngân hàng mới. Ông cũng từng mong muốn gả con gái duy nhất, Công chúa Louise, để trở thành Vương hậu Thụy Điển, nhưng kế hoạch này không thành. Trong cuộc tuyển chọn người kế vị cho vua Fredrik I của Thụy Điển năm 1743, ứng cử viên được lựa chọn cuối cùng là Adolf Fredrik xứ Holstein-Gottorp thay vì các ứng viên được triều đình Đan Mạch ủng hộ.[15]
Hiệp ước San Ildefonso
Năm 1742, dưới triều đại của Christian VI, Đan Mạch–Na Uy và Tây Ban Nha ký kết Hiệp ước San Ildefonso nhằm thiết lập quan hệ hữu nghị, thương mại và hàng hải giữa hai quốc gia. Hiệp ước được ký tại Cung điện Vương thất San Ildefonso ngày 18 tháng 7 năm 1742 bởi José del Campillo y Cossio đại diện cho Christian VI và Nam tước Frederik Ludvig Dehn đại diện cho Felipe V của Tây Ban Nha. Tuy nhiên, hiệp ước chưa bao giờ được thực thi do chính quyền Tây Ban Nha cho rằng điều khoản miễn giảm một nửa thuế nhập khẩu đối với cá của Đan Mạch mâu thuẫn với các cam kết thương mại mà Tây Ban Nha đã ký với những quốc gia khác. Đến năm 1753, hiệp ước chính thức bị hủy bỏ.[16]
Qua đời
Từ thời niên thiếu, Christian VI có sức khỏe yếu và thường xuyên mắc bệnh mãn tính. Ngày 6 tháng 8 năm 1746, một ngày trước lễ kỷ niệm 25 năm ngày cưới, ông qua đời tại Cung điện Hirschholm ở tuổi 46. Thi hài ông được an táng tại Nhà thờ chính tòa Roskilde, nơi an nghỉ truyền thống của các quân vương Đan Mạch.[17]
Theo nguyện vọng của Vương thái hậu góa phụ Sophia Magdalene of Brandenburg-Kulmbach, một đài tưởng niệm bằng đá cẩm thạch theo phong cách tân cổ điển được nhà điêu khắc Johannes Wiedewelt thiết kế và thực hiện để tưởng nhớ nhà vua. Công trình hoàn thành năm 1768 và được đặt trong nhà thờ chính tòa Roskilde năm 1777. Tượng đài gồm một quách đá cùng hai hình tượng nữ nhân cách hóa là “Sorgen” (Nỗi buồn) và “Berømmelsen” (Danh vọng), đồng thời được xem là một trong những tác phẩm mở đầu cho phong cách tân cổ điển tại Đan Mạch.[18][19][20]
Di sản
Trong lịch sử Đan Mạch–Na Uy, Christian VI chủ yếu được nhớ đến như một vị vua sùng đạo chịu ảnh hưởng sâu sắc của phong trào Kháng Cách Pietism. Trong suốt thời gian trị vì, ông nỗ lực áp đặt các chuẩn mực tôn giáo và đạo đức lên thần dân, điều khiến ông trở thành một trong những quân vương chuyên chế kém được yêu mến nhất của Đan Mạch–Na Uy.[21] Tuy nhiên, ông cũng là vị vua đầu tiên của vương quốc không tham gia bất kỳ cuộc chiến tranh nào trong suốt triều đại của mình.
Tên của Christian VI được đặt cho thành phố Kristiansund tại Na Uy và thành phố Christiansted trên đảo Saint Croix, nhằm tưởng nhớ ông.
Tham khảo
Chú thích
- ^ "Christian VI family info". kongernessamling.dk. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
- ^ "Christian VI (1699–1746) konge af Danmark og Norge". kongehuset.dk. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
- ^ "Kongelige i kirkebøgerne" [Royals in the church records]. historie-online.dk (bằng tiếng Đan Mạch). Dansk Historisk Fællesråd. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2026.
- ^ Hindø, Lone; Boelskifte, Else (2007). "Gud lade ham gå frem fra dyd til dyd" [Got let him go from virtue to virtue]. Kongelig Dåb. Fjorten generationer ved Rosenborg-døbefonten [Royal Baptisms. Fourteen generations at the Rosenborg baptismal font] (bằng tiếng Đan Mạch). Forlaget Hovedland. tr. 27-31. ISBN 978-87-7070-014-6.
- ^ "Christian 6. Konge af Danmark - Norge fra 1730-46". danskekonger.dk. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2026.
- ^ Tyge Krogh Rationalismens syndebuk. Christian 6. og pietismen i dansk historieskrivning Museum Tusculanum Press, 1997 ISBN 9788772894515
- ^ "Sophie Magdalene (1700–1770)". Dansk Kvindebiografisk Leksiko. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2019.
- ^ Monrad Møller, Anders (2012). "Christian VI.s & Sophie Magdalenes salving" [The anointing of Christian VI and Sophie Magdalene]. Enevældens kroninger. Syv salvinger - ceremoniellet, teksterne og musikken [The coronations of the absolute monarchy. Seven anointings - the ceremonial, the lyrics and the music] (bằng tiếng Đan Mạch). Copenhagen: Forlaget Falcon. tr. 78–103. ISBN 978-87-88802-29-0.
- ^ "The estate of Clausholm". clausholm.dk. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
- ^ Finn Erhard Johannessen. "Christian 6" (bằng tiếng Na Uy). Norsk biografisk leksikon. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
- ^ "Denmark: Adscription of 1733 (Stavnsbåndet)". familysearch.org. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
- ^ "Hans Adolf Brorson, 1694-1764". Dansk biografisk Lexikon. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2019.
- ^ "Forordning om Skolerne på Landet i Danmark, 23. januar 1739". danmarkshistorien.dk. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2019.
- ^ Magne Njåstad. "Christian VI profile" (bằng tiếng Na Uy). Store norske leksikon. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
- ^ "Adolf Fredrik". Svenskt biografiskt lexikon. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
- ^ Tratados, Convenios Y Declaraciones De Paz Y De Comercio, books.google.com; Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2017. (bằng tiếng Tây Ban Nha)
- ^ [1]| Dansk Biografisk Leksikon; accessed 4 February 2017.(bằng tiếng Đan Mạch)
- ^ Koch, L. Kong Christian den Siettes Historie (Copenhagen: 1886).
- ^ Edvard Holm. Danmark-Norges historie under Kristian VI (1730–1746).
- ^ "Christian VI profile" (bằng tiếng Đan Mạch). gravsted.dk. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
- ^ "Christian VI, 1699-1746, Konge" (bằng tiếng Đan Mạch). Dansk biografisk Lexikon. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2016.
Thư mục
- Feldbæk, Ole (1990). "Den lange fred" [The long peace]. Trong Olsen, Olaf (biên tập). Gyldendal og Politikens Danmarkshistorie (bằng tiếng Đan Mạch). Quyển 9: 1700-1800. Copenhagen: Gyldendal og Politikens Forlag. ISBN 87-89068-11-4.
Liên kết ngoài
- Dòng dõi Hoàng gia Lưu trữ ngày 14 tháng 3 năm 2015 tại Wayback Machine tại trang web của Chế độ quân chủ Đan Mạch
- Christian VI tại trang web của Bộ sưu tập Hoàng gia Đan Mạch tại Lâu đài Rosenborg
Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).