Đảng Bảo thủ (Vương quốc Liên hiệp Anh)
Đảng Bảo thủ và Liên hiệp Anh (Conservative and Unionist Party), thường được gọi là Đảng Bảo thủ (Conservative Party), là một chính đảng lớn ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Trên phổ chính trị, đảng nằm ở khuynh hướng từ trung hữu đến hữu khuynh. Sau thất bại trước Công đảng tại kỳ tổng tuyển cử năm 2024, Đảng Bảo thủ hiện là lực lượng chính trị lớn thứ hai tính theo số phiếu bầu và số ghế tại Hạ viện Anh, nắm giữ vai trò chính thức là "Phe Đối lập Trung thành Nhất của Quốc vương" (His Majesty's Most Loyal Opposition) trong Quốc hội. Nội bộ đảng quy tụ nhiều phe phái tư tưởng khác nhau, bao gồm phái Bảo thủ Một quốc gia (One-nation conservatism), phái Thatcher (Thatcherism) và phái Bảo thủ truyền thống. Tính đến nay, lịch sử ghi nhận 20 vị Thủ tướng Anh xuất thân từ đảng này. Hằng năm, đại hội toàn quốc của đảng được tổ chức vào mùa thu.
Đảng Bảo thủ và Liên hiệp Anh Conservative and Unionist Party | |
|---|---|
| Tập tin:Conservative logo 2006.svg.png | |
| Lãnh tụ | Kemi Badenoch |
| Chủ tịch đảng | Kevin Hollinrake |
| Lãnh đạo tại Thượng viện | The Lord True |
| Thành lập | 1834 |
| Tiền thân | Đảng Tory, Đảng Liên minh Tự do |
| Trụ sở chính | Văn phòng Bảo thủ Trung ương số 4 Phố Matthew Parker, Luân Đôn, SW1H 9NP, Anh |
| Tổ chức phụ nữ | Tổ chức Bảo thủ Nữ |
| Tổ chức hải ngoại | Bảo thủ hải ngoại |
| Tổ chức LGBT | LGBT+ Bảo thủ |
| Số lượng thành viên (2021) |  200.000[1] |
| Hệ tư tưởng | Chủ nghĩa bảo thủ (Anh)[2] Tự do kinh tế[3] Thống nhất Anh Quốc |
| Khuynh hướng | Thiên hữu[4][5][6] đến cánh hữu |
| Thuộc tổ chức quốc tế | Liên minh Dân chủ Quốc tế |
| Nhóm Nghị viện châu Âu | Đảng Bảo thủ và Cải cách Châu Âu |
| Màu sắc chính thức | Xanh dương |
| Hạ viện[7] | 119 / 650 |
| Thượng viện[8] | 285 / 826 |
| Nghị viện Scotland | 28 / 129 |
| Nghị viện Wales | 14 / 60 |
| Hội đồng Luân Đôn | 7 / 25 |
| Hội đồng địa phương[9] | 4.254 / 18.645 |
| Ủy viên cảnh sát và tội phạm | 18 / 37 |
| Thị trưởng được bầu trực tiếp | 4 / 27 |
| Website | conservatives |
| Quốc gia | Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland |
Tiền thân là Đảng Tory, Đảng Bảo thủ chính thức thành lập vào năm 1834 và trở thành một trong hai lực lượng chính trị chi phối nước Anh trong thế kỷ 19, bên cạnh Đảng Tự do. Dưới sự lãnh đạo của Benjamin Disraeli, đảng giữ vai trò nòng cốt trên chính trường vào thời kỳ hoàng kim của Đế quốc Anh. Đến năm 1912, sự sáp nhập của Đảng Tự do Liên minh đã tạo nên tên gọi đầy đủ của đảng như hiện nay. Cục diện chính trị Anh hiện đại trong suốt một thế kỷ qua chủ yếu được định hình bởi sự cạnh tranh giữa Đảng Bảo thủ và Công đảng. Sau khi lên nắm quyền lãnh đạo đảng vào năm 2005, David Cameron đã thúc đẩy quá trình hiện đại hóa nội bộ, mở ra giai đoạn cầm quyền liên tục của đảng từ năm 2010 đến 2024 dưới thời 5 vị thủ tướng, với người gần đây nhất là Rishi Sunak.
Dù từng ủng hộ chủ nghĩa bảo hộ trong lịch sử, nhưng từ thập niên 1980 trở đi, Đảng Bảo thủ đã chuyển sang áp dụng các chính sách kinh tế tự do, ưu tiên cơ chế thị trường tự do. Đảng mang lập trường kiên định về tính thống nhất của Vương quốc Anh (British unionism), phản đối ý tưởng hợp nhất Ireland cũng như phong trào đòi độc lập tại Scotland, Wales, Bắc Ireland hay Anh, đồng thời luôn duy trì thái độ dè dặt đối với chính sách phân quyền cho các địa phương. Trong quá khứ, đảng từng theo đuổi mục tiêu củng cố và duy trì Đế quốc Anh. Đối với Liên minh Châu Âu (EU), nội bộ đảng tồn tại nhiều luồng quan điểm, trong đó phái hoài nghi châu Âu (Euroscepticism) chiếm ưu thế rõ rệt so với phái thân châu Âu đang ngày càng thu hẹp. Về mặt xã hội, đảng theo truyền thống giữ vững đường lối bảo thủ.[10][11] Trong lĩnh vực quốc phòng, Đảng Bảo thủ ủng hộ việc duy trì chương trình vũ khí hạt nhân độc lập và cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên trong khối NATO.
Trong phần lớn chiều dài lịch sử chính trị Anh hiện đại, Vương quốc Liên hiệp Anh luôn tồn tại sự phân hóa rõ rệt giữa khu vực thành thị và nông thôn. Cơ sở cử tri cùng nguồn hỗ trợ tài chính của Đảng Bảo thủ từ trước đến nay chủ yếu đến từ giới chủ doanh nghiệp, nông dân, người sở hữu nhà, cử tri thuộc tầng lớp trung lưu và các nhà phát triển bất động sản, đặc biệt tập trung tại các vùng nông thôn và ngoại thành nước Anh.[12][13][14][15][16] Tuy nhiên, kể từ sau cuộc trưng cầu dân ý về việc rời đi hay ở lại EU vào năm 2016, đảng này đã chuyển hướng sang tiếp cận thêm nhóm cử tri thuộc tầng lớp lao động tại những khu vực vốn được xem là "pháo đài" truyền thống của Công đảng.[17][18][19][20]
Sự áp đảo trên chính trường Anh suốt thế kỷ 20 từng đưa Đảng Bảo thủ trở thành một trong những đảng chính trị thành công nhất lịch sử về mặt tranh cử.[21][22][23][24] Mặc dù vậy, mức độ ủng hộ dành cho đảng đã sụt giảm đáng kể trong những năm gần đây, đỉnh điểm là tỷ lệ phiếu bầu chạm mức thấp kỷ lục trong kỳ tổng tuyển cử năm 2024.[25][26][27][28]
Lịch sử
![[icon]](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Wiki_letter_w_cropped.svg){kind=small} | Phần này cần được mở rộng. Bạn có thể giúp bằng cách mở rộng nội dung của nó. |
Đảng Bảo thủ có nguồn gốc từ một phe phái, bắt nguồn từ Đảng Whig trong thế kỷ thứ 18, kết hợp lại chung quanh William Pitt Younger. Họ được biết đến như là "Independent Whigs", "Friends of Mr Pitt", hay "Pittites". Sau cái chết của Pitt, thuật ngữ "Tory" được sử dụng. Đây là một sự ám chỉ đến "Tories", một nhóm chính trị truyền thống đã tồn tại từ năm 1678, nhưng không có liên hệ tổ chức với đảng Pittite. Từ khoảng năm 1812 về sau, cái tên "Tory" thường được sử dụng hiện đại thay cho Đảng.[29] Vì vậy, Đảng Bảo thủ hiện vẫn còn được biết với cái tên Đảng Tory và các chính trị gia thuộc Đảng này gồm những người ủng hộ vẫn được gọi là những "Tories".
Thuật ngữ "Bảo thủ" được đề nghị đặt làm tên Đảng bởi một bài báo của J. Wilson Croker trong tạp chí Quarterly Review vào năm 1830.[30] Cái tên ngay lập tức được gọi cho Đảng và được chính thức thông qua dưới sự lãnh đạo của Sir Robert Peel khoảng năm 1834. Peel được công nhận là người sáng lập Đảng Bảo thủ, mà ông đã tạo ra với sự công bố của bản tuyên ngôn Tamworth. Thuật ngữ "Đảng Bảo thủ" hơn là Tory được sử dụng chiếm ưu thế vào năm 1845.[31][32]
Vào đầu thế kỷ 20, Đảng thành lập một liên minh với phe Liên hiệp của Đảng Tự do (phe Liên hiệp chống lại sự ủng hộ của Đảng Tự Do đối với việc trao quyền tự chủ cho Ireland trong Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland). Từ đó, Đảng bắt đầu có tên Bảo thủ và Liên hiệp như hiện nay.
Đảng Bảo thủ nắm chính quyền trong hai phần ba thời gian trong thế kỷ 20. Sau thất bại ở kỳ bầu cử năm 2024, trước Công đảng, Đảng Bảo thủ trở thành Đảng đối lập chính trong chính phủ Anh.
Ý thức hệ
| | Phần này cần được mở rộng. Bạn có thể giúp bằng cách mở rộng nội dung của nó. |
Tổ chức
| | Phần này cần được mở rộng. Bạn có thể giúp bằng cách mở rộng nội dung của nó. |
Kết quả bầu cử
Tổng tuyển cử
| Bầu cử | Lãnh đạo | Phiếu bầu | Số ghế | Vị trí | Kết quả | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Số lượng | % | Số lượng | ± | % | ||||
| 1835 | Robert Peel | 261,269 | 40.8% | 273 / 658
|
98
|
41.5% |  2
|
Whig |
| 1837 | 379,694 | 48.3% | 314 / 658
|
41
|
47.7% | 2
|
Whig | |
| 1841 | 379,694 | 56.9% | 367 / 658
|
53
|
55.8% | 1
|
Đảng Bảo thủ[a] | |
| 1847 | Earl of Derby | 205,481 | 42.7% | 325 / 656 [b]
|
 42
|
49.5% | 1
|
Whig[c] |
| 1852 | 311,481 | 41.9% | 330 / 654 [b]
|
5
|
50.5% | 1
|
Chính phủ thiểu số Đảng Bảo thủ[d] | |
| 1857 | 239,712 | 34.0% | 264 / 654
|
66
|
40.4% | 2
|
Whig[e] | |
| 1859 | 193,232 | 34.3% | 298 / 654
|
34
|
45.6% | 2
|
Chính phủ thiểu số Đảng Bảo thủ[f] | |
| 1865 | 346,035 | 40.5% | 289 / 658
|
9
|
43.9% | 2
|
Liberal[g] | |
| 1868[33] | Benjamin Disraeli | 903,318 | 38.4% | 271 / 658
|
18
|
41.2% | 2
|
Đảng Tự do |
| 1874 | 1,091,708 | 44.3% | 350 / 652
|
79
|
53.7% | 1
|
Đảng Bảo thủ | |
| 1880 | 1,462,351 | 42.5% | 237 / 652
|
113
|
36.3% | 2
|
Đảng Tự do[h] | |
| 1885[34] | Marquess of Salisbury | 1,869,560 | 43.4% | 247 / 670
|
10
|
36.9% | 2
|
Chính phủ thiểu số Đảng Bảo thủ[i] |
| 1886 | 1,417,627 | 51.4% | 393 / 670
|
146
|
58.7% | 1
|
Conservative–Liberal Unionist | |
| 1892 | 2,028,586 | 47.0% | 314 / 670
|
79
|
46.9% | 2
|
Chính phủ thiểu số Đảng Bảo thủ[j] | |
| 1895 | 1,759,484 | 49.3% | 411 / 670
|
97
|
61.3% | 1
|
Conservative–Liberal Unionist | |
| 1900 | 1,637,683 | 50.2% | 402 / 670
|
9
|
60.0% | 1
|
Conservative–Liberal Unionist[k] | |
| 1906 | Arthur Balfour | 2,278,076 | 43.4% | 156 / 670
|
246
|
23.3% | 2
|
Đảng Tự do |
| Tháng 1 năm 1910 | 2,919,236 | 46.8% | 272 / 670
|
116
|
40.6% | 2
|
Chính phủ thiểu số Đảng Tự do | |
| Tháng 12 năm 1910 | 2,270,753 | 46.6% | 271 / 670
|
1
|
40.5% | 2
|
Chính phủ thiểu số Đảng Tự do[l] | |
| Hợp nhất với Đảng Tự do Liên hiệp vào năm 1912 thành Đảng Bảo thủ và Liên hiệp | ||||||||
| 1918[35] | Bonar Law | 4,003,848 | 38.4% | 379 / 707 332 elected with Coupon
|
108
|
53.6% | 1
|
Coalition Liberal–Đảng Bảo thủ |
| 1922 | 5,294,465 | 38.5% | 344 / 615
|
35
|
55.9% | 1
|
Đảng Bảo thủ | |
| 1923 | Stanley Baldwin | 5,286,159 | 38.0% | 258 / 625
|
86
|
41.3% | 1
|
Chính phủ thiểu số Đảng Bảo thủ[m] |
| 1924 | 7,418,983 | 46.8% | 412 / 615
|
124
|
67.0% | 1
|
Đảng Bảo thủ | |
| 1929[36] | 8,252,527 | 38.1% | 260 / 615
|
152
|
42.3% | 2
|
Chính phủ thiểu số Công đảng | |
| 1931 | 11,377,022 | 55.0% | 470 / 615
|
210
|
76.4% | 1
|
Đảng Bảo thủ – Đảng Tự do – Tổ chức Lao động Quốc gia | |
| 1935 | 10,025,083 | 47.8% | 386 / 615
|
83
|
62.8% | 1
|
Đảng Bảo thủ – Đảng Tự do Quốc gia – Tổ chức Lao động Quốc gia | |
| 1945 | Winston Churchill | 8,716,211 | 36.2% | 197 / 640
|
189
|
30.8% | 2
|
Công đảng |
| 1950 | 11,507,061 | 40.0% | 282 / 625
|
85
|
45.1% | 2
|
Công đảng | |
| 1951 | 13,724,418 | 48.0% | 302 / 625
|
20
|
48.3% | 1
|
Đảng Bảo thủ – Đảng Tự do Quốc gia | |
| 1955 | Anthony Eden | 13,310,891 | 49.7% | 324 / 630
|
22
|
51.4% | 1
|
Đảng Bảo thủ – Đảng Tự do Quốc gia |
| 1959 | Harold Macmillan | 13,750,875 | 49.4% | 345 / 630
|
21
|
54.8% | 1
|
Đảng Bảo thủ – Đảng Tự do Quốc gia |
| 1964 | Alec Douglas-Home | 12,002,642 | 43.4% | 298 / 630
|
47
|
47.3% | 2
|
Công đảng |
| 1966 | Edward Heath | 11,418,455 | 41.9% | 250 / 630
|
48
|
39.7% | 2
|
Công đảng |
| 1970[37] | 13,145,123 | 46.4% | 330 / 630
|
80
|
52.4% | 1
|
Đảng Bảo thủ | |
| Tháng 2 năm 1974 | 11,872,180 | 37.9% | 297 / 635
|
33
|
46.8% | 2
|
Chính phủ thiểu số Công đảng | |
| Tháng 10 năm 1974 | 10,462,565 | 35.8% | 277 / 635
|
20
|
43.6% | 2
|
Công đảng | |
| 1979 | Margaret Thatcher | 13,697,923 | 43.9% | 339 / 635
|
62
|
53.4% | 1
|
Đảng Bảo thủ |
| 1983 | 13,012,316 | 42.4% | 397 / 650
|
58
|
61.1% | 1
|
Đảng Bảo thủ | |
| 1987 | 13,760,935 | 42.2% | 376 / 650
|
21
|
57.8% | 1
|
Đảng Bảo thủ | |
| 1992 | John Major | 14,093,007 | 41.9% | 336 / 651
|
40
|
51.6% | 1
|
Đảng Bảo thủ |
| 1997 | 9,600,943 | 30.7% | 165 / 659
|
171
|
25.0% | 2
|
Công đảng | |
| 2001 | William Hague | 8,357,615 | 31.7% | 166 / 659
|
1
|
25.2% | 2
|
Công đảng |
| 2005 | Michael Howard | 8,785,941 | 32.4% | 198 / 646
|
32
|
30.7% | 2
|
Công đảng |
| 2010 | David Cameron | 10,704,647 | 36.1% | 306 / 650
|
108
|
47.1% | 1
|
Conservative–Liberal Democrats |
| 2015 | 11,334,920 | 36.9% | 330 / 650
|
24
|
50.8% | 1
|
Đảng Bảo thủ | |
| 2017 | Theresa May | 13,636,684 | 42.3% | 317 / 650
|
13
|
48.8% | 1
|
Chính phủ thiểu số Đảng Bảo thủ with DUP confidence and supply |
| 2019 | Boris Johnson | 13,966,451 | 43.6% | 365 / 650
|
48
|
56.2% | 1
|
Đảng Bảo thủ |
| 2024 | Rishi Sunak | 6,828,925 | 23.7% | 121 / 650
|
244
|
18.6% | 2
|
Công đảng |
Ghi chú
- ^ Chính phủ đa số (1841–1846); Đảng đối lập (1846–1847).
- ^ a b Includes Peelites
- ^ Đảng đối lập (1847–1852); Chính phủ thiểu số (1852).
- ^ Chính phủ thiểu số (1852); Đảng đối lập (1852–1857).
- ^ Đảng đối lập (1857–1858); Chính phủ thiểu số (1858–1859).
- ^ Chính phủ thiểu số (1859); Đảng đối lập (1859–1865).
- ^ Đảng đối lập (1865–1866); Chính phủ thiểu số (1866–1868).
- ^ Đảng đối lập (1880–1885); Chính phủ thiểu số (1885).
- ^ Chính phủ thiểu số (1885–1886); Đảng đối lập (1886).
- ^ Chính phủ thiểu số (1892); Đảng đối lập (1892–1895).
- ^ Chính phủ đa số (1900–1905); Đảng đối lập (1905–1906).
- ^ Đảng đối lập (1910–1915); Chính phủ liên hiệp (1915–1916).
- ^ Chính phủ thiểu số (1923); Đảng đối lập (1923–1924).
Tham khảo
- ^ Merrick, Rob (ngày 27 tháng 3 năm 2021). "Tories hail big rise in party membership, because 'everyone loves the prime minister'". The Independent. Truy cập ngày 30tháng 3 năm 2021.
The numbers paying up to join the Tories were thought to have plunged as low as 70,000 – but have now bounced back to 200,000, its chairman has revealed.
{{Chú thích web}}: Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:|access-date=(trợ giúp) - ^ "Capping welfare and working to control immigration". Conservatives.com. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2016.
- ^ Wolfram Nordsieck. "Parties and Elections in Europe". parties-and-elections.eu.
- ^ Bản mẫu:Chú thích book
- ^ "Competing on the centre right: An examination of party strategy in Britain". University of Leicester. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2016.
- ^ Coulson, Rebecca (ngày 4 tháng 5 năm 2016). "What does being right wing mean?". Conservative Home. Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2016.
- ^ Current State of the Parties – UK Parliament. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2015.
- ^ "Lords by party, type of peerage and gender". www.parliament.uk. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2015.
- ^ "Local Council Political Compositions". Keith Edkins. ngày 6 tháng 5 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2017.
- ^ Hartley-Brewer, Julia (ngày 25 tháng 7 năm 2000). "Section 28". The Guardian. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2021.
- ^ "Keep Sunday Special: Why Sunday trading regulations need to stay". Keep Sunday Special. Conservative Home (bằng tiếng Anh). ngày 12 tháng 6 năm 2020. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 12 năm 2020. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2020.
- ^ "Why the UK has no clear party of business". theconversation.com (bằng tiếng Anh). ngày 10 tháng 12 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2022.
- ^ "How Tory dominance is built on home ownership". New Statesman (bằng tiếng Anh). ngày 12 tháng 5 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2022.
- ^ Walker, Peter (ngày 11 tháng 7 năm 2021). "Tories have unhealthy financial reliance on property developers, says report | Housing". The Guardian. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2022.
- ^ "Conservatives 'receive donations worth £17,500 a day from developers'". The Independent (bằng tiếng Anh). ngày 30 tháng 7 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2022.
- ^ "Why some farmers are turning away from the Tories" (bằng tiếng Anh). BBC News. ngày 25 tháng 5 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2022.
- ^ "Tories won more working class votes than Labour amid stark generation gap at general election, poll suggests". The Independent. ngày 17 tháng 12 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2020.
- ^ Mueller, Benjamin (ngày 13 tháng 12 năm 2019). "How Labour's Working-Class Vote Crumbled and Its Nemesis Won the North". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2020.
- ^ Garcha, Ciara (ngày 3 tháng 4 năm 2021). "The Conservatives' attack on the ECHR: A Long Time Coming". Cherwell (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2022.
- ^ "How the Tories became the party of the working class". The Independent (bằng tiếng Anh). ngày 22 tháng 10 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2022.
- ^ Steve Coulter (ngày 10 tháng 4 năm 2011). "Book Review: The Conservative Party from Thatcher to Cameron". Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2016.
- ^ Philip Johnston (ngày 19 tháng 4 năm 2016). "The Conservative Party may be destroyed by this European madness". The Daily Telegraph. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2016.
- ^ Andrew Gimson (ngày 15 tháng 5 năm 2017). "Why the Tories keep winning". New Statesman. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2017.
- ^ Earle, Samuel (ngày 23 tháng 2 năm 2021). "The Sordid Story of the Most Successful Political Party in the World". The New Republic. ISSN 0028-6583. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2023.
- ^ Eaton, George (ngày 15 tháng 5 năm 2025). "Are the Tories doomed this time?". New Statesman (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 10 năm 2025. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2026.
- ^ "Britain's battered Tories ask if they still have further to fall". POLITICO (bằng tiếng Anh). ngày 2 tháng 5 năm 2025. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 1 năm 2026. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2026.
- ^ Greening, Justine (ngày 5 tháng 5 năm 2025). "Let's be clear: this Conservative party is dead. Those who killed it should own up so we can move on". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2026.
- ^ "Britain's Tory Party Has Suffered Its Worst-Ever Defeat". Jacobin (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 3 năm 2025. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2026.
- ^ Robert Blake, The Conservative Party from Peel to Major (1997) p. 9
- ^ Safire, William (2008). Safire's Political Dictionary. Oxford University Press. tr. 144. ISBN 0195343344. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2017.
- ^ Ivor Bulmer-Thomas, The Growth of the British Party System Volume I: 1640–1923 (1965) pp. 66–81
- ^ David Paterson, Liberalism and Conservatism, 1846–1905 (2001) p. 5
- ^ The first election held under the Reform Act 1867.
- ^ The first election held under the Representation of the People Act 1884 and the Redistribution of Seats Act 1885.
- ^ The first election held under the Representation of the People Act 1918 in which all men over 21, and most women over the age of 30 could vote, and therefore a much larger electorate.
- ^ The first election held under the Representation of the People Act 1928 which gave all women aged over 21 the vote.
- ^ Franchise extended to all 18- to 20-year-olds under the Representation of the People Act 1969.
Thư mục
