FN CAL

FN CAL
Tập tin:FN CAL close1-noBG.png FN CAL trưng bày tại Bảo tàng Súng trường Quốc gia, Hoa Kỳ.
Loại	Súng trường tấn công
Nơi chế tạo	Bỉ
Lược sử hoạt động
Sử dụng bởi	Xem Các quốc gia sử dụng
Trận	Chiến tranh Việt Nam Cộng sản nổi loạn tại Thái Lan Xung đột Colombia Cách mạng Nicaragua Xung đột tại Myanmar The Troubles Nội chiến Liban Cuộc nổi dậy của người Tuareg (1990–1995) Chiến tranh Gaza 2014
Lược sử chế tạo
Người thiết kế	Ernest Vervier
Năm thiết kế	1963–1966
Nhà sản xuất	FN Herstal
Giá thành	(Năm tài chính 2022) $820
Giai đoạn sản xuất	1966–1975
Số lượng chế tạo	Khoảng 30,000 khẩu
Thông số
Khối lượng	3.35 kg (7.385 lbs)
Chiều dài	980 mm (38.58 in)
Độ dài nòng	467 mm (18,4 in)
Đạn	5,56×45mm NATO
Cơ cấu lên đạn	Trích khí, khóa nòng xoay với ren gián đoạn
Tốc độ bắn	850 phát/phút
Chế độ nạp	Hộp tiếp đạn tháo rời 20, 25 hoặc 30 viên
Ngắm bắn	Thước ngắm cơ khí

FN CAL (Carabine Automatique Légère, nghĩa là "Súng carbine tự động hạng nhẹ") là mẫu súng trường tấn công của Bỉ do hãng Fabrique Nationale chế tạo. Đây là mẫu súng trường cỡ đạn 5,56 mm đầu tiên được sản xuất bởi Fabrique Nationale. Dù mang ngoại hình khá tương đồng với khẩu FN FAL vốn rất thành công của công ty, CAL lại là một thiết kế nguyên bản hoàn toàn mới. Khác với FAL, mẫu súng này là một thất bại trên thị trường, dù vậy quá trình phát triển của nó đã tạo nền tảng để cho ra đời biến thể thành công hơn sau này là FN FNC.

Chi tiết thiết kế

Trước khi tiến hành đề án phát triển dòng súng CAL, hãng FN từng thực hiện chế tạo một nguyên mẫu súng FAL thu nhỏ kích thước nhưng sau đó đã quyết định xếp xó ý tưởng này do nhận định sản phẩm không có tiềm năng thương mại. Nhận thấy sự thành công vượt trội về mặt doanh số của dòng súng trường HK G3 vốn sở hữu chi phí chế tạo rẻ hơn và kết cấu cơ khí đơn giản hơn, ban lãnh đạo FN quyết định rằng để bất kỳ dòng súng trường tương lai nào có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường, nó bắt buộc phải cắt giảm tối đa các chi tiết linh kiện gia công cơ khí chính xác đắt đỏ. Các bộ phận này sẽ được thay thế bằng các chi tiết đúc và dập tấm có chi phí sản xuất rẻ hơn rất nhiều ở những vị trí cơ khí cho phép. Mặc dù quy trình chế tạo dòng súng mới CAL đã phản ánh rõ nét các triết lý thiết kế cắt giảm chi phí này, hệ thống vũ khí nhìn chung vẫn tương đối đắt đỏ và phức tạp, dẫn đến kết quả thất bại thảm hại về mặt thương mại ngoài thị trường. Đề án này cuối cùng đã bị hủy bỏ để nhường chỗ cho dòng súng có chi phí chế tạo thậm chí còn tối ưu hơn nữa là mẫu FN FNC. Một số lượng nhỏ các khẩu FN CAL cũ sau đó đã được phân phối thương mại thanh lý sang thị trường súng dân dụng tại Hoa Kỳ.

Cơ chế vận hành

Mặc dù ngoại hình tổng thể của vũ khí trông giống như một phiên bản thu nhỏ của dòng súng huyền thoại FN FAL, nhưng trên thực tế súng lại vận hành theo nguyên lý khóa nòng xoay, hoàn toàn khác biệt với cơ chế khóa nòng lật ứng dụng trên dòng FAL. Các lô sản xuất đời đầu của dòng súng CAL được trang bị một cụm cơ cấu lựa chọn chế độ bắn loạt 3 viên, cho phép vũ khí thực hiện loạt bắn điểm xạ 3 viên sau mỗi lần xạ thủ bóp giữ cò kích. Ngoài ra, khẩu CAL cũng hỗ trợ đầy đủ hai chế độ bắn tự động hoàn toàn và bán tự động thông thường.

Hệ thống súng ứng dụng một cụm piston trích khí hành trình dài để truyền động đẩy bệ khóa nòng lùi về sau, kết hợp với khối khóa nòng được xẻ các vấu khóa dạng ren gián đoạn (khóa nòng xoay) để xoay gài chặt vào buồng đạn của nòng súng khi đóng khóa nòng. Các vấu khóa chịu lực này được các kỹ sư vát cắt theo một góc nghiêng rất dốc. Do đó, ngay trong chu kỳ khối khóa nòng đang xoay để mở khóa buồng đạn, mặt trước của khóa nòng đã đồng thời thực hiện một hành trình tịnh tiến lùi nhẹ về sau một cách chậm rãi, tạo lực rút ban đầu hữu hiệu giúp kéo bóc tách vỏ đạn rỗng ra khỏi thành buồng đạn một cách dễ dàng. Đặc tính cơ khí độc đáo tương tự có thể được tìm thấy trên các dòng súng máy như MG 30, MG 15, MG 17 và dòng MG 34.

Các quốc gia sử dụng

• Bỉ
• Colombia
• Gabon
• Liban: Lực lượng dân quân
• Mexico
• Maroc: Lực lượng Hiến binh Hoàng gia Maroc
• Myanmar: Quân đội giải phóng dân tộc Karen; thu giữ bởi chính quyền quân sự Myanmar
• Nicaragua: Lực lượng Vệ binh Quốc gia và Mặt trận Giải phóng Dân tộc Sandinista
• Palestine
• Thái Lan

Thử nghiệm

• Iran: Từng thử nghiệm mẫu CAL cho Quân đội Hoàng gia Iran nhưng không biên chế.
• Pháp: Từng thử nghiệm mẫu CAL vào cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 để xem xét biên chế, phiên bản này trang bị hệ thống phóng lựu đạn đầu nòng kiểu MAS-49 nhưng không được thông qua.

Lực lượng vũ trang phi chính phủ

• Abu Sayyaf: Súng FN CAL đã được thu hồi sau khi một thủ lĩnh của Abu Sayyaf bị tiêu diệt trong một cuộc đụng độ tại Bohol.
• Quân đội Lâm thời Cộng hòa Ireland (Provisional IRA)
• Phong trào Nhân dân Giải phóng Azawad

Xem thêm

• FN FAL, phiên bản tiền thân sử dụng cỡ đạn 7.62mm NATO
• FN FNC, phiên bản kế nhiệm
• Danh sách súng trường tấn công