Bước tới nội dung

Frutiger Aero

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Một màn hình máy tính để bàn với hình ảnh bóng bẩy và lấy cảm hứng từ thiên nhiên.
Nhiều giao diện người dùng từ thập niên 2000 (như hình KDE Plasma 4) là những ví dụ điển hình cho phong cách Frutiger Aero.[1]

Frutiger Aero (/ˌfruːtɪɡər ˈɛəroʊ/) là một phong cách thiết kế thịnh hành từ giữa thập niên 2000 đến đầu thập niên 2010. Phong cách này bắt nguồn từ các thiết kế giao diện người dùng nhưng sau đó đã ảnh hưởng đến nhiều phương tiện truyền thông khác. Phải đến năm 2017, Sofi Xian[a] thuộc Viện Nghiên cứu Mỹ học Tiêu dùng mới chính thức đặt tên cho phong cách này. Nó bất ngờ tái xuất hiện vào năm 2023 dưới dạng một thẩm mỹ Internet và trở nên phổ biến với Thế hệ Z như một đối tượng của sự hoài niệm. Mỹ thuật Frutiger Aero nổi bật với các chủ đề lạc quan về công nghệ hòa hợp với thiên nhiên, thường bao gồm các hình ảnh tự nhiên, màu sắc tươi sáng cùng các yếu tố thiết kế mô phỏng thực tế.

Lịch sử

Frutiger Aero thịnh hành từ giữa thập niên 2000 đến đầu thập niên 2010,[b] nối tiếp thẩm mỹ Y2K vốn phổ biến từ cuối thập niên 1990 đến đầu thập niên 2000.[4] Cái tên Frutiger Aero bắt nguồn từ kiểu chữ Frutiger do Adrian Frutiger thiết kế và ngôn ngữ thiết kế Windows Aero.[5][c] Phong cách này không có tên gọi chung vào thời kỳ đỉnh cao;[6] mãi đến năm 2017 nó mới được Sofi Xian[a] của Viện Nghiên cứu Mỹ học Tiêu dùng (Consumer Aesthetics Research Institute) đặt tên.[7] Nhờ các yếu tố phản chiếu, phong cách này còn được biết đến với tên gọi Web 2.0 Gloss.[5]

Phong cách này hiện diện trong nhiều loại hình phương tiện truyền thông cùng thời kỳ, bao gồm vô số quảng cáo, các máy chơi trò chơi điện tử thế hệ thứ bảy như Nintendo Wii,[8] cũng như trong kiến trúc và thiết kế nội thất.[9][d] Windows Aero – ngôn ngữ thiết kế do hệ điều hành Microsoft Windows áp dụng từ các bản nguyên mẫu của Windows Vista (2001–2006) – chính là một trong những sản phẩm đầu tiên mang đậm đặc trưng của Frutiger Aero.[14] Học giả Emirhan Avcı gọi Vista là "một trong những ví dụ hoàn thiện đầu tiên" của phong cách này, đồng thời sau khi ra mắt hệ điều hành, Microsoft đã xuất bản một cẩm nang phong cách mà các nhà thiết kế của họ từng tham khảo khi tạo ra nó.[15] Windows 7 (2009), phiên bản kế nhiệm của Vista, tiếp tục phát triển dựa trên những đặc tính này.[14] Mức độ phổ biến của Frutiger Aero sụt giảm vào đầu thập niên 2010, sau đó thiết kế phẳng đã nhanh chóng thay thế phong cách này trên các giao diện người dùng và thiết bị điện tử.[16] Avcı nhận định một phong cách chuyển tiếp mang tên Frutiger Metro (đặt theo ngôn ngữ thiết kế Metro được áp dụng trong Windows 8 (2012)) vốn chia sẻ những đặc điểm chung giữa Frutiger Aero và các giao diện tối giản sau này.[17]

Đầu năm 2023 và xuyên suốt 2024, phong cách này bất ngờ trỗi dậy dưới dạng một thẩm mỹ Internet, đặc biệt thu hút những cá nhân thuộc Thế hệ Z nhờ gợi lên cảm giác hoài niệm.[18] Giới chuyên môn nhận ra những bài đăng sử dụng hashtag #frutigeraero trên YouTube, TikTok và trên subreddit r/FrutigerAero đều thu hút lượng người xem cao.[19] Ellie Violet Bramley của tờ The Guardian cho rằng đây là một phản ứng trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo,[12] trong khi đó, Laura Holliday từ tạp chí Dazed chia sẻ rằng phong cách này được hồi sinh nhằm mang đến một giải pháp thay thế cho xu hướng tối giản của giao diện người dùng đương thời.[10] Jamie Richards của TechRadar cũng tiết lộ rằng ngôn ngữ thiết kế Liquid Glass của Apple phát hành năm 2025 nhiều khả năng chịu ảnh hưởng từ Frutiger Aero.[20]

Chủ đề và đặc trưng

Biểu tượng của một nhóm người và dấu chấm than.
Màu sắc rực rỡ, đồ họa máy tính 3D và bề mặt bóng bẩy là những đặc trưng của thiết kế Frutiger Aero.[21]

Frutiger Aero bắt nguồn từ cả những tiến bộ công nghệ lẫn các sự kiện văn hóa như sự cố máy tính năm 2000 (Y2K) và quá trình chuyển đổi sang Web 2.0 trong giai đoạn cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000.[22] Mặc dù phong cách này mang hơi hướng tương lai,[23] thiên nhiên vẫn là một chủ đề trung tâm; đồng thời theo lời Avcı, phong cách này thường khắc họa cảnh sắc thiên nhiên "hòa quyện" cùng tương lai kỹ thuật số.[24] Các họa tiết thiết kế phổ biến bao gồm bầu trời xanh, bãi cỏ, cực quang, hiệu ứng lóa ống kính và hiệu ứng bokeh.[25] Phong cách này cũng kết hợp các yếu tố của tiểu văn hóa seapunk, thứ chủ yếu hiện diện trên Tumblr vào thập niên 2010 với các đặc trưng như nước và cá nhiệt đới dưới sự ảnh hưởng của trò chơi điện tử Ecco the Dolphin (1992).[26] Học giả văn hóa kỹ thuật số Laura Goudet nhận định phong cách này đại diện cho "một thế giới không tưởng nơi hiệu suất và môi trường cùng tồn tại", ra đời trong thời kỳ mà con người nhìn chung vẫn còn "ngây thơ" trước những tác hại từ công nghệ.[27]

Một nhóm các nhà nghiên cứu truyền thông đã thảo luận về Frutiger Aero như một phần của xu hướng rộng lớn hơn mang tên "sự đam mê với những tương lai lỗi thời" mà họ đã nghiên cứu trên các nền tảng mạng xã hội vào đầu thập niên 2020.[28] Họ khẳng định màn tái xuất này mang "chiều hướng chính trị" sau khi phát hiện nhiều người dùng mạng xã hội liên tưởng nó đến những lý tưởng quá vãng về một tương lai không tưởng công nghệ.[29] Một số bài đăng mô tả những hình ảnh này như "tương lai mà chúng ta từng được hứa hẹn nhưng chưa bao giờ thành hiện thực."[30] Laure Coromines của tờ Le Monde nhận định sự hồi sinh của phong cách này phản ánh nỗi hoài niệm về một nơi từng được ví như "chốn vườn Eden".[27] Trong một cuộc phỏng vấn cho tạp chí Dazed vào năm 2023, Amanda Brennan cho biết hình ảnh thiên nhiên và sự lạc quan của phong cách này có thể đã góp phần tạo nên sự quan tâm trở lại, tương ứng với ý thức bảo vệ môi trường ngày càng nâng cao cùng những thay đổi trong thái độ đối với vấn đề biến đổi khí hậu.[10]

Nhà văn Allie Rowbottom nhận định Thế hệ Z (những người lớn lên cùng công nghệ và Internet vây quanh) đặc biệt bị thu hút bởi cách phong cách này khắc họa "sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và công nghệ".[27] Các học giả và nhà phê bình đã đối chiếu Frutiger Aero với thẩm mỹ Y2K; theo Brennan, "Phong cách này chứa đựng rất nhiều sự hy vọng mà Y2K không hề có". Hannah Craggs của TrendBible, cũng trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Dazed, chia sẻ rằng "những thời kỳ bất ổn và vô định" đã thúc đẩy sự quan tâm đến phong cách này như một nguồn hoài niệm mang tính an ủi.[10] Bên cạnh đó, Rowbottom còn chỉ ra sự vắng bóng của con người trong mỹ thuật Frutiger Aero. Cô cho rằng điều này xuất phát từ sự ác cảm mà Thế hệ Z dành cho chủ nghĩa duy con người cùng "những tiêu chuẩn sắc đẹp áp bức" thịnh hành trên mạng xã hội.[27] Tuy nhiên, Alaina Demopoulos của tờ The Guardian nhận thấy nhiều người dùng mạng xã hội đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh để tạo ra các bức tranh minh họa theo phong cách này, điều mà cô cảm thấy "có phần phá hỏng bầu không khí đặc trưng."[13] Avcı cũng nhận định rằng những bài đăng này, vốn rất dễ bị nhầm lẫn với hình ảnh thực tế, đã tạo ra một "dòng lịch sử giả mạo" khiến người xem hiểu sai về tầm ảnh hưởng thực sự của phong cách thiết kế.[6]

Một trong những đặc điểm nổi bật của phong cách này là thiết kế mô phỏng thực tế (skeuomorphism), tức là việc đưa hình ảnh trực quan của các vật thể đời thực vào thiết kế.[31] Các nhà thiết kế đã tái hiện những vật thể này bằng đồ họa không gian ba chiều với bề mặt phản chiếu bóng bẩy, đặc biệt dễ dàng quan sát ở biểu tượng của các ứng dụng trên thiết bị di động.[21] Nhiều học giả lập luận rằng việc thiết kế giao diện người dùng đã vận dụng thủ pháp mô phỏng thực tế để khoác lên các thiết bị điện tử những đường nét mềm mại và thân thuộc. Nhờ đó, người dùng mới có thể dễ dàng thích nghi hơn trong bối cảnh máy tính cá nhân cùng thiết bị màn hình cảm ứng đang bùng nổ vào đầu thập niên 2000. Chính tư duy này đã thúc đẩy việc đưa vào các yếu tố như cạnh bo tròn, hình ảnh tự nhiên và các loài động vật kỳ lạ.[32] Frutiger Aero cũng tận dụng các màu sắc tươi sáng: vàng, và đặc biệt là xanh dương cùng xanh lục để bám sát các nguồn cảm hứng thiên nhiên của nó.[33] Avcı giải thích rằng lựa chọn bảng màu này phản ánh rõ nét chủ đề lạc quan của phong cách.[34]

Nội thất nhà hàng với hệ thống đèn và đồ nội thất có màu sắc tươi sáng
Emirhan Avcı đã trích dẫn Olympic Park McDonald's như một ví dụ về thiết kế nội thất chịu ảnh hưởng từ Frutiger Aero.[35]

Avcı nhận định rằng tính thẩm mỹ ảo bắt đầu ảnh hưởng đến các xu hướng thiết kế kiến trúc vào cuối thế kỷ 20, chủ yếu nhờ vào năng lực ngày càng cao của các phần mềm thiết kế hỗ trợ bởi máy tính.[36] Khi khảo sát một số công trình (bao gồm nhà hàng Olympic Park McDonald's ở Luân Đôn và một văn phòng của Poste Italiane do Massimo Iosa Ghini thiết kế), ông đã có cơ hội nghiên cứu tác động của phong cách này đối với thiết kế nội thất.[37] Ông phát hiện ra nhiều đặc tính kỹ thuật số đã được tái hiện thông qua cách lựa chọn vật liệu; chẳng hạn, xu hướng đưa vào các yếu tố mờ ảo đã thúc đẩy việc sử dụng các tấm kính và acrylic.[38]

Xem thêm

Ghi chú

  1. ^ a b Trước đây là Sofia Lee
  2. ^ Hầu hết các nhà phê bình và học giả nhận định thời kỳ hoàng kim của phong cách này bắt đầu vào năm 2004 và kết thúc vào năm 2013,[2] dù các ước tính có thể dao động từ đầu thập niên 2000 cho đến tận năm 2014.[3]
  3. ^ Laure Coromines của tờ Le Monde nhận định rằng cả dòng chữ Frutiger lẫn Windows Aero đều là "những yếu tố thiết yếu của văn hóa Internet thập niên 2000". Tuy nhiên Emirhan Avcı lưu ý rằng dòng chữ Frutiger chưa bao giờ được áp dụng trong một giao diện người dùng lớn nào gắn liền với phong cách này.[5]
  4. ^ Giới học giả và phê bình cũng chỉ ra nhiều sản phẩm khác mang âm hưởng Frutiger Aero, bao gồm các thiết bị như iPhone thế hệ đầu tiên (2007) cùng Samsung Galaxy S (2010); các trò chơi điện tử như Wii Sports (2006),[10] Purble Place (2007),[11] The Sims 3 (2009) và Fruit Ninja (2010);[10] các thiết kế của thương hiệu thời trang Collina Strada cùng hương vị Y3000 của hãng Coca-Cola.[12] Alaina Demopoulos của tờ The Guardian cũng nhấn mạnh các mặt hàng mang phong cách Frutiger Aero đang được bày bán trên Etsy.[13]

Tham khảo

Chú thích

  1. ^ Bolder 2024; Holliday 2023.
  2. ^ Avcı 2024, tr. 459; Brown et al. 2024, tr. 1720.
  3. ^ Srirachanikorn 2025, tr. 640.
  4. ^ Brown et al. 2024, tr. 1720; Holliday 2023.
  5. ^ a b c Avcı 2024, tr. 463.
  6. ^ a b Avcı 2024, tr. 465.
  7. ^ Cramer 2024.
  8. ^ Avcı 2024, tr. 459, 461; Bolder 2024.
  9. ^ Avcı 2024, tr. 476; Brown et al. 2024, tr. 1720.
  10. ^ a b c d e Holliday 2023.
  11. ^ Lee 2024.
  12. ^ a b Bramley 2023.
  13. ^ a b Demopoulos 2024.
  14. ^ a b Avcı 2024, tr. 461.
  15. ^ Avcı 2024, tr. 461–462.
  16. ^ Bolder 2024; Bramley 2023.
  17. ^ Avcı 2024, tr. 462, 467.
  18. ^ Coromines 2024; Demopoulos 2024.
  19. ^ Coromines 2024; Fear 2024; Holliday 2023.
  20. ^ Richards 2025.
  21. ^ a b Avcı 2024, tr. 468; Bolder 2024.
  22. ^ Avcı 2024, tr. 460.
  23. ^ Avcı 2024, tr. 465–466.
  24. ^ Avcı 2024, tr. 472.
  25. ^ Bramley 2023; Holliday 2023; Peñalosa 2023.
  26. ^ Bramley 2023; Coromines 2024.
  27. ^ a b c d Coromines 2024.
  28. ^ Brown et al. 2024, tr. 1720.
  29. ^ Brown et al. 2024, tr. 1721.
  30. ^ Bolder 2024; Bramley 2023; Coromines 2024.
  31. ^ Avcı 2024, tr. 467.
  32. ^ Coromines 2024; Holliday 2023.
  33. ^ Avcı 2024, tr. 468; Bramley 2023; Peñalosa 2023.
  34. ^ Avcı 2024, tr. 468.
  35. ^ Avcı 2024, tr. 469–470.
  36. ^ Avcı 2024, tr. 460–461.
  37. ^ Avcı 2024, tr. 457, 469–471.
  38. ^ Avcı 2024, tr. 470.

Nguồn tập san

  • Avcı, Emirhan (ngày 27 tháng 9 năm 2024). "Physical reflections of digital aesthetics: the influence of Frutiger Aero on interior design" [Sự phản chiếu vật lý của tính thẩm mỹ kỹ thuật số: ảnh hưởng của Frutiger Aero đối với thiết kế nội thất]. E-Journal of New Media (bằng tiếng Anh). 8 (3): 456–482. doi:10.17932/IAU.EJNM.25480200.2024/ejnm_v8i3003. ISSN 2548-0200.
  • Brown, Maria Gemma; Carah, Nicholas; Tan, Xue Ying (Jane); Angus, Daniel; Burgess, Jean (ngày 1 tháng 8 năm 2024). "Finding the future in digitally mediated ruin: #nostalgiacores and the algorithmic culture of digital platforms" [Tìm kiếm tương lai trong tàn tích trung gian kỹ thuật số: #nostalgiacores và văn hóa thuật toán của các nền tảng kỹ thuật số]. Convergence (bằng tiếng Anh). 30 (5): 1710–1731. doi:10.1177/13548565241270669. ISSN 1354-8565.
  • Cramer, Florian (ngày 15 tháng 4 năm 2024). "Speculative photography: an attempt (essay) of making visible (manifesto)" [Nhiếp ảnh suy biện: một nỗ lực (tiểu luận) làm cho hiển hiện (tuyên ngôn)]. Artnodes (bằng tiếng Anh) (34). doi:10.7238/artnodes.v0i34.424946. ISSN 1695-5951.
  • Srirachanikorn, Richy (ngày 28 tháng 7 năm 2025). "Internet pitstops: YouTube as a place for reimagining social time with nostalgia" [Trạm dừng chân trên Internet: YouTube như một nơi để tái hình dung thời gian xã hội với sự hoài niệm]. Time & Society (bằng tiếng Anh). 34 (4). doi:10.1177/0961463X251358588. ISSN 0961-463X.

Nguồn báo và tạp chí

Đọc thêm

Tìm hiểu thêm về
'
tại các dự án liên quan
Tìm kiếm Commons Tập tin phương tiện từ Commons
Tìm kiếm Wikidata Dữ liệu từ Wikidata
Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Frutiger_Aero&oldid=7930800”