Wikibeta, Bách khoa tri thức mở

Góc phố

Góc phố (Streetcorner) hay Góc đường (Street corner) nơi giao nhau giữa hai con đường với vị trí nằm liền kề với một nút giao cắt (intersection) của hai tuyến đường bộ tạo thành một tổng thể góc vuông hoặc tam giác. Những vị trí này nắm giữ vai trò vô cùng quan trọng xét trên phương diện quy hoạch địa phương và hoạt động thương mại. Đây thông thường là nơi định vị bố trí hệ thống biển chỉ dẫn tên đường và các cột đèn đường chiếu sáng công cộng, đồng thời là tọa độ vàng lý tưởng để thiết lập cơ sở kinh doanh nhờ vào lợi thế lớn về tầm nhìn trực quan cũng như năng lực tiếp cận dễ dàng từ các dòng giao thông di chuyển dọc theo cả hai con phố giao cắt nhau (hai mặt tiền), lô góc, mặt tiền, ngã tư tuyến đường chính là những vị trí đắc địa trong bất động sản. Một số tài liệu chuyên khoa đã chỉ ra rằng lợi thế này đặc biệt rõ nét đối với một cơ sở tích hợp đa mục đích, chẳng hạn như một phòng trưng bày triển lãm ô tô kết hợp cung ứng cả dịch vụ sửa chữa bảo dưỡng: "Đối với tất cả các loại hình công trình công cộng này, quỹ đất tọa lạc ngay tại một góc phố luôn là sự lựa chọn được thèm khát và ưu tiên tối cao, bởi các lối ra vào biệt lập có thể được thiết lập một cách dễ dàng nhất".[1] Hệ thống các vạch kẻ đường băng qua đường dành cho người đi bộ (crosswalks) cũng thường xuyên được định vị quy hoạch ngay tại các góc phố.[2]

Tập tin:Chapter Street - geograph.org.uk - 5162383.jpg
Một góc phố tại Anh
Tập tin:Cnr Langoni Road and Kericho Street, 2025 (01).jpg
Một góc phố tại Ấn Độ

Đại cương

Góc phố gắn liền với các hoạt động như biểu diễn nghệ thuật đường phố, vẽ graffiti, nhảy breakdance, hoặc hát nhóm (Doo-wop). Chính nhờ vào đặc trưng sở hữu tầm nhìn trực quan thuận tiện này, các góc phố luôn là địa điểm được ưu tiên lựa chọn hàng đầu cho một dải rộng lớn các hoạt động nhân sinh đa dạng, trải dài từ hành vi ăn xin[3] cho đến nạn mại dâm,[4] các cuộc biểu tình[5] hay các chiến dịch thu thập chữ ký kiến nghị, từ đó thúc đẩy sự ra đời của thuật ngữ "chính trị góc phố" (street-corner politics).[6] Đặc điểm xã hội này biến các góc phố trở thành một không gian lý tưởng để quan sát các hoạt động của con người, phụng sự cho các mục tiêu nghiên cứu học thuật nhằm thấu hiểu xem cấu trúc môi trường nào sẽ tương thích và đáp ứng tốt nhất cho các hoạt động thực tế đó.[7] Hệ thống vỉa hè tại các góc phố thường có xu hướng được tính toán thiết kế bo tròn mềm mại, thay vì vuốt nhọn thành một điểm góc cạnh thô sơ, nhằm mục đích tạo điều kiện thuận tiện tối đa cho các dòng phương tiện giao thông dễ dàng thực hiện cú quay đầu hoặc rẽ hướng ngay tại nút giao lộ.

Đắc địa

Tập tin:Nguyen Hue Boulevard (11050268673).jpg
Góc phố đắc địa ở đường Nguyễn Huệ ở Quận 1

Một góc phố đắc địa (100 percent corner) là khu vực nhộn nhịp nhất trong một thành phố. Thông thường, đó là một giao lộ của nhiều tuyến phố chính, và là nơi có giá trị đất đai cao nhất, cũng như là nơi hệ thống đánh số quy hoạch bàn cờ được căn cứ dựa vào đó để thực hiện.[8] Thuật ngữ này cũng được sử dụng cho địa điểm dành cho các dự án bất động sản lý tưởng, đôi khi được coi là giao lộ của hai đường cao tốc trong một khu vực ngoại ô.[9] Các thuật ngữ "vị trí đắc địa", "khu đất vàng", hoặc "giao lộ kim cương" cũng có thể được dùng để chỉ về nó.[10][11] Góc phố đắc địa được sử dụng trong nghiên cứu như một phần của phương pháp để xác định khu vực hạ thành của một thành phố, bằng cách đo lường một bán kính (ví dụ: một dặm) từ giao lộ trung tâm.[12]. Các ví dụ tiêu biểu về góc phố đắc địa bao gồm các tuyến phố Broad và High ở Columbus, Ohio[13], phố Fayette và Phố South Salina ở Syracuse, New York[14][15], Đại lộ Fourth và Đại lộ Muhammad Ali ở Louisville, Kentucky[16], các tuyến phố Church và Chapel ở New Haven, Connecticut[17][18]

Việt Nam

Tập tin:Một góc phố Phạm Hồng Thái, nhìn ra ngã tư phố Phạm Hồng Thái giao với phố Tô Hiệu, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg
Một góc phố Phạm Hồng Thái, nhìn ra ngã tư phố Phạm Hồng Thái giao với phố Tô Hiệu, thành phố Hải Dương

Tại Việt Nam, hình ảnh "góc phố" cùng với ngõ hẻm giàu tính văn chương, trong thơ ca, hội họa và đời sống kinh tế dân sinh của người dân. Ở góc độ kinh tế học đô thị, góc phố là biểu tượng cho văn hóa mặt phố và kinh tế vỉa hè, nơi dòng chảy sinh kế của nhiều người dân lao động diễn ra nhộn nhịp, tấp nập, sầm uất, xô bồ hằng ngày quanh các quán nước chè, gánh hàng rong, tiệm cà phê cóc hoặc các cửa hàng shophouse thương mại đầy sắc màu. Sự quy hoạch pháp lý cho việc quản lý, chỉnh trang đô thị, điều tiết hoạt động tại các góc phố, lộ giới nút giao thông là thời điểm Bộ Kiến trúc (nay là Bộ Xây dựng) được thành lập và ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy chuẩn xây dựng đô thị, quy định chi tiết về chỉ giới đường đỏ, khoảng lùi xây dựng, góc vạt hình học (truncated corners) tại các ngã tư ngã ba đường phố để đảm bảo tầm nhìn an toàn cho tài xế và thiết lập dải vỉa hè thông suốt cho người đi bộ.

Tại các trung tâm đô thị nén mật độ cao như khu vực Phố cổ Hà Nội hay trung tâm Quận 1, Quận 3, Quận 5 của Thành phố Hồ Chí Minh, các góc phố là những vị trí đắc địa có giá trị bất động sản đắt đỏ khi tiếp cận được lưu lượng giao thông từ cả hai hướng đường, tăng tối đa khả năng nhận diện thương hiệu. Đây là nơi các dòng lưu thông tuần hoàn của đô thị giao hòa, tạo điều kiện tối ưu để phát triển các loại hình dịch vụ kinh doanh thương mại nhờ tính chất dễ dàng tiếp cận tiếp tứ bề. Sự tăng cường công tác quản lý trật tự lòng lề đường, giải tỏa các hành vi lấn chiếm vỉa hè góc phố, tích hợp các công nghệ đèn tín hiệu giao thông, bó vỉa hạ thấp dành cho người khuyết tật đi xe lăn, và thiết lập các không gian quảng trường nhỏ nhằm kiến tạo nên những góc phố xanh, an toàn cho bộ hành. Tại Việt Nam góc phố đắc địa, giao lộ kim cương hoặc vị trí ngã tư vàng thương mại hay khu đất vàng, góc phố đắc địa mang tính biểu tượng của Thành phố Hồ Chí Minh chính là giao lộ Nguyễn Huệ - Lê Lợi hoặc Đồng Khởi - Lê Lợi (Quận 1), nơi tọa lạc của nhiều dự án sầm uất, nơi đóng đại bản doanh xa xỉ.

Thơ ca

Trong thơ ca, góc phố không đơn thuần là một địa điểm tọa lạc, mà là một "không gian tâm trạng", "góc ký ức của hoài niệm và thời gian", đó là nơi thu nhỏ của đời sống đô thị, nơi chứng kiến những khoảnh khắc lãng mạn của tình thơ, chiều sâu của ký ức, và cả sự cô đơn, một số bài hát có sự hiện diện của góc phố như:

  • Bài hát "Góc phố dịu dàng" của tam ca Áo trắng: "Hỡi góc phố dịu dàng và hàng me anh đưa em đi ăn kem mỗi chiều/Hỡi góc phố dịu dàng và nụ hôn tan êm rất mau trong ly chè kem".
  • Bài hát "Góc phố rêu xanh": "Anh đơn côi trên đường vắng xưa, ôm trong tim bao nhớ mong vơi đầy; Bước cứ bước không hề nghĩ suy, phố vắng xưa nay đã rêu xanh màu"
  • Bài hát "Kiếp ve sầu": "Một ngày em đến góc phố hát ca; Từng đàn chim én chúm chím môi cười; Là đời anh bớt mệt nhoài; Hát rong trong kiếp ve sầu".
  • Bài hát "Góc phố ngày xưa": "Ai theo em, đi về góc phố im lặng; Ai thương em, một mình đứng ngắm trời lạnh; Tôi theo em, đi về góc phố im lìm; Tôi theo em, mơ hồ như đứa trẻ thơ".
  • Bài hát "Góc phố xưa": "Một mình nơi góc phố xưa/Chờ anh héo úa, biết anh đã về chưa?/Em thật lòng đến thế, mà sao anh nỡ dối lừa/Ngày tháng đi bên nhau giờ bỗng dư thừa"
  • Bài hát "Phố kỷ niệm": "Nhiều lần trong đêm quay lại góc phố hôm nào/Nơi êm ấm nơi lần đầu gặp nhau/Góc phố đó nơi em ở giờ đây đã vắng bóng em/Từng đàn chim én đã không về đây như ngày còn em nữa/Ở nơi xa em biết không anh nơi đây vẫn mong chờ/Vì đời anh chỉ yêu một mình em/Góc phố đó nơi em ở mùa thu vẫn có lá rơi".
  • Bài hát "Chỉ còn những mùa nhớ": "Góc phố này nơi mình quen nhau/Có những chiều mưa rơi ướt vai/Có những lần mình hẹn ngày mai/Hẹn yêu mãi, hẹn chung lối đi".

Hình ảnh

Chú thích

  1. ^ Eugene Clute, Russell Fenimore Whitehead, Kenneth Reid, Progressive Architecture, Tập 3, trang 4, 1922.
  2. ^ "Common Dangers at Intersections and Street Corners". streetsurvival.info.
  3. ^ David Levinson, Encyclopedia of Homelessness, Tập 2, trang 436, 2004.
  4. ^ Elizabeth Pisani, The Wisdom of Whores: Bureaucrats, Brothels, and the Business of AIDS, trang 52, 2008.
  5. ^ Ira Katznelson, City Trenches: Urban Politics and the Patterning of Class in the United States, trang 84, 1981.
  6. ^ Peter H. Argersinger, Representation and Inequality in Late Nineteenth-Century America: The Politics of Apportionment, trang 55, 2012.
  7. ^ Jon Lang, Urban Design: The American Experience, trang 310, 1994.
  8. ^ Sohmer, Rebecca R.; Lang, Robert E. (tháng 5 năm 2001). "Downtown Rebound" (PDF). Fannie Mae Foundation and Brookings Institution Center on Urban and Metropolitan Policy.
  9. ^ "The '100 Percent Corner' Moves Downtown". Mithun. ngày 5 tháng 1 năm 2015.
  10. ^ "IJSRST, International Journal of Scientific Research in Science and Technology" (PDF).
  11. ^ Urban Geography. Wiley. 1979. ISBN 9780471032922.
  12. ^ Redefining Urban and Suburban America: Evidence from Census 2000. Brookings Institution Press. ngày 30 tháng 1 năm 2007. ISBN 9780815708858.
  13. ^ "National Register of Historic Places Registration Form" (PDF). National Park Service. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 16 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2020.
  14. ^ "A Syracuse Rite Aid conjures historic Woolworth's: Changing with the city around it". syracuse. ngày 26 tháng 2 năm 2013.
  15. ^ "In Syracuse, at Fayette and Salina: What kind of park best suits downtown's '100 percent corner'?". syracuse. ngày 25 tháng 2 năm 2015.
  16. ^ Runyon, Keith (ngày 16 tháng 4 năm 2015). "The Resurgence of Fourth and Muhammad Ali, Downtown Louisville's '100 Percent Corner'". 89.3 WFPL News Louisville.
  17. ^ Euler, Laura (ngày 5 tháng 4 năm 2016). "A Traditional Darien Mansion is Updated and Expanded Hamptons Style". Curbed Hamptons. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 4 năm 2016.
  18. ^ City: Urbanism and Its End. Yale University Press. tháng 10 năm 2008. ISBN 9780300134759.
Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Góc_phố&oldid=7946819”