Gia Viễn (xã)

Gia Viễn
Xã
Biểu trưng
Tập tin:Giavien2.JPG Bưu điện Gia Viễn
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Đồng bằng sông Hồng
Tỉnh	Ninh Bình
Trụ sở UBND	Thôn Me
Lịch sử hình thành
Thành lập	16/6/2025
Địa lý
Tọa độ: 20°20′40″B 105°50′09″Đ
Gia Viễn Vị trí xã Gia Viễn trên bản đồ Việt Nam
Diện tích	39,80 km²
Dân số (31/12/2024)
Tổng cộng	28.921 người
Mật độ	726 người/km²
Khác
Website	giavien.ninhbinh.gov.vn

Đối với các định nghĩa khác, xem Gia Viễn (định hướng).

Gia Viễn là một xã thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam. Đây là một trong 129 xã phường mới ở Ninh Bình sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã năm 2025. Tên xã kế thừa tên gọi của huyện Gia Viễn trước đây.

Địa lý

Xã Gia Viễn có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp các xã Gia Vân, Gia Trấn, Thanh Lâm
• Phía tây giáp xã Gia Hưng và xã Gia Tường
• Phía nam giáp xã Đại Hoàng và xã Gia Phong
• Phía bắc giáp xã Lạc Thủy, tỉnh Phú Thọ.

Xã Gia Vân có diện tích 39,80 km², dân số năm 2024 là 28.921 người, mật độ dân số đạt 726 người/km².

Hành chính

Xã Gia Viễn được chia thành 12 thôn: Đồng Chưa, Kênh Gà, Liên Huy, Gia Thịnh, Gia Vượng, Cầu Lân, Gia Hòa, Đá Hàn, Đống Mối, Hoàng Quyển, Me, Tế Mỹ, Tiến Yết.

Lịch sử

Đời vua Tự Đức, huyện Gia Viễn có 12 tổng, 91 xã, thôn, phường, trang, trại; trong đó có tổng Liên Đăng với các xã: Bồ Đình, Ngô Đồng, Đoan Bình, Ngô Đồng nay thuộc xã Gia Phú; phường Chân Mỹ, xã Bồ Đình nay thuộc xã Gia Vượng; các phường còn lại thuộc xã Gia Thịnh.

Năm 1937, tổng Liên Đăng đổi tên thành tổng Liên Huy có 6 xã: Ngô Đồng, Đoan Bình, Bồ Đình, Tế Mỹ, Trinh Phú, Liên Huy và thôn Quang Huy (còn gọi Huy Nghiệp nay là thôn Kênh Gà).

Cuối năm 1945, Ủy ban nhân dân Cách mạng (lâm thời) tỉnh Ninh Bình hợp nhất 3 xã: Liên Huy, Quang Huy, Trinh Phú thành xã Liên Huy.

Tháng 7 năm 1949, hợp nhất 3 xã: Duy Tân, Liên Huy, Phượng Hoàng thành xã Gia Thịnh.

Ngày 5 tháng 12 năm 1953, Chính phủ ban hành Quyết định số 450/QN-TC về việc chia xã Gia Thịnh thuộc huyện Gia Viễn thành 3 xã: Gia Thịnh, Gia Phú, Gia Vượng.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Gia Viễn và huyện Nho Quan.

Ngày 9 tháng 4 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 151-CP về việc chia huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh thành huyện Gia Viễn và huyện Nho Quan.

Ngày 1 tháng 4 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 34-HĐBT về việc thành lập thị trấn Me – thị trấn huyện lỵ huyện Gia Viễn trên cơ sở 70,80 ha diện tích tự nhiên của xã Gia Vượng và 18,5 ha diện tích tự nhiên của xã Gia Thịnh.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 6 tháng 11 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 06/NĐ-CP về việc điều chỉnh 210,49 ha diện tích tự nhiên và 1.917 nhân khẩu của xã Gia Vượng; 21,96 ha diện tích tự nhiên và 131 nhân khẩu của xã Gia Thịnh về thị trấn Me quản lý.

Ngày 10 tháng 12 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1318/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, thành lập thị trấn Thịnh Vượng – thị trấn huyện lỵ của huyện Gia Viễn trên cơ sở toàn bộ 3,43 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 6.885 người của thị trấn Me; toàn bộ 5,37 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 8.896 người của xã Gia Thịnh và toàn bộ 3,62 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 3.421 người của xã Gia Vượng.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

• Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
• Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025. Theo đó, thành lập xã Gia Viễn thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Thịnh Vượng và xã Gia Hòa (huyện Gia Viễn).

Du lịch

• Khu du lịch Kênh Gà – Vân Trình ở phía Nam xã là khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng tổng hợp cấp quốc gia với cảnh quan thiên núi ngập nước, những hang động, sông suối và những khu nghỉ dưỡng.
• Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long ở phía Bắc xã là vùng cảnh quan núi ngập nước có giá trị đa dạng sinh học cao đang được lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới.

Giao thông

Xã này nằm trên Quốc lộ 37C, 21C và là điểm khởi đầu của quốc lộ 45, và cũng là nơi có sông Hoàng Long chảy qua.

Xã Gia Viễn cũng là điểm khởi đầu của 2 đường tỉnh lộ ĐT477B (Me – Gia Thắng) và ĐT477C (Me – Sơn Lai). Tương lai 2 tuyến quốc lộ 21C và quốc lộ 45 kéo dài đều đi qua trung tâm xã này.

Danh sách di tích

• Chùa Liên Huy thờ Phật
• Đình Liên Huy thờ Thần bản thổ, Tản Viên Sơn Thánh
• Đình làng Trinh Phú thờ Đương cảnh Thành hoàng Uy Minh Đại vương
• Đền Cửa Sông (Nghè Liên Huy) thờ Nguyễn Minh Không
• Đền Kênh Gà ở thờ Nguyễn Minh Không, Tiêu Sơn (Thần núi)
• Đền Thánh Mẫu thờ Liễu Hạnh Công chúa, Quế Hoa Công chúa, Ngọc Tinh Công chúa
• Miếu xóm Tây 1 thờ Liễu Hạnh Công chúa, Quế Hoa Công chúa, Ngọc Tinh Công chúa
• Miếu xóm Đông thờ Liễu Hạnh Công chúa, Quế Hoa Công chúa, Ngọc Tinh Công chúa
• Miếu xóm Tây 2 thờ Liễu Hạnh Công chúa, Quế Hoa Công chúa, Ngọc Tinh Công chúa
• Nhà thờ xứ Mỹ Thủy thờ Chúa
• Nhà thờ Đồng Chưa thờ Chúa
• Chùa Me thờ Phật
• Đền Me thờ Tứ Vị Hồng Nương, Tam Vị Thánh Mẫu, Đức Thánh Trần, Thánh Lư (người mở mang vùng đất Me), Bạch Hoa và Nam Lân
• Nhà thờ giáo Mỹ Bộ thờ Chúa
• Chùa Giá Thượng thờ Chúa
• Chùa Hoàng Quyển (Hoàng Kim tự) thờ Phật
• Chùa làng Nếnh (Phúc Long tự) thờ Phật
• Chùa Gọng Vó (Linh Quang tự) thờ Phật
• Chùa Lộc Dương thờ Thành hoàng bản thổ, Mẫu, Các Quan
• Chùa Sắn (Chùa Sắn Cầu Lân) thờ Phật
• Chùa Bích thờ Phật
• Đền Cây Xanh thờ Tứ Vị Hồng Nương, Mẹ Tứ Vị Hồng Nương
• Đền Đồi Phát Tướng thờ Thần Núi
• Đền Quan Sơn (Miếu Quan Sơn) ở Núi Ba Non thờ Thần Núi
• Đền Hang thờ Thần Núi
• Đền Sấp (Đền Chung Làng Phú Sơn) thờ Thánh Mẫu, Thượng Ngàn Công chúa Lê Mại Đại Vương, Thượng Ngàn công chúa Diệu Tín Lê Phong, Diệu Tín Lê Ứng
• Đền Bến Nổi thờ Tứ Vị Hồng Nương
• Đền Thượng Ngàn thờ Tứ Vị Hồng Nương
• Đình Giá Thượng thờ Tản Viên Sơn Thánh, Đông Chinh Rực Thánh, Tây Chinh Rực Thánh, Thánh Mẫu (mẹ Tán Viên), Mỵ Nương Thanh Uy (phu nhân Tản Viên), Ngọ Sơn Đại vương
• Đình Kẽm Chè thờ Đức Thánh Nguyễn Minh Không
• Đình Đồi Hòa thờ Đức Nguyễn Huệ Đại vương
• Đình và đền Bích thờ Mẫu Địa Phương, Thánh Tản Viên
• Nhà thờ họ Vũ Đình thờ Cụ tổ họ Vũ Đình
• Nhà thờ họ Bùi Xuân thờ Cụ Bùi Xuân Tuyên (đi lính triều Lê)
• Nhà thờ xứ Huy Đức thờ Chúa
• Nhà thờ họ Đạo thờ Chúa
• Chùa Quỳnh Vân (Quỳnh Vân tự) thờ Phật, Tam Tòa Thánh Mẫu, Quan Trần Triều, Chúa bản đền
• Miếu Nam Lân thờ Mẫu Nam Lân
• Miếu Đồng Mỹ thờ Hồng Hoa Công chúa