Hải Lựu

Hải Lựu là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Địa lý

Xã Hải Lựu nằm ở phía Bắc tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:

• Phía Bắc giáp xã Trường Sinh, tỉnh Tuyên Quang và xã Yên Lãng.
• Phía Nam và Tây Nam giáp xã Bình Phú với ranh giới là sông Lô.
• Phía Tây giáp xã Dân Chủ với ranh giới là sông Lô.
• Phía Đông giáp xã Tam Sơn.

Xã Hải Lựu có diện tích 38,80 km², dân số năm 2025 là 30.098 người, mật độ dân số đạt 776 người/km².

Hành chính

Xã Hải Lựu được chia thành 45 thôn: Anh Dũng, Chiến Thắng, Dân Chủ (xã Đôn Nhân cũ), Dân Chủ (xã Hải Lựu cũ), Dân Chủ (xã Phương Khoan cũ), Dừa Cả, Đại Minh, Đại Nghĩa, Đôn Mục, Đồng Dừa, Đồng Tâm (xã Hải Lựu cũ), Đồng Tâm (xã Nhân Đạo cũ), Đồng Tâm (xã Phương Khoan cũ), Gò Dài, Hạ, Hòa Bình (xã Đôn Nhân cũ), Hòa Bình (xã Hải Lựu cũ), Hồng Đường, Hồng Sen, Hồng Sinh, Hùng Mạnh, Khoan Bộ, Làng Len, Lê Lợi, Lê Xoay, Liên Kết, Minh Tân, Ngạc Tân, Ngạc Thị, Quyết Tiến, Tân Lập, Tân Tiến, Thắng Lợi, Thống Nhất (xã Nhân Đạo cũ), Thống Nhất (xã Hải Lựu cũ), Thống Nhất (xã Phương Khoan cũ), Thượng, Tiến Bộ, Tiền Phong, Trần Phú, Trung, Trung Hòa, Trung Kiên (xã Đôn Nhân cũ), Trung Kiên (xã Hải Lựu cũ), Xóm Làng.

Lịch sử

Trước kia, Hải Lựu là một xã thuộc huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc cũ.

Sau Cách mạng Tháng Tám, xã Hải Lựu được đổi tên thành xã Hồng Phong.

Năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 71-CP về việc tái lập huyện Lập Thạch từ một phần huyện Tam Đảo, xã Hải Lựu thuộc huyện Lập Thạch.

Ngày 23 tháng 12 năm 2008, Chính phủ bàn hành Nghị quyết 09/NĐ-CP về việc chuyển các xã Bạch Lưu, Hải Lựu, Nhân Đạo, Phương Khoan, Đôn Nhân và một số xã, thị trấn khác về huyện Sông Lô mới thành lập.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1287/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Bạch Lưu vào xã Hải Lựu.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình và tỉnh Phú Thọ thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Phú Thọ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:

• Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
• Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Nhân Đạo, Đôn Nhân, Phương Khoan và Hải Lựu thành xã mới có tên gọi là xã Hải Lựu.

Văn hoá, lễ hội

Lễ hội chọi trâu Hải Lựu là lễ hội chọi trâu cổ xưa nhất Việt Nam. Nét văn hóa độc đáo của chọi trâu Hải Lựu khác với lễ hội chọi trâu ở nơi khác vì tại Hải Lựu các "đấu sĩ trâu" được các tập thể cùng tham gia nuôi dưỡng, huấn luyện đã gắn bó lâu đời với nhau.

Ngoài ra, nơi đây còn có một số ngôi Chùa và Đình cổ. Hai trong số chúng nằm tại thôn Nhân Lạc.

Danh nhân

• Hà Văn Chúc (1938-1968): Một phi công đã một mình đương đầu với một phi đội máy bay của Không quân Hoa Kỳ.
• Nguyễn Thị Hương (vận động viên canoeing)