HMS Splendid (P228)
HMS Splendid (P228) là một tàu ngầm lớp S (1931) thuộc Nhóm III, được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo trong Chương trình Chế tạo 1940 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1942, con tàu đã thực hiện được tám chuyến tuần tra, chủ yếu tại vùng biển Địa Trung Hải, đánh chìm được tám tàu buôn với tổng tải trọng 25.234 GRT và một tàu khu trục Ý 2.550 tấn. Nó là chiếc tàu ngầm Anh có thành tích cao nhất về tải trọng đánh chìm trong giai đoạn từ tháng 11, 1942 đến tháng 5, 1943. Trong chuyến tuần tra cuối cùng ngoài khơi Naples, Splendid bị tàu khu trục Đức ZG-3/Hermes thả mìn sâu tấn công, và bị hư hại nặng đến mức phải tự đánh đắm vào ngày 21 tháng 4, 1943.
| Tập tin:HMS Splendid.jpg Tàu ngầm HMS Splendid trên đường đi ngoài khơi Sheerness, ngày 18 tháng 8 năm 1942
| |
| Lịch sử | |
|---|---|
 Anh Quốc
| |
| Tên gọi | HMS Splendid (P228) |
| Đặt hàng | 14 tháng 10, 1940 |
| Xưởng đóng tàu | Xưởng tàu Chatham |
| Đặt lườn | 7 tháng 3, 1941 |
| Hạ thủy | 19 tháng 1, 1942 |
| Nhập biên chế | 8 tháng 8, 1942 |
| Số phận | Bị tàu khu trục Đức đánh chìm trong Địa Trung Hải, 21 tháng 4, 1943 |
| Đặc điểm khái quát | |
| Lớp tàu | lớp S nhóm III |
| Kiểu tàu | tàu ngầm Diesel-điện |
| Trọng tải choán nước | |
| Chiều dài | 217 ft (66,1 m) |
| Sườn ngang | 23 ft 9 in (7,2 m) |
| Mớn nước | 14 ft 8 in (4,47 m) |
| Động cơ đẩy |
|
| Tốc độ |
|
| Tầm xa |
|
| Độ sâu thử nghiệm | 300 ft (91 m) |
| Thủy thủ đoàn tối đa | 48 |
| Hệ thống cảm biến và xử lý | |
| Vũ khí |
|
Thiết kế và chế tạo
Thiết kế
Lớp tàu ngầm S Nhóm III được đặt hàng trong Chương trình Chế tạo 1940 như là một kiểu tàu ngầm nhỏ để tuần tra tại vùng biển bị giới hạn như Bắc Hải, Baltic và Địa Trung Hải. Chúng có kích thước lớn hơn và có nhiều cải tiến so với các nhóm trước. Chúng có trọng lượng choán nước 856 tấn (842 tấn Anh) khi nổi và 1.006 tấn (990 tấn Anh) khi lặn, lườn tàu có chiều dài chung 217 ft (66 m), mạn tàu rộng 23 ft 9 in (7,24 m) và mớn nước sâu 14 ft 8 in (4,47 m).[1] Con tàu có thể lặn sâu đến 300 ft (91 m), và có một thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 48 sĩ quan và thủy thủ.[2]
Lớp S trang bị hai động cơ diesel công suất 950 mã lực phanh (708 kW), mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện công suất 650 mã lực (485 kW). Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa 15 hải lý trên giờ (28 km/h; 17 mph) và 10 hải lý trên giờ (19 km/h; 12 mph) khi lặn dưới nước.[3] Tầm xa hoạt động của Nhóm III là 6.000 hải lý (11.000 km; 6.900 mi) ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h; 12 mph), và có thể lặn xa 120 nmi (220 km; 140 mi) ở tốc độ 3 hải lý trên giờ (5,6 km/h; 3,5 mph).[2]
Splendid nằm trong số các tàu có bảy ống phóng ngư lôi 21 in (530 mm), gồm sáu ống phía mũi và một phía đuôi bên ngoài, và mang theo tổng cộng 13 quả ngư lôi, hoặc 12 quả thủy lôi thay cho các quả ngư lôi bên trong tàu. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo 3 inch (76 mm) cùng một pháo phòng không Oerlikon 20 mm.[4] Ngoài ra Nhóm III còn được trang bị sonar ASDIC Type 129AR hoặc 138 và một bộ radar cảnh báo sớm Type 291 hoặc 291W.[5]
Chế tạo
Splendid được đặt hàng vào ngày 14 tháng 10, 1940 trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo 1940, và được đặt lườn tại Xưởng tàu Chatham của Hải quân Hoàng gia vào ngày 7 tháng 3, 1941. Nó được hạ thủy vào ngày 19 tháng 1, 1942, và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 8 tháng 8, 1942, dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Ian McGeoch.[6][7] Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Hoàng gia Anh được đặt cái tên này.[8]
Lịch sử hoạt động
1942
Chuyến tuần tra thứ nhất
Sau khi thực hành huấn luyện tại các vùng biển Scotland, Splendid được điều sang phục vụ tại khu vực Địa Trung Hải. Nó rời cảng Holy Loch vào ngày 3 tháng 10, 1942 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh, và đã hoạt động trong vịnh Biscay. Vào ngày 13 tháng 10, Splendid bắt gặp một tàu U-boat ở khoảng cách 6 nmi (11 km), nhiều khả năng là U-461, một tàu ngầm tiếp liệu biệt danh "Milchkuh" (bò sữa) đang trên đường quay trở về căn cứ. Tuy nhiên khi Splendid lặn xuống và truy đuổi, nó mất dấu mục tiêu. Splendid kết thúc chuyến tuần tra khi đi đến Gibraltar vào ngày 16 tháng 10.[7]
Chuyến tuần tra thứ hai
Splendid xuất phát từ Gibraltar vào ngày 31 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ hai, dự định sẽ hoạt động trong vùng biển Địa Trung Hải ngoài khơi Toulon ở miền Nam nước Pháp. Tuy nhiên chiếc tàu ngầm gặp trục trặc bánh lái ngang phía đuôi, nên phải kết thúc chuyến tuần tra ngay vào ngày hôm sau và quay trở về Gibraltar.[7]
Chuyến tuần tra thứ ba
Splendid khởi hành từ Gibraltar vào ngày 7 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ ba, và hoạt động tại vùng biển ngoài khơi Toulon trước khi chuyển sang hoạt động trong biển Tyrrhenum ngoài khơi Naples. Vào ngày 16 tháng 11, nó phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công một tàu ngầ, có thể là U-593 ở vị trí khoảng 25 nmi (46 km) về phía Tây Nam La Spezia, nhưng không trúng đích. Cùng ngày hôm đó nó đánh chìm tàu schooner chống ngầm Ý V 277 / San Paolo 209 GRT ở vị trí khoảng 15 nmi (28 km) về phía Tây Bắc Gorgona.[7]
Đến ngày 20 tháng 11, nó phóng sáu quả ngư lôi tấn công chiếc tàu ngầm Ý Aradam, nhưng tất cả đều bị trượt, rồi sang ngày hôm sau đã sử dụng quả ngư lôi cuối cùng phía đuôi tấn công tàu khu trục Ý Velite (1.850 tấn), nhưng chỉ gây hư hại cho mục tiêu ở vị trí khoảng 15 nmi (28 km) về phía Tây Nam đảo Ischia. Trên đường quay trở về căn cứ vào ngày 23 tháng 11, nó dùng hải pháo đánh chìm chiếc tàu buôn Ý Favorita 3.576 GRT, vốn đã bị hư hại do không kích, ở vị trí 80 nmi (150 km) ngoài khơi mũi Carbonara, Sardegna. Splendid về đến Gibraltar vào ngày 28 tháng 11.[7]
Chuyến tuần tra thứ tư
Splendid xuất phát từ Gibraltar vào ngày 8 tháng 12 cho chuyến tuần tra thứ tư, và hoạt động trong vùng biển giữa Tunisia và đảo Sicilia. Vào ngày 14 tháng 12, nó phóng bốn quả ngư lôi tấn công một đoàn tàu vận tải Ý ở vị trí về phía Tây Bắc vịnh Tunis, nhưng không thành công. Ba ngày sau đó, Splendid phát hiện một đoàn tàu, nên phóng sáu quả ngư lôi nhắm vào chiếc tàu vận tải Đức Ankara; tuy nhiên ngư lôi trượt khỏi Ankara và hai quả đã đánh trúng chiếc tàu khu trục Ý Aviere (1.850 tấn), khiến nó đắm trong vòng mười giây ở vị trí khoảng 35 nmi (65 km) về phía Đông Bắc Bizerte, Tunisia, và 220 thành viên thủy thủ đoàn đã tử trận. Đến ngày 20 tháng 12, Splendid bắn quả ngư lôi cuối cùng của nó nhắm vào chiếc tàu ngầm Ý Galatea ở vị trí ngoài khơi Cagliari, Sardegna, nhưng không trúng đích. Splendid kết thúc chuyến tuần tra khi đi đến Algiers vào ngày 25 tháng 12.[7]
1943
Chuyến tuần tra thứ năm
Splendid xuất phát từ Algiers vào ngày 5 tháng 1, 1943 cho chuyến tuần tra thứ năm, và hoạt động tại các vùng biển ngoài khơi Naples và Sardegna. Vào ngày 19 tháng 1, trong khuôn khổ Chiến dịch Converse, nó cho đổ bộ hai đặc vụ lên bờ biển phía Đông Sardegna cách Arbatax 15 nmi (28 km). Đến ngày 15 tháng 1, nó phóng ngư lôi tấn công chiếc tàu buôn Ý Emma, thoạt tiên chỉ gây hư hại cho mục tiêu, nhưng một quả ngư lôi phóng bồi thêm vào ngày hôm sau đã đánh chìm Emma 7.931 GRT ở vị trí khoảng 15 nmi (28 km) về phía Tây Nam đảo Capri. Sau đó chỉ trong ngày 19 tháng 1, Splendid liên tiếp đánh chìm tàu quét mìn Cleopatra 72 GRT bằng hải pháo về phía Đông Nam mũi Sferracavallo, Sardegna, gây hư hại cho chiếc tàu đánh cá vũ trang Violette 295 GRT bằng hải pháo, và đánh chìm chiếc tàu buôn Commercio 766 GRT bằng ngư lôi. Splendid quay trở về Algiers vào ngày 22 tháng 1.[7]
Chuyến tuần tra thứ sáu
Splendid khởi hành từ Algiers vào ngày 13 tháng 2 cho chuyến tuần tra thứ sáu, và hoạt động trong biển Tyrrhenum về phía Bắc đảo Sicilia. Vào ngày 17 tháng 2, nó phát hiện một đoàn tàu vận tải, và đã đánh chìm chiếc tàu buôn Ý XXI Aprile 4.787 GRT ở vị trí khoảng 3 nmi (5,6 km) về phía Bắc mũi San Vito, Sicilia. Đến ngày 24 tháng 2, nó phóng hết số ngư lôi còn lại tấn công hai mục tiêu, nhưng không đánh chìm được chiếc nào. Splendid kết thúc chuyến tuần tra tại Algiers vào ngày 28 tháng 2.[7]
Chuyến tuần tra thứ bảy
Tiếp tục xuất phát từ Algiers vào ngày 11 tháng 3 cho chuyến tuần tra thứ bảy, Splendid quay trở lại hoạt động trong vùng biển Tyrrhenum ở phía Bắc Sicilia. Vào ngày 17 tháng 3, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở dầy Ý Devoli 3.177 GRT ở vị trí khoảng 6 nmi (11 km) ngoài khơi mũi San Vito, Sicily, rồi chỉ bốn ngày sau đó lại phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở dầy Ý Giorgio 4.887 GRT ở vị trí khoảng 8 nmi (15 km) về phía Đông Bắc Cefalù, Sicily. Splendid kết thúc chuyến tuần tra và đi đến Malta vào ngày 28 tháng 3.[7]
Chuyến tuần tra thứ tám – Bị mất
Splendid xuất phát từ Malta vào ngày 18 tháng 4 cho chuyến tuần tra thứ tám, cũng là chuyến cuối cùng, để hoạt động trong biển Tyrrhenum ngoài khơi Naples. Đến ngày 21 tháng 4, kính tiềm vọng của Splendid bị tàu khu trục Đức ZG-3/Hermes phát hiện, và sonar của Hermes cũng dò thấy tín hiệu của chiếc tàu ngầm. Hermes, nguyên là tàu khu trục Vasilefs Georgios của Hải quân Hoàng gia Hy Lạp bị Đức chiếm, là chiếc tàu chiến lớn nhất của Đức tại Địa Trung Hải vào lúc đó, ngoại trừ các tàu quét mìn phụ trợ.[7]
Hermes đã thả ba lượt mìn sâu với tổng cộng 41 quả tấn công chiếc tàu ngầm, và Splendid tìm cách ẩn nấp bằng cách lặn sâu cho đến 500 ft (150 m). Tuy nhiên loạt 11 quả mìn sâu sau cùng kích nổ gần tàu đã làm rò rỉ lườn áp lực, buộc chiếc tàu ngầm phải trồi lên mặt nước. Hỏa lực hải pháo và súng máy sau đó đã gây hư hại nặng cho Splendid, đồng thời khiến 18 thủy thủ tử trận và hạm trưởng bị thương. Splendid buộc phải tự đánh đắm tại tọa độ 40°30′B 14°15′Đ / 40,5°B 14,25°Đ để tránh bị lọt vào tay đối phương, và những người sống sót bị bắt làm tù binh chiến tranh.[7][9]
Hạm trưởng của Splendid, Đại úy Hải quân Ian McGeoch, cho dù bị mất một mắt trong cuộc đụng độ, đã hai lần tìm cách đào thoát khỏi trại tù binh Ý. Lần thứ hai đã thành công, khi ông lần lượt băng qua Thụy Sĩ, Pháp và Tây Ban Nha để quay trở về Anh. Ông tiếp tục phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia và thăng lên đến hàm Phó đô đốc.[10]
Tóm tắt chiến công
Splendid đã đánh chìm được tám tàu buôn với tổng tải trọng 25.234 GRT và một tàu khu trục Ý 2.550 tấn.[7]
| Ngày | Tên tàu | Quốc tịch | Tải trọng[Ghi chú 1] | Số phận |
|---|---|---|---|---|
| 16 tháng 11, 1942 | San Paolo |  Kingdom of Italy
|
209 | Bị đánh chìm |
| 23 tháng 11, 1942 | 'Favorita | Kingdom of Italy
|
3.576 | Bị đánh chìm |
| 17 tháng 12, 1942 | Aviere | Kingdom of Italy
|
2.550 | Bị đánh chìm |
| 16 tháng 1, 1943 | Emma | Kingdom of Italy
|
7.931 | Bị đánh chìm |
| 19 tháng 1, 1943 | Cleopatra | Kingdom of Italy
|
72 | Bị đánh chìm |
| 19 tháng 1, 1943 | Commercio | Kingdom of Italy
|
766 | Bị đánh chìm |
| 13 tháng 2, 1943 | XXI Aprile | Kingdom of Italy
|
4.787 | Bị đánh chìm |
| 17 tháng 3, 1943 | Devoli | Kingdom of Italy
|
3.006 | Bị đánh chìm |
| 21 tháng 3, 1943 | Giorgio | Kingdom of Italy
|
4.887 | Bị đánh chìm |
Tham khảo
Ghi chú
- ^ Tàu buôn theo tấn đăng ký toàn phần. Tàu quân sự theo trọng lượng choán nước.
Chú thích
- ^ Akermann (2002), tr. 341.
- ^ a b McCartney (2006), tr. 7.
- ^ Bagnasco (1977), tr. 110.
- ^ Chesneau (1980), tr. 51-52.
- ^ Akermann (2002), tr. 341, 345.
- ^ Akermann (2002), tr. 340.
- ^ a b c d e f g h i j k l Helgason, Guðmundur. "HMS Splendid (P 228) – Submarine of the S Class". Allied Warships - uboat.net. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2025.
- ^ Akermann (2002), tr. 348.
- ^ Heden (2006), tr. 240.
- ^ "Obituary: Vice-Admiral Sir Ian McGeoch". The Times. ngày 20 tháng 8 năm 2007. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2019.
Thư mục
- Akermann, Paul (2002). Encyclopaedia of British Submarines 1901–1955 . Penzance, Cornwall: Periscope Publishing. ISBN 1-904381-05-7.
- Bagnasco, Erminio (1977). Submarines of World War Two. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-962-6.
- Chesneau, Roger, biên tập (1980). Conway's All the World's Fighting Ships 1922–1946. Greenwich, UK: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-146-7.
- Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.
- Heden, Karl Eric (2006). Sunken Ships, World War II: U.S. Naval Chronology Including Submarine Losses of the United States, England, Germany, Japan, Italy. History Reference Center: Branden Books. ISBN 0828321183.
- McCartney, Innes (2006). British Submarines 1939–1945. New Vanguard. Quyển 129. Oxford, UK: Osprey. ISBN 1-84603-007-2.
- Rohwer, Jürgen (2005). Chronology of the War at Sea 1939–1945: The Naval History of World War Two . Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-59114-119-2.
Liên kết ngoài
- Helgason, Guðmundur. "HMS Splendid (P 228) – Submarine of the S Class". Allied Warships - uboat.net. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2025.
- IWM Interview with Ian McGeoch, who commanded HMS Splendid from 1942 to 1943
