Bước tới nội dung

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Lỗi kịch bản: Không tìm thấy mô đun “ParameterAliasNormalizer”.

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là một tuyến kênh rạch chảy qua trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Kênh dài gần 9 km, đi qua nhiều khu vực nội thành và đổ ra sông Sài Gòn.[1] Lưu vực của kênh gồm kênh chính, các chi lưu như rạch Xuyên Tâm và rạch Văn Thánh, cùng hệ thống cống thu gom nước thải và công trình tiêu thoát nước đô thị.

Tuyến rạch này từng được ghi với các tên như sông Bình Trị, sông Bà Nghè, Nghi Giang và Bình Trị Giang. Địa danh Bà Nghè và Thị Nghè liên quan đến Nguyễn Thị Khánh, con gái của Nguyễn Cửu Vân, người được ghi là đã khai chiếm đất ở và bắc cầu qua rạch để đi lại. Trong lịch sử, rạch Thị Nghè từng là ranh giới của Sài Gòn và nằm trong địa thế phòng thủ của Sài Gòn – Gia Định, đồng thời mang tên Arroyo de l'Avalanche trong thời Pháp thuộc. Trong nửa sau thế kỷ XX, lấn chiếm ven kênh, bồi lắng, nước thải và rác thải sinh hoạt làm tuyến kênh bị ô nhiễm và thu hẹp dòng chảy.

Từ năm 2002, Dự án Vệ sinh môi trường Thành phố Hồ Chí Minh triển khai các hạng mục cải thiện vệ sinh môi trường trong lưu vực, trong đó có cống thu gom nước thải, gia cố bờ kênh và hệ thống thoát nước.[2] Giai đoạn 2002–2012 của dự án bao gồm nạo vét lòng kênh, gia cố bờ kênh, xây tuyến cống bao và hệ thống thoát nước trên nhiều tuyến đường. Hệ thống thu gom này đưa nước thải về trạm bơm, đồng thời thau rửa kênh và hỗ trợ chống ngập cho lưu vực 33 km².[3] Hạ tầng quanh kênh gồm hai tuyến đường Hoàng Sa và Trường Sa, các cầu bắc qua kênh, hầm chui và tuyến du lịch đường thủy nội đô.

Địa lý và dòng chảy

Theo cách gọi thông dụng, đoạn từ cầu Thị Nghè đổ ra sông Sài Gòn thường được gọi là Thị Nghè, còn đoạn từ cầu Thị Nghè ngược lên thượng nguồn gọi là Nhiêu Lộc.[4] Phần thượng lưu hiện kết thúc ở khu vực đường Lê Bình; toàn tuyến kênh chính dài 9.470 m, còn đoạn thượng lưu cũ đã bị bồi lấp và cắt cụt tại đường Lê Bình.[4] Tuyến kênh chảy theo hướng tây bắc – đông nam, rộng trung bình khoảng 27 m ở thượng nguồn và khoảng 90 m ở hạ lưu; độ sâu trung bình của lòng kênh khoảng 5 m.[5]

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè nhận các chi lưu phía bắc, trong đó có rạch Xuyên Tâm, rồi đổ ra sông Sài Gòn ở hạ lưu.[6] Lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè rộng khoảng 33 km², gồm kênh chính, cống bao thu gom nước thải hai bờ và các công trình tiêu thoát nước đô thị.[7][3] Các hạng mục cải tạo từ đầu thế kỷ XXI gồm chỉnh trang lòng kênh, thu gom nước thải và thoát nước cho khu vực nội thành.[2]

Sơ đồ tuyến

Các mốc chính trên tuyến, theo hướng thượng lưu – hạ lưu, gồm:

Hướng dòng chảy Mốc tuyến Ghi chú
Thượng lưu Khu vực đường Lê Bình – Út Tịch Phần thượng lưu hiện bị cắt cụt tại đường Lê Bình; khu vực này nằm gần đoạn cầu số 1 và đầu hai tuyến đường Hoàng Sa – Trường Sa.[4]
Đoạn Nhiêu Lộc Cầu Lê Văn Sỹ – cầu Kiệu – cầu Bông Các cầu này nằm trong nhóm cầu được xây mới trong giai đoạn chỉnh trang tuyến kênh, nhằm thay cầu cũ, nâng tĩnh không và nối thông đường Hoàng Sa – Trường Sa.[8]
Đoạn Thị Nghè Cầu Điện Biên Phủ – cầu Thị Nghè Khu vực này có hầm chui kết nối hai tuyến đường ven kênh và cầu đi bộ giữa cầu Điện Biên Phủ với cầu Thị Nghè.[9][10]
Hạ lưu Khu vực Ba Son – sông Sài Gòn Khu vực Ba Son là nơi rạch Thị Nghè đổ ra sông Sài Gòn.[5]

Chi lưu

Rạch Xuyên Tâm nhìn từ cầu Chu Văn An, đoạn thuộc hệ thống chi lưu phía bắc của lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè

Năm 2001, chương trình cải tạo kênh rạch trọng điểm của Thành phố Hồ Chí Minh xếp rạch Xuyên Tâm và rạch Phan Văn Hân vào nhóm "chi lưu Nhiêu Lộc - Thị Nghè" trong danh mục dự án công trình kỹ thuật.[11]

Rạch Xuyên Tâm nối từ kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đến sông Vàm Thuật. Tuyến chính của rạch dài hơn 6,6 km; ba nhánh Cầu Sơn, Bình Lợi và Bình Triệu dài hơn 2,2 km.[12] Hệ thống rạch Xuyên Tâm gồm rạch Cầu Bông, rạch Cầu Sơn, rạch Long Vân Tự và rạch Lăng, bắt đầu từ khu vực đường Trường Sa, có nhánh thoát ra sông Sài Gòn và nhánh chính chảy về sông Vàm Thuật.[13] Phần đầu rạch Xuyên Tâm giáp kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè sẽ kết nối vào hệ thống cống của Dự án Vệ sinh môi trường Nhiêu Lộc – Thị Nghè và dẫn về nhà máy xử lý nước thải tại Thạnh Mỹ Lợi.[6]

Rạch Văn Thánh là một nhánh khác trong lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Phạm vi dự án cải tạo được phê duyệt năm 2025 tính theo tim tuyến dài 2.240 m, gồm rạch chính từ hẻm đường Võ Oanh đến kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè dài 1.965 m và một tuyến rạch nhánh dài 275 m.[14] Các hạng mục cải tạo nhằm chống lấn chiếm bờ rạch, tăng khả năng trữ nước và tiêu thoát nước, đồng thời kết hợp đường giao thông dọc rạch với hệ thống thoát nước và hạ tầng kỹ thuật.[14]

Lịch sử

Bản đồ Gia Định năm 1815 do Trần Văn Học vẽ, trong đó có thủy hệ phía bắc thành Gia Định

Tên gọi và mô tả trong địa chí

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là một tuyến rạch ở phía bắc Sài Gòn – Gia Định. Gia Định thành thông chí ghi rạch này với tên sông Bình Trị, tục gọi là sông Bà Nghè:[15]

Trang Bản mẫu:Quote/styles.css không có nội dung.

Tục gọi là sông Bà Nghè ở địa phận tổng Bình Trị về phía bắc trấn, từ sông Tân Bình quanh sau trấn lỵ đến cầu ngang, ngược dòng lên tây 4 dặm rưỡi đến cầu Cao Miên: chảy về tây bắc độ 2 dặm đến chợ Chiểu, chảy về nam độ 4 dặm đến Phú Nhuận, 6 dặm rưỡi đến cầu Huệ là cùng nguyên, nơi đây có những ao vũng tản mạn.

Các địa danh trong đoạn mô tả này tương ứng với dòng rạch đi qua cầu Ngang, khu vực Cầu Bông, Bà Chiểu, Phú Nhuận và đoạn đầu nguồn có nhiều ao vũng.[16] Từ mô tả này, Trần Hữu Thắng và Nguyễn Bá Cường xác định rạch Thị Nghè bắt nguồn từ vùng Bàu Cát, chảy qua đoạn Nhiêu Lộc và đổ ra sông Sài Gòn tại khu vực Ba Son.[5]

Tên Bà Nghè được giải thích từ câu chuyện về Nguyễn Thị Khánh, con gái đầu của Khâm sai Chánh thống Vân Trường hầu. Gia Định thành thông chí ghi rằng bà khai chiếm đất ở và bắc cầu qua rạch để đi lại, nên dân gian gọi là cầu Bà Nghè và sông Bà Nghè.[16] Đại Nam nhất thống chí cũng ghi truyền thuyết Thị Nghi, tức Thị Nghè, là con gái thống suất Nguyễn Cửu Vân, khai khẩn ruộng vườn và bắc cầu để tiện qua lại.[5]

Tên gọi của tuyến rạch thay đổi theo từng giai đoạn. Đầu thế kỷ XIX trở về trước, địa danh này thường được gọi là Bà Nghè; từ giữa thế kỷ XIX về sau, tên Thị Nghè phổ biến hơn, dù lý do chuyển tên chưa được xác định rõ.[5] Rạch Thị Nghè còn có các tên Nghi Giang và Bình Trị Giang. Đoạn thượng lưu ăn ngược lên Bàu Cát mang tên Nhiêu Lộc, xưa gọi là Hậu Giang.[5] Sơn Nam cho rằng đoạn Nhiêu Lộc từng có nhiều nhánh nhỏ nhưng về sau đã bị lấp.[17] Các nhánh từng được nhắc đến gồm suối Trường Bình, rạch Cầu Huệ và rạch Bà Tiệm.[5] Trong thời chính quyền Sài Gòn, kênh còn có tên kênh Trương Minh Giảng vì chảy qua cây cầu cùng tên.[5] Rạch Thị Nghè (Bà Nghè) cũng được nhắc trong Bài phú cổ Gia Định:[4]

Trang Bản mẫu:Quote/styles.css không có nội dung.

Coi ngoài rạch Bà Nghè, dòng trắng hây hây tờ quyến trải
Ngó lên giồng Ông Tố, cây xanh nghịt nghịt lá chàm rai.

Tập tin:Nhieu Loc Thi Nghe 1955.jpg
Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đoạn chảy qua cầu Kiệu, Phú Nhuận vào năm 1955

Trước khi giao thông đường bộ phát triển, kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là tuyến vận chuyển hàng hóa giữa các khu chợ Thị Nghè, Ông Tạ và Hòa Hưng.[4] Phần thượng lưu từng thông đến khu vực khách sạn Đệ Nhất hiện nay và kéo dài đến gần sân bay Tân Sơn Nhất; về sau, đoạn này bị bồi lấp và thu hẹp dần.[4]

Đô thị, quân sự và thời Pháp thuộc

Rạch Thị Nghè nằm trong địa thế phòng thủ của Sài Gòn – Gia Định. Năm 1772, Nguyễn Cửu Đàm cho đắp lũy Bán Bích, dài hơn 8 km, nối hai đầu rạch Bến Nghé và rạch Thị Nghè.[18] Võ Dao Chi và Trần Quang Đạo mô tả Nhiêu Lộc – Thị Nghè là tuyến thoát nước ra sông Sài Gòn, phòng tuyến quân sự dưới thời Nguyễn và ranh giới của Sài Gòn.[19] Trong thế kỷ 17–19, khu vực từ cửa rạch Thị Nghè đến rạch Bến Nghé gồm các làng Hòa Mỹ, Tân Khai, Long Điền và Trường Hòa; từ cửa rạch Thị Nghè đến đường thành Sài Gòn còn có các xưởng đóng tàu và thuyền hải quân.[20]

Đến thời Pháp thuộc, rạch Thị Nghè được gọi là Arroyo de l'Avalanche.[20][21] Avalanche là tên con tàu của quân Pháp đi theo rạch Thị Nghè để thám thính thành Gia Định vào sáng ngày 16 tháng 2 năm 1859; ngày hôm sau, quân Pháp tiếp tục tiến vào và tấn công thành.[22]

Sau khi chiếm Sài Gòn, đô đốc Charner ấn định ranh giới thành phố theo nghị định ngày 14 tháng 4 năm 1861; rạch Bến Nghé và rạch Thị Nghè là hai mặt ranh giới.[5] Quy hoạch Coffyn năm 1862 dự kiến khu đô thị Sài Gòn rộng khoảng 25 km², vẫn dựa trên ba tuyến nước bao quanh là rạch Bến Nghé, rạch Thị Nghè và sông Sài Gòn.[19] Sau đó, chính quyền Pháp đào Canal de Ceinture, tức kênh Vọng Thanh, nối kênh Tàu Hủ với rạch Thị Nghè qua rạch Chợ Lớn; tuyến kênh nhân tạo này bao phủ khoảng 20 km² khu vực đô thị và được dùng cho mục đích quân sự.[19]

Trong Nam Bộ kháng chiến năm 1945, cầu Thị Nghè thuộc nhóm các cây cầu nối khu đô thị Sài Gòn – Chợ Lớn với Gia Định, Tân Bình và các vùng lân cận.[23] Lúc 4 giờ sáng ngày 23 tháng 9 năm 1945, một tiểu đoàn Pháp tiến qua cầu Thị Nghè để mở đường ra ngoại thành nhưng bị lực lượng Việt Minh phục kích, trong đó có lực lượng công nhân Ba Son.[24]

Ô nhiễm và lấn chiếm thế kỷ XX

Trong giai đoạn 1954–1975, quá trình đô thị hóa ở Sài Gòn tiếp tục phát triển dọc các tuyến giao thông đường thủy cũ, trong đó có Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Từ năm 1965 đến năm 1975, nhiều người tị nạn dựng nhà và sống bất hợp pháp dọc các tuyến kênh, trong đó có kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè.[19] Nguồn thải sinh hoạt, nuôi cá bè và đánh bắt thủy sản làm nước kênh ô nhiễm nặng, đồng thời làm suy giảm khả năng tự làm sạch và chức năng tiêu thoát nước của tuyến kênh.[19]

Từ giữa thập niên 1960, rạch Thị Nghè cùng hệ thống rạch Bến Nghé – Tàu Hủ bắt đầu bị nhà dân lấn chiếm và xả rác thải, khiến tình trạng ô nhiễm kéo dài sang các thập niên sau.[25] Từ những năm 1970, các khu dân cư dọc kênh bắt đầu chịu ngập sau mưa; lấn chiếm, bồi lắng và xả thải làm dòng chảy thu hẹp trước khi thành phố triển khai các dự án chỉnh trang cuối thế kỷ XX.[4]

Dự án cải tạo

Giai đoạn 1993–2012

Trong giai đoạn 1993–1998, Thành phố Hồ Chí Minh bắt đầu chỉnh trang tuyến kênh bằng việc giải tỏa hàng ngàn căn nhà lụp xụp ven kênh và làm hai tuyến đường song song dọc kênh.[26] Đến năm 2002, thành phố triển khai dự án vệ sinh môi trường lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè.[2] Công trình được khánh thành ngày 18 tháng 8 năm 2012, sau 10 năm thi công.[27][28] Khi khánh thành, công trình đi qua bảy quận gồm Quận 1, Quận 3, Quận 10, Phú Nhuận, Bình Thạnh, Tân Bình và Gò Vấp; hơn 7.000 hộ dân, khoảng 50.000 người, đã di dời tái định cư để phục vụ dự án.[27]

Các hạng mục chính gồm nạo vét bùn dưới lòng kênh, lắp tuyến cống bao dọc ven kênh đến trạm bơm xử lý nước thải và lắp khoảng 70 km cống thoát nước trên nhiều tuyến đường.[27] Tổng vốn đầu tư là 316,79 triệu USD, gồm 293,94 triệu USD từ nguồn vốn ODA của Ngân hàng Thế giới và phần còn lại là vốn đối ứng của Thành phố Hồ Chí Minh.[29]

Trong giai đoạn 2002–2012, dự án lắp 9 km cống thu nước thải có đường kính 2,5–3 m bằng công nghệ khoan ngầm kích cống, thay thế và kéo dài 51 km cống thoát kết hợp cấp 1 và cấp 2 cùng 375 km cống thoát cấp 3.[2] Các hạng mục trên tuyến kênh gồm nạo vét khoảng 1,05 triệu m³ bùn đất và gia cố 18 km bờ kênh bằng tấm bản bê tông.[2] Sau giai đoạn này, tình trạng ngập giảm đối với 96.000 hộ gia đình, khoảng 400.000 người; 240.000 hộ gia đình với khoảng 1,2 triệu người có hệ thống thu gom nước thải tập trung.[2] Một số hạng mục phải thi công ban đêm vì tuyến cống ngầm nằm trong khu trung tâm mật độ cao, có điều kiện đất và nước ngầm khó lường và phải di dời các đường ống cấp nước, đường điện, điện thoại.[2]

Hệ thống cống bao và trạm bơm

Trong giai đoạn vận hành ban đầu, tuyến cống bao tiếp nhận nước thải và một phần nước mưa trong lưu vực rồi chuyển về trạm bơm Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Hệ thống này được thiết kế để chặn các cống xả trực tiếp ra kênh; sau khi đấu nối, nước thải theo tuyến cống bao dài 8,9 km về trạm bơm, còn lòng kênh chủ yếu nhận nước mưa và nước sông Sài Gòn chảy vào.[29] Trạm bơm đặt tại đường Nguyễn Hữu Cảnh, sử dụng 12 máy bơm chìm với tổng công suất 64.000 m³/giờ để đưa nước qua miệng xả ngầm ra sông Sài Gòn.[29]

Một hạng mục kỹ thuật của dự án là tuyến cống ngầm D3000 dài 410 m băng qua sông Sài Gòn. Gói thầu này khởi công từ năm 2003, dừng sau khi kích ống được khoảng 183 m, rồi được Công ty Thoát nước đô thị Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục thi công phần còn lại từ tháng 9 năm 2010.[30] Tuyến cống này thu gom nước thải và một phần nước mưa trong lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè qua hệ thống cống bao, đưa về trạm bơm gồm 12 máy bơm chìm có công suất 64.000 m³/giờ.[30]

Giai đoạn 2

Ngày 23 tháng 12 năm 2014, Ngân hàng Thế giới phê duyệt khoản tài trợ cho giai đoạn 2 của dự án. Giai đoạn này bao gồm nhà máy xử lý lượng nước thải thu gom từ lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè và một phần Quận 2 cũ; tổng chi phí dự án là 495 triệu USD, gồm 250 triệu USD vốn vay IBRD, 200 triệu USD tín dụng IDA và 45 triệu USD vốn của Thành phố Hồ Chí Minh.[31]

Đầu năm 2025, dự án giai đoạn 2 đã xây dựng hoàn chỉnh hệ thống cống thu gom, xử lý nước thải cho toàn bộ lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè và Quận 2 cũ. Nhà máy xử lý nước thải có công suất thiết kế 480.000 m³/ngày đêm; khi đó, phần xây thô đã cơ bản hoàn thiện.[32] Dự án giai đoạn 2 được triển khai trong giai đoạn 2015–2026 với tổng vốn đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng, tương đương 524 triệu USD.[32] Đến ngày 30 tháng 4 năm 2025, tiến độ chung của giai đoạn 2 đạt 76%; hạng mục nhà máy xử lý nước thải chậm so với kế hoạch và được tính toán có thể kéo dài đến tháng 4 năm 2026 nếu tiến độ không cải thiện.[33] Ngày đóng dự án sau đó được gia hạn đến 31 tháng 12 năm 2026; tại thời điểm lập tài liệu tái cơ cấu năm 2025, tuyến cống bao đã hoàn thành, hệ thống cống khu Quận 2 cũ gần hoàn thành, còn nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc – Thị Nghè đạt khoảng 50%.[34]

Quản lý và vận hành

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè nằm trong nhóm kênh rạch chính của Thành phố Hồ Chí Minh do Trung tâm Quản lý Hạ tầng kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh quản lý về thoát nước và xử lý nước thải.[35] Trung tâm này trực thuộc Sở Xây dựng, có chức năng thay mặt Ủy ban nhân dân thành phố quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống thoát nước, kiểm soát triều, thu gom và xử lý nước thải, xử lý bùn thải trên địa bàn thành phố.[36]

Hệ thống thu gom nước thải của lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè phục vụ các khu vực thuộc Quận 1, Quận 3, Quận 10, Tân Bình, Phú Nhuận và Bình Thạnh. Các công trình rút nước chết S0 và S15 thau rửa kênh về trạm bơm; hệ thống này cũng hỗ trợ chống ngập cho lưu vực 33 km².[3] Khi vận hành sau mưa lớn, thành phố từng yêu cầu tăng bơm nước thải lên ít nhất 64.000 m³/giờ và theo dõi các cống kiểm soát triều trên kênh để điều tiết mực nước trong mùa mưa.[37]

Giữa tháng 5 năm 2016, hơn 70 tấn cá chết trên kênh do ô nhiễm hữu cơ và khí độc sau mưa lớn đầu mùa. Sau sự cố này, thành phố yêu cầu tăng quan trắc khi xuất hiện mưa đầu mùa, vớt rác sau mưa lớn và thu gom, tiêu hủy cá chết theo quy trình.[38] Năm 2018, hai trạm quan trắc tự động được triển khai tại khu vực cầu số 1 ở thượng nguồn và cầu Điện Biên Phủ ở hạ nguồn.[39]

Hoạt động nạo vét phần mặt nước và luồng đường thủy được thực hiện để giảm bồi lắng, duy trì khả năng tiêu thoát nước và hạn chế ảnh hưởng đến giao thông thủy.[40] Năm 2020, dự án nạo vét kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè hoàn thành với mục tiêu khơi thông dòng chảy, cải thiện vệ sinh môi trường và tăng khả năng tiêu thoát nước cho khu vực.[41] Từ năm 2019, Trung tâm Quản lý Đường thủy phối hợp tổ chức phương án thu gom rác trên kênh; đầu năm 2024, việc thu gom được duy trì theo phương án tạm thời trong khi chờ hợp đồng chính thức.[42]

Giao thông

Đoạn kênh Thị Nghè gần cầu Bông về đêm vào năm 2014

Giao thông quanh tuyến kênh gồm hai đường ven bờ, hệ thống cầu và hầm chui qua kênh, cùng tuyến du lịch đường thủy nội đô.

Đường bộ

Đường Hoàng Sa ven kênh Nhiêu Lộc tại Phú Nhuận năm 2013

Hai tuyến đường Hoàng Sa và Trường Sa chạy dọc hai bên kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Đến năm 2012, dự án đường ven kênh làm mới 15,7 km đường; trong đó đường Trường Sa dài 8,3 km và đường Hoàng Sa dài 7,4 km.[43] Việc nâng cấp, mở rộng hai đường bắt đầu ngày 2 tháng 2 năm 2012[44] và khánh thành sau đó sáu tháng, cùng thời điểm với công trình cải tạo tuyến kênh.[27] Dự án nâng cấp hai tuyến ven kênh có tổng chiều dài 10,5 km, mở rộng mặt đường từ 7 m lên 9 m, trồng cây xanh và lắp đặt hệ thống chiếu sáng công cộng.[44]

Trong giai đoạn chỉnh trang, thành phố mở rộng mặt đường ven kênh và bổ sung vỉa hè, cây xanh ở phía bờ kênh.[45][29] Năm 2013, Thành phố Hồ Chí Minh đồng ý kế hoạch xây mới ba cầu bắc qua tuyến kênh là cầu Lê Văn Sỹ, cầu Kiệu và cầu Bông để thay cầu cũ xuống cấp, nâng tĩnh không và nối thông đường Hoàng Sa – Trường Sa.[8] Thành phố cũng xây hai hầm chui dưới dạ cầu Điện Biên Phủ để kết nối hai tuyến ven kênh.[9] Đến tháng 6 năm 2024, một cầu đi bộ bắc qua kênh đoạn giữa cầu Điện Biên Phủ và cầu Thị Nghè hoàn thành sau khoảng 6 tháng thi công.[10]

Đường thủy

Một bến thuyền trên kênh Nhiêu Lộc tại Quận 3

Ngày 1 tháng 9 năm 2015, Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Công ty Thuyền Sài Gòn khai trương tuyến du lịch bằng thuyền trên kênh. Tuyến này dài khoảng 4,5 km, đi qua Quận 1, Quận 3, Bình Thạnh và Phú Nhuận; hai điểm bán vé, đón khách đặt trên đường Hoàng Sa tại gần cầu Thị Nghè và gần cầu Lê Văn Sỹ.[46]

Việc khai thác đường thủy trên kênh chịu ràng buộc bởi các cầu có tĩnh không thấp. Năm 2024, Sở Giao thông Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh nêu các cầu Thị Nghè 1, Điện Biên Phủ 1 và 2, Trần Khánh Dư và Lê Văn Sỹ là những vị trí có chiều cao tĩnh không thấp trên tuyến du lịch nội đô Nhiêu Lộc – Thị Nghè; các vị trí này có hệ thống cảnh báo và báo hiệu giao thông để bảo đảm lưu thông an toàn.[47] Hoạt động du lịch đường thủy tạm dừng trong giai đoạn dịch COVID-19 và được phép mở lại từ cuối năm 2021.[48]

Chú thích

  1. ^ Hữu Công; Đình Văn (ngày 29 tháng 4 năm 2021). "Những dòng kênh 'chết' được hồi sinh". Báo điện tử VnExpress. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  2. ^ a ă â b c d đ "Việt Nam: Dự án Vệ sinh môi trường Thành phố Hồ Chí Minh". World Bank. ngày 11 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  3. ^ a ă â "Tuyến cống thu gom nước thải/trạm bơm chuyển tiếp nước thải". Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 4 tháng 6 năm 2024. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  4. ^ a ă â b c d đ Minh Phong (ngày 6 tháng 2 năm 2012). "Hành trình xanh lại dòng kênh - Bài 1: Ký ức một dòng kênh". Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
  5. ^ a ă â b c d đ e ê Trần Hữu Thắng; Nguyễn Bá Cường. "Vài nét về kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè xưa và nay" (PDF). Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. tr. 1–2. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  6. ^ a ă Trọng Tín (ngày 8 tháng 12 năm 2022). "20 năm bị "bức tử", dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm đội vốn hơn 9.500 tỷ đồng". Báo Đầu tư điện tử. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  7. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên :1
  8. ^ a ă N.ẨN (ngày 12 tháng 3 năm 2013). "887 tỉ đồng xây 4 cầu mới ở TP.HCM". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  9. ^ a ă G.Minh (ngày 22 tháng 6 năm 2015). "Xuất hiện nhiều vết nứt dưới hầm chui cầu Điện Biên Phủ". Báo Người Lao Động điện tử. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  10. ^ a ă Hữu Huy (ngày 9 tháng 6 năm 2024). "Diện mạo cầu bộ hành qua kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè vừa hoàn thành". Báo Tiền Phong. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  11. ^ "Quyết định số 67/2001/QĐ-UB về Chương trình đầu tư các dự án trọng điểm ngành hạ tầng kỹ thuật đô thị giai đoạn 2001-2005". Công báo Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 7 tháng 8 năm 2001. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  12. ^ Tiến Lực/Vietnamplus (ngày 10 tháng 5 năm 2025). "TPHCM: Khởi công dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm với tổng vốn hơn 17.000 tỷ đồng". Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  13. ^ Lê Phan; Phước Tuần (ngày 29 tháng 4 năm 2021). "Sẽ có thêm nhiều 'Nhiêu Lộc - Thị Nghè'". Tuổi Trẻ Online. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  14. ^ a ă Vũ Phong (ngày 28 tháng 6 năm 2025). "TPHCM chi hơn 8.500 tỷ đồng cải tạo rạch Văn Thánh". Báo điện tử Chính phủ. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  15. ^ Trịnh Hoài Đức (1972). Gia Định thành thông chí (Tập thượng – Quyển I và II). Nha Văn hóa – Phủ Quốc vụ khanh đặc trách văn hóa. tr. 40. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
  16. ^ a ă Phạm Đình (ngày 11 tháng 3 năm 2017). "Thị Nghè: Rạch, cầu, chợ đều đi vào lịch sử". Báo điện tử Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  17. ^ Sơn Nam (1997). Bến Nghé xưa. Nhà xuất bản Trẻ. tr. 170. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
  18. ^ Hoàng Nam (ngày 13 tháng 7 năm 2022). "Bảo Định hà, kênh đào đầu tiên ở đất phương Nam - Kỳ 3: Cha, con danh tướng đào kênh, đắp lũy". Tuổi Trẻ Online. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  19. ^ a ă â b c Võ, Dao Chi; Trần, Quang Đạo (2015). "Đô thị hóa và hệ thống kênh rạch: những vấn đề đặt ra trong phát triển bền vững (Trường hợp kênh Tàu Hủ-Bến Nghé và Nhiêu Lộc-Thị Nghè, Thành phố Hồ Chí Minh)" (PDF). Tạp chí Khoa học xã hội (12 (208)): 82–86. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  20. ^ a ă "Saigon - Chợ Lớn: thế kỷ 17 đến thế kỷ 19 - Phần III". Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. ngày 9 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  21. ^ Trần Hữu Quang (2012). Hạ tầng đô thị Sài Gòn buổi đầu. Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. tr. 14. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
  22. ^ TruongUy (ngày 1 tháng 9 năm 2011). "Đường Thiên Lý giữa Sài Gòn - Kỳ 2: Thị Nghè kháng chiến". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
  23. ^ Tùng Nguyên (ngày 23 tháng 9 năm 2015). "Nhớ ngày người Sài Gòn tử thủ trên những cây cầu xưa". Báo Dân trí. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  24. ^ "Trận đánh Cầu Thị Nghè - Tiếng súng mở đầu Nam bộ kháng chiến". Báo Quân khu 7. ngày 23 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  25. ^ Chung Hải (ngày 5 tháng 4 năm 2016). "Quy hoạch Sài Gòn trước 1975 như thế nào?". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2020.
  26. ^ "Khánh thành dự án kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo điện tử Kinh tế & Đô thị. ngày 19 tháng 8 năm 2012. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
  27. ^ a ă â b Ngọc Ẩn; Mậu Trường (ngày 18 tháng 8 năm 2012). "Khánh thành công trình kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  28. ^ Hữu Công (ngày 19 tháng 8 năm 2012). "Khánh thành công trình kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo điện tử VnExpress. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
  29. ^ a ă â b Quốc Hùng; Lương Thiện (ngày 30 tháng 7 năm 2012). "Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè dần hồi sinh". Báo Sài Gòn Giải Phóng. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  30. ^ a ă Hoàng Anh Tuấn. "Thông tuyến cống ngầm 410m băng sông Sài Gòn". Trung tâm Quản lý Điều hành Giao thông Đô thị Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  31. ^ "World Bank Approves US$450 Million for Better Sanitation Services in Ho Chi Minh City". World Bank (bằng tiếng Anh). ngày 23 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  32. ^ a ă Quốc Hùng (ngày 16 tháng 1 năm 2025). "Tháng 9-2025 hoàn thành nhà máy xử lý nước thải thuộc Dự án Vệ sinh môi trường TPHCM (giai đoạn 2)". Báo Sài Gòn Giải Phóng. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  33. ^ Ngô Nguyên (ngày 21 tháng 5 năm 2025). "Dự án Vệ sinh môi trường TP.HCM mịt mù về đích?". Báo Đầu tư điện tử. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  34. ^ "Second Ho Chi Minh City Environmental Sanitation Project (P127978) - Restructuring Paper". World Bank Documents and Reports (bằng tiếng Anh). 2025. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  35. ^ "TP.HCM: Hoàn thiện công cụ dự báo chất lượng nước trên hệ thống kênh rạch". Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 1 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  36. ^ "Chức năng - nhiệm vụ". Trung tâm Quản lý Hạ tầng kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  37. ^ "City tightens control over water quality in Nhiêu Lộc - Thị Nghè Canal". Viet Nam News (bằng tiếng Anh). ngày 7 tháng 3 năm 2018. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  38. ^ Nam Đàn (ngày 1 tháng 8 năm 2016). "Đảm bảo vệ sinh môi trường kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo điện tử Chính phủ. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  39. ^ Trung Thanh (ngày 14 tháng 3 năm 2018). "Quan trắc tự động, ngăn cá chết trên kênh Nhiêu Lộc". Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  40. ^ "Triển khai công trình nạo vét kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè (đoạn từ cầu số 6 đến đường Út Tịch)". Trung tâm Quản lý Đường thủy. ngày 17 tháng 6 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  41. ^ Lê Phan/Tuổi Trẻ (ngày 20 tháng 11 năm 2020). "Hoàn thành nạo vét, khơi thông kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  42. ^ Châu Tuấn (ngày 11 tháng 3 năm 2024). "Tiếp tục thu gom rác dồn ứ trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè trong khi chờ ký hợp đồng". Tuổi Trẻ Online. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  43. ^ Mạnh Hùng (ngày 19 tháng 8 năm 2012). "Khánh thành công trình cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo điện tử Chính phủ. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  44. ^ a ă N.ẨN (ngày 2 tháng 2 năm 2012). "Mở rộng toàn tuyến đường Hoàng Sa và Trường Sa". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 1 năm 2022. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  45. ^ "Mở rộng đường ven kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè có hợp lý?". Tuổi Trẻ Online. ngày 2 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  46. ^ Phạm Hữu; Vũ Phượng (ngày 1 tháng 9 năm 2015). "Người Sài Gòn có thể ngồi thuyền Phụng du ngoạn kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo Thanh Niên. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  47. ^ Hữu Huy (ngày 21 tháng 2 năm 2024). "Sở GTVT TPHCM lên tiếng về đề xuất tháo dỡ cầu Trần Khánh Dư bắc qua kênh Nhiêu Lộc". Báo Tiền Phong. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
  48. ^ Cao Hùng (ngày 16 tháng 3 năm 2022). "Mở lại du lịch trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, không cho mở ... nhà vệ sinh phục vụ du khách". Báo Dân Việt. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2026.
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè.
Lấy từ “https://wikibeta.org/index.php?title=Kênh_Nhiêu_Lộc_–_Thị_Nghè&oldid=692978”