Lý Lập Tam
Lý Lập Tam 李立三 | |
|---|---|
| Tập tin:Li Lisan.jpg | |
Chức vụ | |
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa I | |
| Nhiệm kỳ | 1928 – 1930 |
Bộ trưởng Bộ Tổ chức Trung Quốc | |
| Nhiệm kỳ | tháng 3 năm 1930 – tháng 8 năm 1930 |
Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền Trung Quốc | |
| Nhiệm kỳ | tháng 11 năm 1928 – tháng 12 năm 1930 |
Thông tin cá nhân | |
| Quốc tịch | Trung Quốc |
| Sinh | 18 tháng 11 năm 1899 Hồ Nam |
| Mất | 22 tháng 6, 1967 |
| Dân tộc | Người Hán |
| Đảng chính trị | Đảng Cộng sản Trung Quốc |
Lý Lập Tam (Tiếng Trung: 李立三; bính âm: Lǐ Lìsān) (1899-1967), người Hán, là một nhà lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong giai đoạn đầu, là người nắm thực quyền lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc trong thời gian 1928 - 1930.
Lý Lập Tam là nhà cách mạng thế hệ đầu của Trung Quốc.
Tiểu sử
Lý Lập Tam sinh năm 1899 tại tỉnh Hồ Nam Trung Quốc. Năm 1919, sang Pháp du học. Năm 1921, về Thượng Hải, gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Hoạt động trong phong trào công nhân ở An Nguyên, Thượng Hải. Năm 1928, Lý Lập Tam là Uỷ viên thường vụ Bộ Chính trị kiêm Bí thư trưởng Ủy ban Trung ương Đảng nắm thực quyền lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (mặc dù trên danh nghĩa Hướng Trung Phát vẫn là Tổng bí thư).
Tháng 9 năm 1930, Hội nghị toàn thể Ủy ban Trung ương Đảng họp, phê phán đường lối tả khuynh của Lý Lập Tam. Năm 1931, Lý Lập Tam sang Moscow để kiểm điểm, uốn nắn tư tưởng. Năm 1936, Lý Lập Tam kết hôn với Lisa Kishkin dưới sự chứng kiến của Vương Minh đang là đại diện Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Liên Xô. Tại Đại hội lần thứ bảy Đảng Cộng sản Trung Quốc họp từ ngày 23 tháng 4 đến ngày 11 tháng 6 năm 1945, tại Diên An, Lý Lập Tam được bầu (vắng mặt) vào Ủy ban Chấp hành Trung ương. Năm 1946, ông trở về nước làm công tác Công hội, Bộ trưởng Bộ Lao động.
Bị khủng bố trong Cách mạng Văn hóa
Đầu tháng 6/1966, Lý Lập Tam nhận quyết định đình chỉ chức vụ Bí thư Trung ương cục Hoa Bắc để "kiểm điểm". Ông bị Hồng vệ binh dẫn ra trước công chúng, cổ đeo biển "phần tử phản đảng", bị ép phải tự xỉ vả mình về sai lầm "tả khuynh", "hữu khuynh". Sáng ngày 19/6/1967, một toán Hồng vệ binh bắt giải Lý Lập Tam đi và 3 ngày sau, ông qua đời tại một nhà giam bí mật.
Cho đến năm 1980 thì Lý Lập Tam được phục hồi danh dự. Ngày 20 tháng 3 năm 1980 tại lễ truy điệu khôi phục danh dự, với sự hiện diện của Đặng Tiểu Bình, Hồ Diệu Bang, Vương Chấn đọc tuyên cáo chính thức có đoạn: Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã ra quyết định hoàn toàn phục hồi cho đồng chí Lý Lập Tam và khôi phục lại danh dự tốt đẹp của đồng chí. Nay hoàn toàn và triệt để bác bỏ mọi lời bịa đặt vu cáo... đối với đồng chí Lý Lập Tam.
Thông tin cá nhân
- Thân phụ: Lý Xương Khuê (李昌圭, ? - 1941), thời Thanh mạt từng đỗ Tú tài, là giáo viên trường Lục Giang.
- Vợ: Lý Lập Tam từng kết hôn năm lần trong đời.
- Lâm Hạnh Tiên (林杏仙), người cùng quê, kết hôn năm 1918 trong một cuộc hôn nhân sắp đặt. Sau khi sinh con trai thì bị liệt nửa người rồi qua đời không lâu sau đó.
- Trưởng tử Lý Nhân Kỷ (李人纪), Giáo sư Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân.
- Lý Nhất Thuần (李一纯), kết hôn năm 1921, ly hôn năm 1925, về sau tái hôn với Quách Lượng.
- Thứ tử Lý Nhân Tuấn (李人俊), Sĩ quan Hải quân, chuyên gia Viện nghiên cứu khoa học.
- Lý Sùng Thiện (李崇善), em gái Lý Nhất Thuần. Kết hôn năm 1926, ly thân năm 1931.
- Trưởng nữ Lý Cạnh (李竞), Y tá trưởng Bệnh viện Tổng quân khu Nam Kinh.
- Nhị nữ Lý Lực (李力), Kỹ sư cao cấp Viện nghiên cứu Sắt thép Bắc Kinh.
- Tam nữ Tạ Chí Bội (谢志佩), Trưởng khoa Đại học Đồng Tế Thượng Hải.
- Lý Hán Phụ (李汉辅), kết hôn năm 1932 tại Khabarovsk, ly hôn năm 1933 khi Lý Lập Tam trở về Moscow, qua đời không lâu sau đó.
- Lý Sa (李莎, Elizaveta), người Nga, Giáo sư danh tiếng bậc nhất về Nga ngữ tại Bắc Kinh, được Pháp ban tặng Huân chương Danh dự.
- Tứ nữ Lý Anh Nam (李英男), Viện trưởng Viện Nga ngữ - Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh.
- Ngũ nữ Lý Nhã Lan (李雅兰), Giảng viên Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh.
- Lâm Hạnh Tiên (林杏仙), người cùng quê, kết hôn năm 1918 trong một cuộc hôn nhân sắp đặt. Sau khi sinh con trai thì bị liệt nửa người rồi qua đời không lâu sau đó.
Xem thêm
- Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
- Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
- Bộ Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc
- Bộ Tuyên truyền Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc
Tham khảo
- Mao: The Unknown Story, Jung Chang và Jon Halliday, 2005, New York.
- Red Star Over China, Edgar Snow, Pelican edition 1972
- Vạn lý Trường chinh, Nguyễn Vạn Lý
- Trung Quốc của Mao Trạch Đông, tiến sĩ Ralf Berhorst, GEO EPOCHE xuất bản, Phan Ba dịch