Luisa Ippolita I xứ Monaco
| Luisa Ippolita I xứ Monaco | |
|---|---|
| Tập tin:Louise Hippolyte Grimaldi with a view overlooking Monaco from the studio of Jean-Baptiste Santerre (1651-1717).jpg Chân dung vẽ bởi Jean-Baptiste Santerre | |
| Thân vương xứ Monaco | |
| Tại vị | 20 tháng 2 năm 1731 – 29 tháng 12 năm 1731 |
| Tiền nhiệm | Antonio I |
| Kế nhiệm | Jacques I |
| Thông tin chung | |
| Sinh | 10 tháng 11 năm 1697 Cung điện Thân vương, Monaco |
| Mất | 29 tháng 12 năm 1731 (34 tuổi) Cung điện Thân vương, Monaco |
| An táng | Nhà thờ chính tòa Thánh Nicholas, Monaco |
| Phối ngẫu | Jacques Goyon xứ Matignon (cưới 1715) |
| Hậu duệ |
|
| Gia tộc | Nhà Grimaldi |
| Thân phụ | Antonio I xứ Monaco |
| Thân mẫu | Marie xứ Lothringen |
.jpg){kind=link}
Luisa Ippolita I xứ Monaco (Tiếng Monaco: Luisa Ipòlita Grimaldi;[1] 10 tháng 11 năm 1697 – 29 tháng 12 năm 1731) là Thân vương xứ Monaco. Luisa Ippolita là một trong hai người phụ nữ duy nhất cai trị Monaco (cùng với Nữ chúa Claudina).[2][3]
Mặc dù thời gian trị vì chỉ kéo dài khoảng bảy tháng, bà vẫn góp phần duy trì quyền tự chủ của Monaco. Trái lại, chồng bà là Jacques de Matignon không được người dân địa phương ủng hộ do thiên về đời sống tại triều đình Versailles hơn là gắn bó với Monaco. Sự bất mãn này làm gia tăng căng thẳng đối với vai trò của vị phối ngẫu cầm quyền và cuối cùng dẫn đến việc Jacques thoái vị để nhường ngôi cho con trai là Honoré III.[4]
Tiểu sử
Sinh ngày 10 tháng 9 năm 1697 tại Cung điện Thân vương Monaco, là con gái thứ hai của Thân vương Antonio I xứ Monaco và Marie xứ Lothringen. Bà là người con thứ hai trong sáu người con của hai vợ chồng, nhưng cũng là người đầu tiên sống sót qua thời kỳ sơ sinh.[2] Các anh chị em của bà gồm chị gái Caterina Charlotte (1691–1696) và bốn em gái là Elisabetta Charlotte (1698–1702), Margherita Camilla (1700–1758), Maria Devota (1702–1703) và Maria Paolina Theresa Devota (1708–1726).
Do không có con trai kế vị, Antoine I đã quyết định, với sự chấp thuận của Louis XIV của Pháp, áp dụng các quy định trong di chúc năm 1454 của Lãnh chúa Jean I Grimaldi, được lập khi Monaco còn là một lãnh địa. Khác với Luật Salic của Vương quốc Pháp, văn kiện này cho phép phụ nữ kế vị[4] với điều kiện người chồng phải mang họ Grimaldi. .Theo quy định của di chúc này, nữ giới có thể kế vị với điều kiện người chồng của họ phải mang họ Grimaldi nhằm bảo đảm sự tiếp nối của triều đại. Vì không có anh em trai, Luisa Ippolita trở thành người thừa kế ngai vàng Monaco; người chồng tương lai của bà cũng được định sẵn sẽ cùng bà trị vì với tư cách đồng quân chủ của Thân vương quốc.[3]
Hôn nhân
Để bảo đảm việc kế vị theo quy định của gia tộc Grimaldi, triều đình Monaco và giới quý tộc Pháp bắt đầu tìm kiếm một người chồng phù hợp cho Luisa Ippolita.Một trong những ứng viên đầu tiên là Hiệp sĩ Grimaldi xứ Antibes (Le Chevalier Grimaldi d'Antibes), song đề xuất này không được chấp nhận và nhiều ứng viên khác tiếp tục được cân nhắc.[3]
Ngày 20 tháng 10 năm 1715, khi mới 18 tuổi, Luisa Ippolita kết hôn với Jacques François Goyon de Matignon, Bá tước Matignon, 25 tuổi. Cuộc hôn nhân này được Louis XIV của Pháp ủng hộ nhằm củng cố ảnh hưởng của Pháp đối với Monaco. Theo quy định kế vị của Nhà Grimaldi, Jacques chấp nhận mang họ Grimaldi và sẽ cùng vợ đồng cai trị Thân vương quốc Monaco sau khi bà kế vị. Gia tộc Goyon de Matignon là một dòng họ quý tộc danh giá của Pháp, sở hữu Hôtel Matignon tại Paris, dinh thự hiện là nơi ở chính thức của Thủ tướng Pháp.[1][3] Trước đó, Antonio I từng mong muốn gả con gái cho một người anh em họ thuộc gia tộc Grimaldi, song kế hoạch này không thành do tình hình tài chính sa sút của dòng họ vào thời điểm đó.
Việc lựa chọn hôn phu cho Luisa Ippolita từng gây ra bất đồng sâu sắc giữa cha mẹ bà. Antonio I mong muốn gả con gái cho Bá tước Roye, trong khi Marie lại ủng hộ Bá tước Châtillon và kiên quyết phản đối quyết định của chồng. Cuộc tranh chấp kéo dài gần hai năm và khiến Louis XIV không hài lòng. Dưới ảnh hưởng của mẹ, Luisa Ippolita từ chối cuộc hôn nhân do cha sắp đặt, khiến Antonio I giam bà trong một tu viện. Sau khi trở về Paris, Marie vận động sự ủng hộ tại triều đình Pháp, buộc Antonio phải từ bỏ kế hoạch ban đầu và trả tự do cho con gái. Cuối cùng, theo sự dàn xếp của Marie thông qua Nữ công tước Lude, Antonio chấp nhận để con gái kết hôn với Jacques. Sau lễ cưới, quan hệ giữa Antonio I và Marie càng trở nên căng thẳng khi ông biết chính vợ mình là người đứng sau việc đề xuất cuộc hôn nhân này.[2]
Sau khi kết hôn, Luisa Ippolita và Jacques chuyển sang sinh sống tại Pháp, dành thời gian giữa triều đình Versailles, Paris và điền trang của gia đình ở Normandie. Theo các ghi chép đương thời, Luisa Ippolita hết lòng yêu thương chồng và từng viết trong một bức thư rằng "không ngày nào rời mắt khỏi chân dung của chàng".[3] Tuy nhiên, cuộc hôn nhân của họ không hạnh phúc. Luisa được mô tả là người nhút nhát và cam chịu, trong khi Jacques công khai duy trì nhiều mối quan hệ ngoài hôn nhân tại triều đình Versailles.[2] Mặc dù cuộc hôn nhân không hạnh phúc do những mối quan hệ ngoài hôn nhân của Jacques, Luisa Ippolita vẫn luôn dành cho chồng tình cảm sâu đậm. Hai người có chín người con. Sau khi mẹ qua đời năm 1724, Luisa Ippolita được thừa hưởng một khối tài sản đáng kể.
Trị vì
Trước khi chính thức kế vị,Luisa Ippolita đã thay cha điều hành công việc của Thân vương quốc trong những giai đoạn Antonio I vắng mặt kéo dài.[4] Sau khi Antonio I qua đời ngày 20 tháng 2 năm 1731, Luisa Ippolita một mình rời Paris trở về Monaco và được người dân nồng nhiệt chào đón khi đến nơi vào ngày 4 tháng 4 cùng năm. Dù từng tuyên bố sẽ cùng chồng cai trị Thân vương quốc ("we will govern together"), bà đã tự mình tiếp nhận lời tuyên thệ trung thành của thần dân tại Monaco và Roquebrune vào các ngày 26–27 tháng 4, tiếp đó tại Menton vào ngày 30 tháng 4, qua đó chính thức xác lập quyền cai trị của mình đối với Thân vương quốc Monaco.[4] Theo thông lệ dành cho các nữ quân chủ, Jacques dự kiến sẽ được tuyên bố là đồng cai trị cùng vợ. Tuy nhiên, người dân Monaco không mong muốn một quý tộc Pháp cùng cai trị công quốc và bày tỏ sự ủng hộ đối với Luisa Ippolita với tư cách là người cai trị duy nhất.
Nắm bắt sự ủng hộ của thần dân, Luisa Ippolita tuyên thệ nhậm chức trước khi chồng đặt chân đến Monaco và tuyên bố mình là người cai trị duy nhất của Thân vương quốc. Con dấu của bà chỉ khắc tên "Luisa" và mang huy hiệu của Nhà Grimaldi, thể hiện địa vị quân chủ độc lập của bà thay vì vai trò đồng cai trị với chồng. Đồng thời, Luisa Ippolita quy định rằng mọi sắc lệnh và đạo luật của Thân vương quốc chỉ có hiệu lực khi có chữ ký của chính bà. Nhiều sử gia cho rằng quyết định này nhằm bảo vệ quyền lợi của bản thân và của người con trai trước tham vọng chính trị của Jacques de Matignon. Mặc dù vậy, trong các văn kiện và hoạt động chính thức, Luisa Ippolita vẫn gắn tên chồng với địa vị quân chủ của mình, thậm chí cho đúc tiền xu mang chân dung của cả hai.[2][3]
Khi Jacques đến Monaco không lâu sau đó, ông chỉ nhận được sự tiếp đón lạnh nhạt từ giới quý tộc và người dân địa phương. Không có thực quyền trong chính quyền mới, ông nhanh chóng trở về Pháp.[2][3] Trong thời gian trị vì ngắn ngủi, Luisa Ippolita trực tiếp điều hành công việc của Thân vương quốc, ban hành nhiều quy định liên quan đến đời sống xã hội, giao thông và thương mại.[4] Bà cũng đặc biệt chú trọng việc khẳng định địa vị của mình trên trường quốc tế. Khi thực hiện nghĩa vụ triều cống đối với Quốc vương Sardegna liên quan đến mười một phần mười hai lãnh thổ Menton và Roquebrune, Luisa Ippolita yêu cầu nội dung văn bản phải hoàn toàn giống với văn bản mà cha bà đã sử dụng vào năm 1716, nhằm nhấn mạnh tính liên tục và hợp pháp của quyền cai trị.
Mặc dù chỉ trị vì trong khoảng bảy tháng, Luisa Ippolita được xem là một vị quân chủ được thần dân hết sức yêu mến. Bà cai trị theo phong cách gần gũi và thực tiễn, đưa ra nhiều quyết định phản ánh quan điểm cá nhân, như bảo vệ quyền tự do mang súng trong Công quốc Monaco và cấm phổ biến hoặc trình diễn các văn bản, bài hát có nội dung phỉ báng. Nhờ đó, bà được người dân trìu mến gọi là "Nữ thân vương Luisa nhân hậu" (la bonne princesse Louise). Cho đến nay, Luisa Ippolita vẫn là người phụ nữ duy nhất từng trị vì Monaco với tư cách là quân chủ.[3][4]
Qua đời
Cuối năm 1731, Luisa Ippolita mắc bệnh đậu mùa trong một đợt dịch bùng phát tại Monaco.[4] Bệnh tình diễn biến nhanh chóng và bà qua đời ngày 29 tháng 12 năm 1731, khi mới 34 tuổi, chưa đầy một năm sau khi lên ngôi.[5] Thi hài của bà được an táng tại Nhà thờ Thánh Nicolas ở Monaco.[6] Sau khi bà mất, Jacques tiếp quản quyền lực trong khi con trai họ còn nhỏ tuổi. Tuy nhiên, ông tỏ ra thờ ơ với công việc cai trị và phải rời Monaco vào tháng 5 năm 1732. Jacques từng mong muốn được giữ chức nhiếp chính cho đến khi con trai tròn 25 tuổi rồi buộc con thoái vị để nhường ngôi cho mình, nhưng kế hoạch này không được người Monaco chấp nhận. Ngày 7 tháng 11 năm 1733, Jacques chính thức thoái vị để nhường ngôi cho con trai là Honoré.[7]
Di sản
Gần ba thế kỷ, ngày 26 tháng 9, bà tiếp tục được tưởng nhớ khi tên của bà được đặt cho đại lộ đi bộ Larvotto tại Monaco nhằm tôn vinh những đóng góp của vị nữ quân chủ này.[3]
Hậu duệ
Luisa Ippolita Grimaldi và Jacques François Goyon de Matignon có chín người con: [a]
- Antoine Charles Marie (16 tháng 12 năm 1717 – 4 tháng 2 năm 1718), Hầu tước xứ Baux và Bá tước xứ Matignon; qua đời khi còn nhỏ.
- Charlotte Thérèse Nathalie (19 tháng 3 năm 1719 – 1790), trở thành nữ tu tại Tu viện Thăm Viếng (Visitation) ở Paris.
- Honoré III Camille Léonor (10 tháng 11 năm 1720 – 21 tháng 3 năm 1795), kế vị cha mẹ trở thành Thân vương Monaco.
- Charles Marie Auguste (1 tháng 1 năm 1722 – 24 tháng 8 năm 1749), Bá tước xứ Carladès và Matignon; qua đời ở tuổi 27, chưa kết hôn và không có con.
- Jacques (9 tháng 6 năm 1723 – 10 tháng 6 năm 1723), qua đời một ngày sau khi sinh.
- Louise Françoise (15 tháng 7 năm 1724 – 15 tháng 9 năm 1729), Mademoiselle des Baux; qua đời khi còn nhỏ.
- François Charles (4 tháng 2 năm 1726 – 9 tháng 12 năm 1743), Bá tước xứ Thorigny; qua đời ở tuổi 17, chưa kết hôn và không có con.
- Charles Maurice (14 tháng 5 năm 1727 – 18 tháng 1 năm 1798), Bá tước xứ Valentinois; kết hôn ngày 10 tháng 11 năm 1749 với Marie Christine Chrétienne de Rouvrois nhưng không có con.
- Marie Françoise Thérèse (20 tháng 7 năm 1728 – 20 tháng 6 năm 1743), Mademoiselle d'Estouteville; qua đời khi chưa kết hôn và không có con.
Tổ tiên
Ghi chú
- ^ Lưu ý rằng một nguồn rư liệu tiếng Pháp có ghi rắng "huit enfants" (tám người con), trong khi các nguồn sử học hiện nay đều xác nhận Luisa Ippolita và Jacques de Matignon có chín người con, trong đó một người mất ngay sau khi sinh.
Tham khảo
- ^ a b "A Principessa Luisa Ipòlita Grimaldi (1697-1731)" (PDF) (bằng tiếng Monaco và Pháp). ngày 2 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2026.
- ^ a b c d e f Anne Edwards, The Grimaldis of Monaco, 1992
- ^ a b c d e f g h i Peyrègne, André (ngày 3 tháng 10 năm 2021). "Louise-Hippolyte Grimaldi, la seule femme à avoir régné en Principauté de Monaco". Nice-Matin (bằng tiếng Pháp). Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2026.
- ^ a b c d e f g "Louise-Hippolyte, Sovereign Princess of Monaco (1697–1731)" (PDF). Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2026.
- ^ "Louise-Hippolyte, Sovereign Princess of Monaco | Unofficial Royalty" (bằng tiếng Anh). ngày 15 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2026.
- ^ "Louise-Hippolyte Grimaldi". findagrave.com (bằng tiếng Pháp và Anh). ngày 4 tháng 9 năm 2003. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2026.
- ^ Edwards, Anne (1992). The Grimaldis of Monaco (bằng tiếng Anh). Morrow. tr. 59. ISBN 978-0-688-08837-8.
Lỗi Lua trong Mô_đun:Authority_control tại dòng 152: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).