Mạng vô tuyến

Mạng vô tuyến (tiếng Anh: Radio network), hay phổ biến hơn là Mạng truy cập vô tuyến (Radio Access Network - RAN), là một thành phần quan trọng trong kiến trúc của hệ thống thông tin di động. Chức năng cốt lõi của mạng này là thiết lập kết nối giữa các thiết bị đầu cuối của người dùng (User Equipment - UE) như điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc các thiết bị IoT với mạng lõi (Core Network) của nhà khai thác viễn thông.

Quá trình kết nối này được thực hiện thông qua việc truyền dẫn sóng vô tuyến giữa thiết bị người dùng và các trạm thu phát sóng cơ sở (thường được gọi là các tháp di động hoặc Base Stations). RAN chịu trách nhiệm quản lý tài nguyên vô tuyến, mã hóa dữ liệu và đảm bảo tính liên tục của dịch vụ khi người dùng di chuyển giữa các vùng phủ sóng khác nhau. Nhờ có cấu phần này, các thiết bị có thể thực hiện giao tiếp không dây, truyền tải dữ liệu và truy cập Internet một cách ổn định.

Hiện nay, công nghệ RAN đã tiến hóa qua nhiều thế hệ, từ các trạm BTS trong mạng 2G, NodeB trong 3G, eNodeB trong 4G LTE cho đến gNodeB trong mạng 5G. Xu hướng hiện đại cũng đang chuyển dịch sang các mô hình linh hoạt hơn như Cloud RAN (C-RAN) hoặc Open RAN (O-RAN) nhằm tối ưu hóa hiệu suất và chi phí vận hành.

Hiện nay trên thế giới có hai loại mạng vô tuyến đang được sử dụng: mạng phát sóng một chiều (giao tiếp đơn hướng) thường được dùng cho thông tin công cộng và giải trí đại chúng, và mạng vô tuyến hai chiều (giao tiếp song hướng) được sử dụng phổ biến hơn cho an toàn công cộng và các dịch vụ công cộng như cảnh sát, cứu hỏa, taxi và dịch vụ giao hàng. Điện thoại di động có khả năng gửi và nhận đồng thời bằng cách sử dụng hai tần số khác nhau cùng một lúc. Nhiều linh kiện và công nghệ cơ bản giống nhau được áp dụng cho cả ba loại.