Ngô Trọng Tố
Ngô Trọng Tố (1823 – 14 tháng 9 năm 1905) là một học giả và quan lại dưới thời nhà Nguyễn.
| Ngô Trọng Tố | |
|---|---|
.jpg) | |
| Tổng đốc Sơn Hưng Tuyên | |
| Tại vị | Tháng 5 năm 1886 – Tháng 8 năm 1887 |
| Kế nhiệm | Vũ Văn Báo |
| Tổng đốc Ninh-Thái | |
| Tại vị | Tháng 12 năm 1885 – Tháng 5 năm 1886 |
| Tuần phủ Hà Tĩnh | |
| Tại vị | Tháng 9 năm 1885 – Tháng 12 năm 1885 |
| Tiền nhiệm | Lê Đại |
| Thị lang bộ Lễ | |
| Tại vị | ? – Tháng 9 năm 1885 |
| Binh khoa Chưởng ấn | |
| Tại vị | 1877 – ? |
| Án sát Quảng Ngãi | |
| Tại vị | 1873 – ? |
| Binh khoa Chưởng ấn | |
| Tại vị | 1871 – 1873 |
| Thông tin chung | |
| Sinh | 1823 |
| Mất | 14 tháng 9, 1905 (81–82 tuổi) |
| Học vấn | Cử nhân (1843) |
| Nghề nghiệp | Quan lại |
Tiểu sử
Ngô Trọng Tố sinh năm 1823.[1] Ông quê ở xã Đáp Cầu, tổng Đỗ Xá, huyện Võ Giàng, phủ Từ Sơn, xứ Kinh Bắc (nay là phường Đáp Cầu, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh).[2] Ông đỗ Cử nhân tại trường thi Hương Hà Nội, khoa thi năm Thiệu Trị thứ 3 (1843) khi mới 21 tuổi.[2][3]
Năm 1871, Ngô Trọng Tố lãnh chức quan Khoa đạo Quảng Ngãi, chuyên trách giám sát về dân tình và các quan ở các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Bình. Năm này, ông đã gửi lên Viện trưởng Hoàng Diệu một bản tấu về việc khi ông đi điều tra dân tình và các khoản về quan lại tham nhũng, công việc rất qua loa, cần người để sai bảo.[4] Đồng thời giai đoạn này ông cũng báo cáo về nơi ở và sinh sống của Trương Quyền - con trai của nhà yêu nước Trương Định đối với Viện Cơ mật. Năm 1873, ông giữ chức Án sát Quảng Ngãi, phụ trách đôn đốc, giám sát công tác vận tải lương thực ở các tỉnh Trung Trung bộ (từ Quảng Nam đến Quảng Ngãi). Năm 1875, với vai trò là quan Khoa đạo, ông đã đề nghị phạt một tháng lương với một vị quan bỏ chầu tại điện Văn Minh.[3]
Năm 1877, ông giữ chức Binh khoa Chưởng ấn. Ngô Trọng Tố được đề cập đến trong một văn bản được ghi trong thời Tự Đức thứ 30 (1877) cùng với quan Đốc hộ Nguyễn Trọng Hợp và quan Kinh lý Hà đê sứ Phạm Thận Duật trong việc kiểm tra về tính khách quan của một vụ án. Ngay năm sau (1878), Ngô Trọng Tố cùng quan Ngự sử Nguyễn Sơn Tăng lại được điều đi kiểm tra về tình hình đời sống cũng như những nhũng nhiễu của quan lại ở các địa phương để tâu lên. Năm 1885, ông là quan Thị lang bộ Lễ. Tháng 7 năm 1885, ông được đổi sang làm Tuần phủ Hà Tĩnh. Thời điểm này cũng là lúc vua Hàm Nghi xuất bôn (bỏ kinh thành) để vào rừng tìm căn cứ chống lại người Pháp. Khi ông về nhậm chức Tuần phủ Hà Tĩnh, thiếu thốn đủ bề, ấn kiếm không có, phải cho đốc công chế tạm cho ấn, kiếm bằng gỗ để dùng tạm. Ông cũng cho thành lập "Đội Vệ binh". Tháng 12 cùng năm, ông lại chuyển sang giữ chức Tổng đốc Ninh-Thái. Tháng 5 năm 1886, đổi làm Tổng đốc Sơn-Hưng-Tuyên. Tháng giêng năm 1887, Thị lang lĩnh Tổng đốc Sơn Tây là Ngô Trọng Tố, đều thăng thụ Tuần phủ, nhưng vẫn lĩnh Thị lang. Tháng 8 năm 1887 ông về hưu khi đã 65 tuổi.[3]
Ngô Trọng Tố mất ngày 14 tháng 9 năm 1905.[1]
Tham khảo
- ^ a b "Ngành thứ mười một Chi Ất". Gia phả họ Ngô Đáp Cầu - Bắc Ninh. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 5 năm 2024. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2024.
- ^ a b Cao Xuân Dục (2011). Quốc Triều Hương Khoa Lục. Lao Động. tr. 235–236.
- ^ a b c Nguyễn Quang Hà (ngày 19 tháng 12 năm 2023). "Hành trình làm quan của Tổng đốc Ngô Trọng Tố (1823-1905)". Khoa học Xã hội và Nhân văn Nghệ An. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 2 năm 2024. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2024.
- ^ Châu bản triều Nguyễn. Ngày 18 tháng 3 năm Tự Đức 31 (1871). Xuất xứ: Ngô Trọng Tố, Quyển 296, tờ 204.